# Corynebacterium diphtheriae i C. ulcerans Inne nazwy: Maczugowiec błonicy, Corynebacterium diphtheriae, Corynebacterium ulcerans, Corynebacterium pseudotuberculosis, Błonica Rozdział EUCAST: Corynebacterium diphteriae i C. ulcerans (strona 102) Źródło: „Tabele interpretacji wyników oznaczania lekowrażliwości zgodnie z zaleceniami EUCAST 2026” (16.0, obowiązuje od 2026-01-01), prof. dr hab. n. med. Walerii Hryniewicz, mgr Ewy Gabińskiej i dr n. med. Doroty Żabickiej. Dokument źródłowy: https://korld.nil.gov.pl/wp-content/uploads/2026/05/Tabele-interpretacji-lekowrazliwosci-wg-EUCAST-wersja-16.0-styczen-2026-r.pdf Wersja HTML: https://lekify.pl/drobnoustroj/corynebacterium-diphtheriae-i-c-ulcerans ## Wartości graniczne MIC S = wrażliwy przy MIC ≤ wartości, MIC R = oporny przy MIC > wartości. Strefa S = wrażliwy przy strefie ≥ wartości, strefa R = oporny przy strefie < wartości. ATU = obszar niepewności technicznej. ### Makrolidy i linkozamidy | Antybiotyk | Droga | Krążek | MIC S | MIC R | Strefa S | Strefa R | Uwagi | | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | | Erytromycyna | bez wskazanej drogi | 15 µg | ≤ 0,06 mg/L | > 0,06 mg/L | ≥ 24 mm | < 24 mm | — | | Klindamycyna, C. diphtheriae | bez wskazanej drogi | 2 µg | ≤ 0,5 mg/L | > 0,5 mg/L | ≥ 15 mm | < 15 mm | 1 | Przypisy: - 1: Typ dziki C. ulcerans jest mniej wrażliwy na klindamycynę. ### Różne leki | Antybiotyk | Droga | Krążek | MIC S | MIC R | Strefa S | Strefa R | Uwagi | | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | | Ryfampicyna | bez wskazanej drogi | 5 µg | ≤ 0,06 mg/L | > 0,06 mg/L | ≥ 24 mm | < 24 mm | — | | Trimetoprim-sulfametoksazol | bez wskazanej drogi | 1,25-23,75 µg | ≤ 0,5 mg/L | > 0,5 mg/L | ≥ 23 mm | < 23 mm | 1 | Przypisy: - 1: Trimetoprim-sulfametoksazol w stosunku 1:19. Stężenia graniczne wyrażono jako stężenie trimetoprimu. ### Karbapenemy | Antybiotyk | Droga | Krążek | MIC S | MIC R | Strefa S | Strefa R | Uwagi | | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | | Meropenem | bez wskazanej drogi | 10 µg | ≤ 0,25 mg/L | > 0,25 mg/L | ≥ 24 mm | < 24 mm | 1, A | Przypisy: - 1/A: Izolaty „wrażliwe, zwiększona ekspozycja” (WZE lub I) na penicylinę benzylową mogą być raportowane jako wrażliwe na meropenem. Izolaty oporne na penicylinę benzylową należy zbadać pod kątem wrażliwości na meropenem lub raportować jako oporne. ### Tetracykliny | Antybiotyk | Droga | Krążek | MIC S | MIC R | Strefa S | Strefa R | Uwagi | | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | | Doksycyklina | bez wskazanej drogi | — | ≤ 0,5 mg/L | > 0,5 mg/L | Komentarz | Komentarz | 1, A | | Tetracyklina | bez wskazanej drogi | 30 µg | ≤ 1 mg/L | > 1 mg/L | ≥ 24 mm | < 24 mm | — | Przypisy: - 1/A: Izolaty wrażliwe na tetracyklinę mogą być raportowane jako wrażliwe na doksycyklinę. Izolaty oporne na tetracyklinę należy zbadać pod kątem wrażliwości na doksycyklinę lub raportować jako oporne. ### Penicyliny | Antybiotyk | Droga | Krążek | MIC S | MIC R | Strefa S | Strefa R | Uwagi | | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | | Amoksycylina | bez wskazanej drogi | — | ≤ 1 mg/L | > 1 mg/L | Komentarz | Komentarz | 1, A | | Penicylina benzylowa | bez wskazanej drogi | 1 jednostka µg | brak kategorii S (0,001 mg/L) | > 1 mg/L | brak kategorii S (50 mm) | < 12 mm | — | Przypisy: - 1/A: Izolaty „wrażliwe, zwiększona ekspozycja” (WZE lub I) na penicylinę benzylową mogą być raportowane jako wrażliwe na amoksycylinę. Izolaty oporne na penicylinę benzylową należy zbadać pod kątem wrażliwości na amoksycylinę lub raportować jako oporne. ### Oksazolidynony | Antybiotyk | Droga | Krążek | MIC S | MIC R | Strefa S | Strefa R | Uwagi | | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | | Linezolid | bez wskazanej drogi | 10 µg | ≤ 2 mg/L | > 2 mg/L | ≥ 25 mm | < 25 mm | — | ### Cefalosporyny | Antybiotyk | Droga | Krążek | MIC S | MIC R | Strefa S | Strefa R | Uwagi | | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | | Cefotaksym | bez wskazanej drogi | 5 µg | brak kategorii S (0,001 mg/L) | > 2 mg/L | brak kategorii S (50 mm) | < 15 mm | 1, A | Przypisy: - 1/A: Izolaty w kategorii „wrażliwy zwiększona ekspozycja” (WZE lub I) na penicylinę benzylową mogą być raportowane jako „wrażliwy zwiększona ekspozycja” na cefotaksym. Izolaty oporne na penicylinę benzylową należy zbadać pod kątem wrażliwości na cefotaksym lub raportować jako oporne. ### Fluorochinolony | Antybiotyk | Droga | Krążek | MIC S | MIC R | Strefa S | Strefa R | Uwagi | | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | | Cyprofloksacyna | bez wskazanej drogi | 5 µg | brak kategorii S (0,001 mg/L) | > 0,5 mg/L | brak kategorii S (50 mm) | < 24 mm | — | Ze względu na brak danych klinicznych o skuteczności terapii związanych z wartościami MIC drobnoustrojów wywołujących zakażenie, EUCAST nie był w stanie określić właściwych klinicznych wartości granicznych dla miejscowego stosowania antybiotyków. W celu odróżnienia izolatów z nabytymi mechanizmami i bez mechanizmów oporności laboratoriom zaleca się stosowanie standardowych wartości granicznych lub wartości punktów odcięcia wymienionych poniżej (więcej informacji w zakładce Guidance Documents na stronie www.eucast.org). Raportując lekowrażliwość antybiotyków do stosowania miejscowego, należy poinformować, że podane wyniki odnoszą się tylko do stosowania miejscowego. ## Dawkowanie ### Penicylina benzylowa - Dawka standardowa: 0,6 g (1 mln.j.m.) co 6 godz. dożylnie - Dawka wysoka: 1,2 g (2 mln.j.m.) co 4 godz. dożylnie - Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: 2,4 g (4 mln.j.m.) co 4 godz. iv ### Amoksycylina (iv) (dożylnie) - Dawka standardowa: 1 g co 6–8 godz. dożylnie - Dawka wysoka: 2 g co 4 godz. dożylnie - Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: 2 g co 4 godz. iv ### Amoksycylina (forma doustna) (doustnie) - Dawka standardowa: 0,5 g co 8 godz. doustnie - Dawka wysoka: 0,75–1 g co 8 godz. doustnie - Niepowikłane ZUM: 0,5 g co 8 godz. doustnie ### Cefotaksym - Dawka standardowa: 1 g co 8 godz. dożylnie - Dawka wysoka: 2 g co 8 godz. dożylnie - Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: 2 g co 6 godz. iv - S. aureus: tylko wysoka dawka ### Meropenem - Dawka standardowa: 1 g co 8 godz. dożylnie w ciągu 30 min. - Dawka wysoka: 2 g co 8 godz. dożylnie w ciągu 3 godz. - Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: 2 g co 8 godz. iv w ciągu 30 min. (lub w ciągu 3 godz.) ### Cyprofloksacyna - Dawka standardowa: 0,5 g co 12 godz. doustnie; 0,4 g co 12 godz. dożylnie - Dawka wysoka: 0,75 g co 12 godz. doustnie; 0,4 g co 8 godz. dożylnie - Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: 0,4 g co 8 godz. iv ### Erytromycyna - Dawka standardowa: 0,5 g co 6–12 godz. doustnie; 0,5 g co 6–12 godz. dożylnie - Dawka wysoka: Dawki różnią się w zależności od wskazania ### Klindamycyna - Dawka standardowa: 0,3 g co 12 godz. doustnie; 0,6 g co 8 godz. dożylnie - Dawka wysoka: Dawki różnią się w zależności od wskazania - : Stosowanie wyższych dawek jest zależne od przebiegu i typu zakażenia lub ekspozycji na lek w miejscu zakażenia. ### Doksycyklina - Dawka standardowa: 0,1 g co 24 godz. doustnie - Dawka wysoka: Dawki różnią się w zależności od wskazania ### Tetracyklina - Dawka standardowa: 0,25 g co 6 godz. doustnie - Dawka wysoka: Dawki różnią się w zależności od wskazania ### Linezolid - Dawka standardowa: 0,6 g co 12 godz. doustnie; 0,6 g co 12 godz. dożylnie - Dawka wysoka: Brak - Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: 0,6 g co 12 godz. iv ### Ryfampicyna - Dawka standardowa: 0,6 g co 24 godz. doustnie; 0,6 g co 24 godz. dożylnie - Dawka wysoka: Brak ### Trimetoprim-sulfametoksazol - Dawka standardowa: trimetoprimu 0,16 g + sulfametoksazolu 0,8 g co 12 godz. doustnie; trimetoprimu 0,16 g + sulfametoksazolu 0,8 g co 12 godz. dożylnie - Dawka wysoka: trimetoprimu 0,24 g + sulfametoksazolu 1,2 g co 12 godz. doustnie; trimetoprimu 0,24 g + sulfametoksazolu 1,2 g co 12 godz. bez wskazanej drogi - Niepowikłane ZUM: trimetoprimu 0,16 g + sulfametoksazolu 0,8 g co 12 godz. doustnie - Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: (5 mg/kg, max 0,48 g trimetoprimu + 25 mg/kg, max 2,4 g sulfametoksazolu) co 8 godz. iv - Wartości graniczne EUCAST odnoszą się do przedstawionych dawek leków (patrz sekcja 8 w Rationale Documents). Inne schematy dawkowania, które skutkują równoważną ekspozycją na lek, również są dopuszczalne. Poniższa tabela nie powinna być używana jako kompletny przewodnik do dawkowania w praktyce klinicznej, gdyż dawki mogą się znacznie różnić w zależności od wskazania. Nie zastępuje ona szczegółowych wytycznych krajowych, regionalnych czy lokalnych. Jeżeli wytyczne krajowe znacząco różnią się od wymienionych poniżej, wartości graniczne EUCAST mogą być nieodpowiednie. Sytuacje, w których stosowane są dawki mniejsze niż standardowe lub wysokie, powinny być omawiane lokalnie. - Niepowikłane ZUM: ostre, sporadyczne lub nawracające zakażenia dolnych dróg moczowych (niepowikłane zapalenie pęcherza moczowego) u pacjentów bez znanych, istotnych nieprawidłowości anatomicznych lub czynnościowych w obrębie dróg moczowych lub chorób towarzyszących. - Wartości graniczne EUCAST są oparte na standardowych i, tam gdzie ma to zastosowanie, na wysokich dawkach antybiotyków. Schematy dawkowania pochodzą albo z Charakterystyk Produktu Leczniczego, zatwierdzonych przez EMA, albo (szczególnie w przypadku starszych leków) są to dawki powszechnie stosowane w krajach europejskich. Dla niektórych często występujących infekcji lub w przypadku, gdy ciężkość przebiegu danego rodzaju zakażenia wymaga specjalnego postępowania, EUCAST opracował dodatkowe wytyczne dotyczące dawkowania (np. zakażenia układu moczowego) i/lub osobne wartości graniczne (np. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych). ## Metodyka oznaczania ### Oznaczanie MIC Oznaczanie wartości MIC (metodą mikrorozcieńczeń w bulionie zgodnie z normą ISO 20776-1) - Podłoże: Mueller-Hinton bulion z dodatkiem kationów + 5% lizowanej krwi końskiej i 20 mg/L β-NAD (bulion MH-F) - Inokulum: 5x10^5 CFU/mL - Hodowla: zakryte płytki, warunki tlenowe, 35±1 ºC, 18±2 godz.; izolaty wykazujące niewystarczający wzrost po 16-20 godzinach powinny być niezwłocznie reinkubowane, a wartości MIC odczytane po 40-44 godzinach inkubacji. - Odczyt: jeśli nie zaznaczono inaczej, wartości MIC należy odczytywać jako najniższe stężenie leku, które całkowicie hamuje widoczny wzrost drobnoustroju. Więcej informacji w dokumencie: „EUCAST reading guide for broth microdilution” (https://www.eucast.org/ast_of_bacteria/mic_determination). - Kontrola jakości: Streptococcus pneumoniae ATCC 49619. Do kontroli antybiotyków, których ten szczep nie obejmuje, patrz Tabele Kontroli Jakości EUCAST. ### Metoda dyfuzyjno-krążkowa Metoda dyfuzyjno-krążkowa zgodnie z EUCAST - Podłoże: Mueller-Hinton agar + 5% odwłókniona krew końska i 20 mg/L β-NAD (MH-F) - Inokulum: zawiesina o gęstości 0,5 McFarlanda - Hodowla: 5% CO2, 35±1 ºC, 18±2 godz.; izolaty wykazujące niewystarczający wzrost po 16-20 godzinach powinny być niezwłocznie reinkubowane, a wartości MIC odczytane po 40-44 godzinach inkubacji. - Odczyt: jeśli nie zaznaczono inaczej, od przodu płytki, po zdjęciu wieczka, w świetle odbitym; odczytywać wielkość całkowitej strefy zahamowania wzrostu bakterii. Więcej informacji można znaleźć w dokumencie „EUCAST Reading Guide for disc diffusion” - Kontrola jakości: Streptococcus pneumoniae ATCC 49619. Do kontroli antybiotyków, których ten szczep nie obejmuje, patrz Tabele Kontroli Jakości EUCAST. --- Lekify odtwarza treść dokumentu EUCAST/KORLD i nie tworzy własnych zaleceń. Źródłem rozstrzygającym jest oryginalny dokument. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje decyzji lekarza ani diagnosty.