# Staphylococcus spp.

Inne nazwy: Gronkowce, Staphylococcus, Gronkowce koagulazo-ujemne, Gronkowce koagulazo-dodatnie, Staphylococcus aureus, Gronkowiec złocisty, Staphylococcus epidermidis, Gronkowiec skórny, Staphylococcus saprophyticus, Staphylococcus lugdunensis, Staphylococcus haemolyticus, Staphylococcus hominis, Staphylococcus capitis, Staphylococcus pseudintermedius, Staphylococcus intermedius, Staphylococcus schleiferi, Staphylococcus coagulans, MRSA, Gronkowiec złocisty oporny na metycylinę, MSSA, Gronkowiec złocisty wrażliwy na metycylinę, MRSE, CoNS, Gronkowce koagulazo-ujemne

Rozdział EUCAST: Staphylococcus spp. (strona 41)

Źródło: „Tabele interpretacji wyników oznaczania lekowrażliwości zgodnie z zaleceniami EUCAST 2026” (16.0, obowiązuje od 2026-01-01), prof. dr hab. n. med. Walerii Hryniewicz, mgr Ewy Gabińskiej i dr n. med. Doroty Żabickiej. Dokument źródłowy: https://korld.nil.gov.pl/wp-content/uploads/2026/05/Tabele-interpretacji-lekowrazliwosci-wg-EUCAST-wersja-16.0-styczen-2026-r.pdf

Wersja HTML: https://lekify.pl/drobnoustroj/staphylococcus-spp

- O ile nie wskazano inaczej, wartości graniczne dotyczą wszystkich przedstawicieli rodzaju Staphylococcus. Tam, gdzie jest to możliwe, podano specyficzne wartości graniczne.
- • Dla gronkowców koagulazo-dodatnich, innych niż S. aureus (S. argenteus, S. schweitzeri, S. intermedius, S. pseudintermedius i S. coagulans) jest niewiele informacji o wydajności zastosowania podanych wartości granicznych dla większości leków. Dla S. argenteus możliwe jest stosowanie wartości granicznych S. aureus bez zastrzeżeń.
- • Gronkowce koagulazo-ujemne obejmują S. capitis, S. cohnii, S. epidermidis, S. haemolyticus, S. hominis, S. hyicus, S. lugdunensis, S. pettenkoferi, S. saprophyticus, S. schleiferi, S. sciuri, S. simulans, S. warneri i S. xylosus. Dla tych gatunków, o ile nie wskazano inaczej, należy zastosować wartości graniczne dla „gronkowców koagulazo-ujemnych”.
- • Dla S. saccharolyticus należy zastosować metodologię dla bakterii beztlenowych i zapoznać się z dokumentem wytycznych EUCAST dla zinterpretowania wyniku w przypadku braku wartości granicznych, dostępnym pod adresem: http://www.eucast.org/eucastguidancedocuments/

## Wartości graniczne

MIC S = wrażliwy przy MIC ≤ wartości, MIC R = oporny przy MIC > wartości. Strefa S = wrażliwy przy strefie ≥ wartości, strefa R = oporny przy strefie < wartości. ATU = obszar niepewności technicznej.

### Penicyliny

| Antybiotyk | Droga | Krążek | MIC S | MIC R | Strefa S | Strefa R | Uwagi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Penicylina benzylowa S. aureus | bez wskazanej drogi | 1 jednostka µg | ≤ 0,125 mg/L | > 0,125 mg/L | ≥ 26 mm | < 26 mm | 1, A, B |
| Penicylina benzylowa S. lugdunensis | bez wskazanej drogi | 1 jednostka µg | ≤ 0,125 mg/L | > 0,125 mg/L | ≥ 26 mm | < 26 mm | — |
| Penicylina benzylowa inne gronkowce | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 2, C |
| Piperacylina | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 1, 2, 3, A, C, D |
| Piperacylina-tazobaktam | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 1, 2, 3, A, C, D |
| Tikarcylina-kwas klawulanowy | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 1, 2, A, C |
| Fenoksymetylopenicylina S. aureus | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 1, A |
| Fenoksymetylopenicylina gronkowce koagulazo-ujemne | bez wskazanej drogi | — | — | — | Komentarz | Komentarz | 2, C |
| Oksacylina (wyłącznie badanie przesiewowe), S. pseudintermedius, S. intermedius, S. schleiferi i S. coagulans | bez wskazanej drogi | 1 µg | nie dotyczy | nie dotyczy | ≥ 20 mm | < 20 mm | E |
| Oksacylina, inne gronkowce | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 4, 1, A |
| Kloksacylina | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 1, 2, A, C |
| Dikloksacylina | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 1, 2, A, C |
| Flukloksacylina | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 1, 2, A, C |
| Ampicylina S. saprophyticus | bez wskazanej drogi | 2 µg | Komentarz | Komentarz | ≥ 18 mm | < 18 mm | 2, 3, C, D |
| Ampicylina-sulbaktam | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 1, 2, 3, A, C, D |
| Amoksycylina | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 1, 2, 3, A, C, D |
| Amoksycylina-kwas klawulanowy | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 1, 2, 3, A, C, D |
| Temocylina | bez wskazanej drogi | — | — | — | — | — | — |
| Mecylinam (forma doustna) (piwmecylinam) (wyłącznie niepowikłane ZUM) | doustnie | — | — | — | — | — | — |

Przypisy:

- 1/A: Większość S. aureus wytwarza penicylinazę, a niektóre są oporne na metycylinę. Oba mechanizmy skutkują ich opornością na penicylinę benzylową, fenoksymetylopenicylinę, ampicylinę, amoksycylinę, piperacylinę i tikarcylinę. Izolaty wykazujące wrażliwość na penicylinę benzylową i cefoksytynę mogą być raportowane jako wrażliwe na wszystkie penicyliny. Izolaty oporne na penicylinę benzylową, ale wrażliwe na cefoksytynę są wrażliwe na połączenia β-laktamów z inhibitorami β-laktamaz, na penicyliny izoksazolilowe (oksacylinę, kloksacylinę, dikloksacylinę i flukloksacylinę) oraz na nafcylinę. W przypadku leków podawanych doustnie należy zapewnić wystarczającą ekspozycję w miejscu zakażenia. Izolaty oporne na cefoksytynę są oporne na wszystkie penicyliny.
- B: Dla S. aureus metoda dyfuzyjno-krążkowa jest bardziej wiarygodna niż oznaczanie MIC do wykrywania szczepów produkujących penicylinazy, pod warunkiem, że dokona się pomiaru średnicy strefy zahamowania wzrostu ORAZ dla izolatów ze strefą ≥26 mm dokona się dokładnej oceny granicy strefy (patrz zdjęcia poniżej). Płytki należy oglądać w świetle przechodzącym (pod światło). Jeśli strefa zahamowania wzrostu jest <26 mm, izolaty należy raportować jako oporne. Jeśli strefa zahamowania wzrostu jest ≥26 mm, a granica strefy jest wyraźna (brak zmniejszenia intensywności wzrostu w stronę granicy strefy, „klif”), izolaty należy raportować jako oporne. Jeśli granica strefy jest rozmyta (zmniejszenie intensywności wzrostu w stronę granicy strefy, „plaża”), izolaty należy raportować jako wrażliwe. Jeśli są wątpliwości, co do oceny krawędzi strefy, izolaty należy raportować jako oporne. Testy chromogenne z nitrocefiną do wykrywania β-laktamaz nie dają wiarygodnych wyników w przypadku penicylinaz gronkowcowych.
- 2/C: Większość gronkowców wytwarza penicylinę i część jest opornych na metycylinę. Oba mechanizmy skutkują ich opornością na penicylinę benzylową, fenoksymetylopenicylinę, ampicylinę, amoksycylinę, piperacylinę i tikarcylinę. Żadna z dotychczas stosowanych metod wykrywania produkcji penicylinazy przez wszystkie gatunki gronkowców nie jest wiarygodna, natomiast oporność na metycylinę może być wykryta z użyciem krążka z cefoksytyną, tak jak opisano poniżej.
- 3/D: Izolaty S. saprophyticus wrażliwe na ampicylinę nie posiadają genu mecA i są wrażliwe na ampicylinę, amoksycylinę i piperacylinę (same oraz w połączeniu z inhibitorem β-laktamazy).
- E: Do badań przesiewowych w kierunku metycylinoopornych S. pseudointermedius, S. intermedius, S. schleiferi i S. coagulans.
- 4: S. aureus, S. lugdunensis i S. saprophyticus, dla których wartość MIC oksacyliny wynosi >2 mg/L są w większości oporne na metycylinę z powodu obecności genu mecA lub mecC. Zdarzają się izolaty S. aureus o wysokich wartościach MIC oksacyliny przy braku oporności wywołanej przez gen mec. Szczepy te nazywane są BORSA (ang. borderline oxacillin resistant S. aureus). EUCAST nie zaleca systematycznych badań przesiewowych w kierunku BORSA. Dla gronkowców koagulazo-ujemnych opornych na metycylinę, innych niż S. saprophyticus i S. lugdunensis, MIC oksacyliny wynosi >0,25 mg/L.

### Fluorochinolony

| Antybiotyk | Droga | Krążek | MIC S | MIC R | Strefa S | Strefa R | Uwagi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Delafloksacyna (pozaszpitalne zapalenie płuc), S. aureus | bez wskazanej drogi | — | ≤ 0,016 mg/L | > 0,016 mg/L | Komentarz | Komentarz | C |
| Delafloksacyna (choroby skóry i tkanek podskórnych) S. aureus | bez wskazanej drogi | — | ≤ 0,25 mg/L | > 0,25 mg/L | Komentarz | Komentarz | C |
| Moksyfloksacyna, S. aureus | bez wskazanej drogi | 5 µg | ≤ 0,25 mg/L | > 0,25 mg/L | ≥ 25 mm | < 25 mm | 3, B |
| Moksyfloksacyna gronkowce koagulazo-ujemne | bez wskazanej drogi | 5 µg | ≤ 0,25 mg/L | > 0,25 mg/L | ≥ 28 mm | < 28 mm | 3, B |
| Cyprofloksacyna, S. aureus | bez wskazanej drogi | 5 µg | brak kategorii S (0,001 mg/L) | (> 2 mg/L) | brak kategorii S (50 mm) | (< 17 mm) | 2, A, B |
| Cyprofloksacyna gronkowce koagulazo-ujemne | bez wskazanej drogi | 5 µg | brak kategorii S (0,001 mg/L) | (> 2 mg/L) | brak kategorii S (50 mm) | (< 22 mm) | 2, A, B |
| Lewofloksacyna, S. aureus | bez wskazanej drogi | 5 µg | brak kategorii S (0,001 mg/L) | > 1 mg/L | brak kategorii S (50 mm) | < 22 mm | B |
| Lewofloksacyna, gronkowce koagulazo-ujemne | bez wskazanej drogi | 5 µg | brak kategorii S (0,001 mg/L) | > 1 mg/L | brak kategorii S (50 mm) | < 24 mm | B |
| Ofloksacyna | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 3, E |
| Kwas nalidyksowy (wyłącznie badanie przesiewowe) | bez wskazanej drogi | — | nie dotyczy | nie dotyczy | nie dotyczy | nie dotyczy | — |
| Norfloksacyna (wyłącznie badanie przesiewowe) | bez wskazanej drogi | 10 µg | nie dotyczy | nie dotyczy | ≥ 17 mm | < 17 mm | D |

Przypisy:

- C: Test do oznaczeń metodą dyfuzyjno-krążkową oczekuje na działania po stronie producenta.
- 3/E: Wartości graniczne ofloksacyny dla Staphylococcus spp. zostały usunięte, ponieważ w ogólnoustrojowych zakażeniach wywołanych przez gronkowce lek ten jest gorszy od innych fluorochinolonów. Miejscowe stosowanie ofloksacyny, patrz tabele leków miejscowych.
- B: Krążek z norfloksacyną może być używany do badania przesiewowego w celu wykrycia oporności na fluorochinolony, patrz komentarz D.
- 2/A: Informacje, jak używać wartości granicznych w nawiasach pod adresem: http://www.eucast.org/eucastguidancedocuments/
- D: Izolaty oznaczone jako ujemne w badaniu przesiewowym mogą być raportowane jako wrażliwe na moksifloksacynę oraz „wrażliwe, zwiększona ekspozycja” (WZE lub I) na lewofloksacynę. Dla izolatów klasyfikowanych jako nie posiadające mechanizmów oporności wykrywalnych fenotypowo ciprofloksacyna może być stosowana w wysokich dawkach w terapii skojarzonej (patrz Komentarz 2/A). Dla izolatów oznaczonych jako pozytywne w teście przesiewowym należy wykonać oznaczenie wrażliwości na poszczególne leki z tej grupy albo raportować jako oporne.

Testy przesiewowe:

- Cyprofloksacyna (dotyczy S. aureus): krążek 5 µg · MIC > 2 mg/L · strefa: patrz przypis
  - 1: Antybiotyki stosowane do badania przesiewowego w kierunku oporności na fluorochinolony (pefloksacyna dla Enterobacterales, norfloksacyna dla bakterii Gram-dodatnich i kwas nalidyksowy dla H. influenzae i M. catarrhalis).
- Lewofloksacyna (dotyczy S. aureus): krążek 5 µg · MIC > 1 mg/L · strefa: patrz przypis
  - 1: Antybiotyki stosowane do badania przesiewowego w kierunku oporności na fluorochinolony (pefloksacyna dla Enterobacterales, norfloksacyna dla bakterii Gram-dodatnich i kwas nalidyksowy dla H. influenzae i M. catarrhalis).
- Ofloksacyna (dotyczy S. aureus): MIC > 1 mg/L · strefa: patrz przypis
  - 1: Antybiotyki stosowane do badania przesiewowego w kierunku oporności na fluorochinolony (pefloksacyna dla Enterobacterales, norfloksacyna dla bakterii Gram-dodatnich i kwas nalidyksowy dla H. influenzae i M. catarrhalis).
- Norfloksacyna (wyłącznie badanie przesiewowe) (dotyczy S. aureus): krążek 10 µg · strefa < 17 mm

### Glikopeptydy

| Antybiotyk | Droga | Krążek | MIC S | MIC R | Strefa S | Strefa R | Uwagi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Orytawancyna S. aureus | bez wskazanej drogi | — | ≤ 0,125 mg/L | > 0,125 mg/L | Komentarz | Komentarz | 2, 3, A |
| Telawancyna MRSA | bez wskazanej drogi | — | ≤ 0,125 mg/L | > 0,125 mg/L | Komentarz | Komentarz | 2, 3, A |
| Dalbawancyna | bez wskazanej drogi | — | ≤ 0,25 mg/L | > 0,25 mg/L | Komentarz | Komentarz | 2, 3, A |
| Teikoplanina S. aureus | bez wskazanej drogi | — | ≤ 2 mg/L | > 2 mg/L | Komentarz | Komentarz | 2, A |
| Teikoplanina, gronkowce koagulazo-ujemne | bez wskazanej drogi | — | ≤ 4 mg/L | > 4 mg/L | Komentarz | Komentarz | A |
| Wankomycyna S. aureus | bez wskazanej drogi | — | ≤ 2 mg/L | > 2 mg/L | Komentarz | Komentarz | 2, A |
| Wankomycyna gronkowce koagulazo-ujemne | bez wskazanej drogi | — | ≤ 4 mg/L | > 4 mg/L | Komentarz | Komentarz | 2, A |

Przypisy:

- 2: Oporne izolaty występują niezwykle rzadko lub nie były dotychczas stwierdzane. Wyniki identyfikacji i oceny lekowrażliwości każdego izolatu z wyższymi wartościami MIC powinny zostać potwierdzone, a izolat przesłany do laboratorium referencyjnego.
- 3: Do oznaczania MIC podłoże musi być uzupełnione polisorbatem-80 (do końcowego stężenia 0,002% dla metody rozcieńczeń w bulionie; metoda rozcieńczeń w agarze nie została jeszcze zwalidowana). W przypadku testów komercyjnych należy stosować się do zaleceń producenta.
- A: Metoda dyfuzyjno-krążkowa nie jest wiarygodna i nie pozwala na odróżnienie szczepów dzikich od opornych, u których oporność na glikopeptydy warunkowana jest mechanizmem innym niż obecność genu vanA.

### Różne leki

| Antybiotyk | Droga | Krążek | MIC S | MIC R | Strefa S | Strefa R | Uwagi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ryfampicyna, S. aureus | bez wskazanej drogi | 5 µg | ≤ 0,06 mg/L | > 0,06 mg/L | ≥ 26 mm | < 26 mm | — |
| Ryfampicyna, gronkowce koagulazo-ujemne | bez wskazanej drogi | 5 µg | ≤ 0,06 mg/L | > 0,06 mg/L | ≥ 30 mm | < 30 mm | — |
| Gepotidacyna (wyłącznie niepowikłane ZUM) S. saprophyticus | bez wskazanej drogi | — | ≤ 0,25 mg/L | > 0,25 mg/L | w przygotowaniu | w przygotowaniu | — |
| Lefamulina, S. aureus | bez wskazanej drogi | 5 µg | ≤ 0,25 mg/L | > 0,25 mg/L | ≥ 23 mm | < 23 mm | — |
| Trimetoprim-sulfametoksazol | bez wskazanej drogi | 1,25-23,75 µg | ≤ 0,5 mg/L | > 0,5 mg/L | ≥ 24 mm | < 24 mm | 5 |
| Daptomycyna S. aureus | bez wskazanej drogi | — | ≤ 1 mg/L | > 1 mg/L | Komentarz | Komentarz | 1, 2, A |
| Daptomycyna inne Staphylococcus | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 3, A |
| Kwas fusydowy | bez wskazanej drogi | 10 µg | ≤ 1 mg/L | > 1 mg/L | ≥ 24 mm | < 24 mm | — |
| Trimetoprim (wyłącznie niepowikłane ZUM) | bez wskazanej drogi | 5 µg | ≤ 2 mg/L | > 2 mg/L | ≥ 19 mm | < 19 mm | — |
| Nitrofurantoina (wyłącznie niepowikłane ZUM) S. saprophyticus | bez wskazanej drogi | 100 µg | ≤ 64 mg/L | > 64 mg/L | ≥ 13 mm | < 13 mm | — |
| Fosfomycyna (iv) | dożylnie | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 4, B |
| Chloramfenikol | bez wskazanej drogi | — | niewystarczające dowody (IE) | niewystarczające dowody (IE) | niewystarczające dowody (IE) | niewystarczające dowody (IE) | — |
| Nitroksolina (wyłącznie niepowikłane ZUM) S. saprophyticus | bez wskazanej drogi | — | niewystarczające dowody (IE) | niewystarczające dowody (IE) | niewystarczające dowody (IE) | niewystarczające dowody (IE) | — |
| Kolistyna | bez wskazanej drogi | — | — | — | — | — | — |
| Fosfomycyna (forma doustna) | doustnie | — | — | — | — | — | — |
| Metronidazol | bez wskazanej drogi | — | — | — | — | — | — |
| Spektynomycyna | bez wskazanej drogi | — | — | — | — | — | — |

Przypisy:

- 5: Trimetoprim:sulfametoksazol w stosunku 1:19. Wartości graniczne wyrażono jako stężenie trimetoprimu.
- 1: Izolaty oporne występują niezwykle rzadko lub nie były dotychczas stwierdzane. Wyniki identyfikacji i oceny lekowrażliwości każdego takiego izolatu powinny zostać potwierdzone, a izolat przesłany do laboratorium referencyjnego.
- 2: Do oznaczania MIC daptomycyny podłoże musi być uzupełnione Ca + (do końcowego stężenia 50 mg/L dla metody rozcieńczeń w bulionie; metoda rozcieńczeń w agarze nie została jeszcze zwalidowana). W przypadku testów komercyjnych należy stosować się do zaleceń producenta.
- A: Wyłącznie oznaczanie wartości MIC.
- 3: W przypadku innych gronkowców można zastosować ECOFF w celu wykluczenia nabytych mechanizmów oporności, patrz: https://www.eucast.org/eucastguidancedocuments/.
- 4/B: Odradza się wykonywania badania lekowrażliwości. Informacje na temat stosowania fosfomycyny dożylnie w terapii skojarzonej patrz: http://www.eucast.org/eucastguidancedocuments/

Testy przesiewowe:

- Kwas fusydowy (dotyczy S. aureus): krążek 10 µg · MIC > 0,5 mg/L · strefa < 23 mm
- Chloramfenikol (dotyczy S. aureus): krążek 30 µg · MIC > 16 mg/L · strefa < 18 mm

### Makrolidy i linkozamidy

| Antybiotyk | Droga | Krążek | MIC S | MIC R | Strefa S | Strefa R | Uwagi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Klindamycyna | bez wskazanej drogi | 2 µg | ≤ 0,25 mg/L | > 0,25 mg/L | ≥ 22 mm | < 22 mm | 2, B |
| Azytromycyna | bez wskazanej drogi | — | ≤ 2 mg/L | > 2 mg/L | Komentarz | Komentarz | 1, A |
| Klarytromycyna | bez wskazanej drogi | — | ≤ 1 mg/L | > 1 mg/L | Komentarz | Komentarz | 1, A |
| Erytromycyna | bez wskazanej drogi | 15 µg | ≤ 1 mg/L | > 1 mg/L | ≥ 21 mm | < 21 mm | 1, A |
| Roksytromycyna | bez wskazanej drogi | — | ≤ 1 mg/L | > 1 mg/L | Komentarz | Komentarz | 1, A |
| Chinupristyna-dalfopristyna | bez wskazanej drogi | 15 µg | ≤ 1 mg/L | > 1 mg/L | ≥ 21 mm | < 21 mm | C |

Przypisy:

- 2: Indukcyjny mechanizm oporności na klindamycynę może zostać wykryty w teście badającym antagonizm klindamycyny i antybiotyku z grupy makrolidów. Jeśli nie stwierdza się antagonizmu, izolat należy raportować zgodnie z wartościami granicznymi. Jeśli stwierdza się antagonizm, izolat należy raportować jako oporny i rozważyć dodanie do wyniku komentarza: „Klindamycyna może być stosowana w krótkotrwałej terapii lżejszych postaci zakażeń skóry i tkanek miękkich, ponieważ w trakcie takiej terapii jest małe prawdopodobieństwo rozwoju pełnej oporności.”
- B: W celu wykrycia indukcyjnej oporności na klindamycynę na podstawie antagonizmu klindamycyny i antybiotyku z grupy makrolidów należy umieścić krążki z klindamycyną i erytromycyną w odległości 12-20 mm (od krawędzi do krawędzi krążków). Antagonizm jest widoczny jako spłaszczenie od strony krążka z erytromycyną (strefa w kształcie litery D).
- 1/A: Erytromycyna może być stosowana do wykrywania oporności na makrolidy u gronkowców. Izolaty wrażliwe na erytromycynę mogą być raportowane jako wrażliwe na azytromycynę, klarytromycynę i roksytromycynę. Dla izolatów opornych na erytromycynę, powinno się oznaczyć wrażliwość na pojedyncze antybiotyki albo raportować je jako oporne.
- C: Dla szczepów oznaczonych metodą dyfuzyjno-krążkową jako oporne, wynik należy potwierdzić oznaczeniem wartości MIC.

### Tetracykliny

| Antybiotyk | Droga | Krążek | MIC S | MIC R | Strefa S | Strefa R | Uwagi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Erawacyklina S. aureus | bez wskazanej drogi | 20 µg | ≤ 0,25 mg/L | > 0,25 mg/L | ≥ 20 mm | < 20 mm | B |
| Minocyklina | bez wskazanej drogi | 30 µg | ≤ 0,5 mg/L | > 0,5 mg/L | ≥ 23 mm | < 23 mm | 1, A |
| Tygecyklina | bez wskazanej drogi | 15 µg | ≤ 0,5 mg/L | > 0,5 mg/L | ≥ 19 mm | < 19 mm | 2, 3 |
| Doksycyklina | bez wskazanej drogi | — | ≤ 1 mg/L | > 1 mg/L | Komentarz | Komentarz | 1, A |
| Tetracyklina | bez wskazanej drogi | 30 µg | ≤ 1 mg/L | > 1 mg/L | ≥ 22 mm | < 22 mm | 1, A |

Przypisy:

- B: Dla izolatów MRSA, które są wrażliwe w oznaczaniu metodą dyfuzyjno-krążkową, należy potwierdzić wynik wykonując oznaczenie MIC.
- 1/A: Szczepy wrażliwe na tetracyklinę są również wrażliwe na doksycyklinę i minocyklinę, ale niektóre szczepy oporne na tetracyklinę mogą być wrażliwe na minocyklinę lub/i doksycyklinę. Jeśli jest taka potrzeba, należy oznaczyć MIC doksycykliny dla izolatów opornych na tetracyklinę.
- 2: Izolaty oporne występują niezwykle rzadko lub nie były dotychczas stwierdzane. Wyniki identyfikacji i oceny lekowrażliwości każdego izolatu z wyższymi wartościami MIC powinny zostać potwierdzone, a izolat przesłany do laboratorium referencyjnego.
- 3: Do oznaczania MIC tigecykliny metodą mikrorozcieńczeń w bulionie należy stosować podłoża przygotowane w dniu wykonania oznaczeń.

### Oksazolidynony

| Antybiotyk | Droga | Krążek | MIC S | MIC R | Strefa S | Strefa R | Uwagi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Tedizolid | bez wskazanej drogi | 2 µg | ≤ 0,5 mg/L | > 0,5 mg/L | ≥ 20 mm | < 20 mm | 1, A, ATU strefa 19 mm |
| Linezolid | bez wskazanej drogi | 10 µg | ≤ 4 mg/L | > 4 mg/L | ≥ 21 mm | < 21 mm | — |

Przypisy:

- 1/A: Izolaty wrażliwe na linezolid mogą być raportowane jako wrażliwe na tedizolid.

### Cefalosporyny

| Antybiotyk | Droga | Krążek | MIC S | MIC R | Strefa S | Strefa R | Uwagi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ceftarolina (wskazanie inne niż zapalenie płuc), S. aureus | bez wskazanej drogi | 5 µg | ≤ 1 mg/L | > 2 mg/L | ≥ 20 mm | < 17 mm | 7, 8, D, E, ATU MIC 1 mg/L, ATU strefa 19–20 mm |
| Ceftarolina (zapalenie płuc), S. aureus | bez wskazanej drogi | 5 µg | ≤ 1 mg/L | > 1 mg/L | ≥ 20 mm | < 20 mm | 7, D, ATU MIC 1 mg/L, ATU strefa 19–20 mm |
| Ceftobiprol, S. aureus | bez wskazanej drogi | 5 µg | ≤ 2 mg/L | > 2 mg/L | ≥ 17 mm | < 17 mm | 9, F, ATU MIC 2 mg/L, ATU strefa 16–17 mm |
| Cefaklor | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 2, 1, A |
| Cefadroksyl | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 1, A |
| Cefaleksyna | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 1, A |
| Cefazolina | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 2, 1, A |
| Cefepim | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 2, 1, A |
| Cefepim-enmetazobaktam | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 3, 1, A |
| Cefotaksym | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 2, 1, A |
| Cefoksytyna (wyłącznie badanie przesiewowe), S. aureus i gronkowce koagulazo-ujemne oprócz S. epidermidis i S. lugdunensis | bez wskazanej drogi | 30 µg | Komentarz | Komentarz | ≥ 22 mm | < 22 mm | 4, 5, A, B |
| Cefoksytyna (wyłącznie badanie przesiewowe) S. epidermidis i S. lugdunensis | bez wskazanej drogi | 30 µg | Komentarz | Komentarz | ≥ 27 mm | < 27 mm | 4, 5, A, B, ATU strefa 27 mm |
| Cefoksytyna (wyłącznie badanie przesiewowe) S. pseudointermedius, S. intermedius, S. schleiferi i S. coagulans | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 6, C |
| Cefpodoksym | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 1, A |
| Ceftriakson | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 2, 1, A |
| Cefuroksym (iv) | dożylnie | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 2, 1, A |
| Cefuroksym (forma doustna) | doustnie | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 1, A |
| Cefiderokol | bez wskazanej drogi | — | — | — | — | — | — |
| Cefiksym | bez wskazanej drogi | — | — | — | — | — | — |
| Ceftazydym | bez wskazanej drogi | — | — | — | — | — | — |
| Ceftazydym-awibaktam | bez wskazanej drogi | — | — | — | — | — | — |
| Ceftibuten | bez wskazanej drogi | — | — | — | — | — | — |
| Ceftolozan-tazobaktam | bez wskazanej drogi | — | — | — | — | — | — |

Przypisy:

- 7/D: Izolaty wrażliwe na metycylinę mogą być raportowane jako wrażliwe na ceftarolinę bez wykonywania dalszych oznaczeń.
- 8/E: Izolaty oporne są rzadko spotykane.
- 9/F: Izolaty wrażliwe na metycylinę mogą być raportowane jako wrażliwe na ceftobiprol bez wykonywania dalszych oznaczeń.
- 1/A: Wrażliwość gronkowców na cefalosporyny można wywnioskować z oznaczania wrażliwości na cefoksytynę, z wyjątkiem cefiksymu, ceftazydymu, ceftazydymu z awibaktamem, ceftibutenu, cefiderokolu oraz caftolozanu z tazobaktamem, dla których nie określono wartości granicznych i których nie należy stosować w leczeniu zakażeń gronkowcowych. W przypadku leków podawanych doustnie należy zapewnić wystarczającą ekspozycję w miejscu zakażenia. Jeśli w przypadku gronkowców wrażliwych na metycylinę zgłoszono cefazolinę, cefepim, cefotaksym, ceftriakson lub cefuroksym dożylny, należy je zgłosić jako „wrażliwe, zwiększona ekspozycja” (I) – patrz https://www.eucast.org/eucastguidancedocuments/. Niektóre S. aureus oporne na metycylinę są wrażliwe na ceftarolinę i ceftobiprol, patrz komentarz 7/D i 9/F.
- 2: Patrz tabela dawkowania.
- 3: Dodanie inhibitora β-laktamazy nie zwiększa korzyści klinicznych.
- 4: S. aureus i S. lugdunensis, dla których MIC cefoksytyny wynosi >4 mg/L oraz S. saprophyticus, dla których MIC cefoksytyny wynosi >8 mg/L są oporne na metycylinę, głównie z powodu obecności genu mecA lub mecC. Metoda dyfuzyjno-krążkowa pozwala w sposób wiarygodny przewidzieć oporność na metycylinę.
- 5: Dla gronkowców należących do gatunków innych niż S. aureus, S. lugdunensis i S. saprophyticus wartość MIC cefoksytyny jest słabszym wskaźnikiem oporności na metycylinę niż oznaczenie metodą dyfuzyjno-krążkową.
- B: Jeśli gronkowiec koagulazo-ujemny nie został zidentyfikowany do poziomu gatunku, należy zastosować wartości graniczne stref zahamowania wzrostu S ≥25 mm, R <25 mm oraz wartość ATU 22-24 mm. Dla izolatów z wynikiem mieszczącym się w przedziale ATU należy: zidentyfikować gatunek, wykonać PCR dla mecA/mecC albo raportować jako oporne.
- 6/C: U S. pseudintermedius, S. intermedius, S. schleiferi i S. coagulans krążek z cefoksytyną jest mniej wiarygodny niż w wykrywaniu oporności na metycylinę u innych gronkowców. Należy użyć krążka z oksacyliną 1 μg i wartości strefy granicznej S ≥20, R <20 mm.

### Karbapenemy

| Antybiotyk | Droga | Krążek | MIC S | MIC R | Strefa S | Strefa R | Uwagi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Doripenem | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 1, A |
| Ertapenem | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 1, A |
| Imipenem | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 1, A |
| Imipenem-relebaktam | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 2, 1, A |
| Meropenem | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 1, A |
| Meropenem-waborbaktam | bez wskazanej drogi | — | Komentarz | Komentarz | Komentarz | Komentarz | 2, 1, A |

Przypisy:

- 1/A: Wrażliwość gronkowców na karbapenemy wywnioskowana jest z wyniku oznaczania wrażliwości na cefoksytynę.
- 2: Dodanie inhibitora β-laktamazy nie zwiększa korzyści klinicznych.

### Aminoglikozydy

| Antybiotyk | Droga | Krążek | MIC S | MIC R | Strefa S | Strefa R | Uwagi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Amikacyna S. aureus | bez wskazanej drogi | 30 µg | (≤ 16 mg/L) | (> 16 mg/L) | (≥ 15 mm) | (< 15 mm) | 2, 1, A |
| Amikacyna gronkowce koagulazo-ujemne | bez wskazanej drogi | 30 µg | (≤ 16 mg/L) | (> 16 mg/L) | (≥ 15 mm) | (< 15 mm) | 2, 1, A |
| Gentamycyna S. aureus | bez wskazanej drogi | 10 µg | (≤ 2 mg/L) | (> 2 mg/L) | (≥ 18 mm) | (< 18 mm) | 1, A |
| Gentamycyna gronkowce koagulazo-ujemne | bez wskazanej drogi | 10 µg | (≤ 2 mg/L) | (> 2 mg/L) | (≥ 22 mm) | (< 22 mm) | 1, A |
| Tobramycyna S. aureus | bez wskazanej drogi | 10 µg | (≤ 2 mg/L) | (> 2 mg/L) | (≥ 18 mm) | (< 18 mm) | 1, A |
| Tobramycyna gronkowce koagulazo-ujemne | bez wskazanej drogi | 10 µg | (≤ 2 mg/L) | (> 2 mg/L) | (≥ 20 mm) | (< 20 mm) | 1, A |
| Netylmycyna | bez wskazanej drogi | — | niewystarczające dowody (IE) | niewystarczające dowody (IE) | niewystarczające dowody (IE) | niewystarczające dowody (IE) | — |

Przypisy:

- 1/A: Więcej informacji [w języku angielskim], jak używać wartości granicznych w nawiasach pod adresem: http://www.eucast.org/eucastguidancedocuments/

Testy przesiewowe:

- Gentamycyna (dotyczy S. aureus): krążek 10 µg · MIC > 2 mg/L · strefa < 18 mm
- Tobramycyna (dotyczy S. aureus): krążek 10 µg · MIC > 2 mg/L · strefa < 18 mm

### Monobaktamy

| Antybiotyk | Droga | Krążek | MIC S | MIC R | Strefa S | Strefa R | Uwagi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Aztreonam | bez wskazanej drogi | — | — | — | — | — | — |
| Aztreonam-awibaktam | bez wskazanej drogi | — | — | — | — | — | — |

### Inne

Testy przesiewowe:

- Neomycyna (framycetyna) (dotyczy S. aureus): krążek 10 µg · MIC > 1 mg/L · strefa < 14 mm
- Mupirocyna (dotyczy S. aureus): krążek 200 µg · MIC > 1 mg/L · strefa < 30 mm
  - 2: Wartości graniczne dla dekolonizacji jamy nosowej u nosicieli S. aureus, S ≤1, R >1 mg/L (dla krążka z mupirocyną 200 µg S ≥30, R <30 mm). Do krótkotrwałej supresji kolonizacji jamy nosowej (zazwyczaj jako praktyka okołooperacyjna), można użyć wartości granicznych S ≤256, R >256 mg/L (metoda dyfuzyjno-krążkowa S ≥18 mm, R <18 mm).
- Retapamulina (dotyczy S. aureus): MIC > 0,5 mg/L

Ze względu na brak danych klinicznych o skuteczności terapii związanych z wartościami MIC drobnoustrojów wywołujących zakażenie, EUCAST nie był w stanie określić właściwych klinicznych wartości granicznych dla miejscowego stosowania antybiotyków. W celu odróżnienia izolatów z nabytymi mechanizmami i bez mechanizmów oporności laboratoriom zaleca się stosowanie standardowych wartości granicznych lub wartości punktów odcięcia wymienionych poniżej (więcej informacji w zakładce Guidance Documents na stronie www.eucast.org). Raportując lekowrażliwość antybiotyków do stosowania miejscowego, należy poinformować, że podane wyniki odnoszą się tylko do stosowania miejscowego.

## Dawkowanie

### Penicylina benzylowa
- Dawka standardowa: 0,6 g (1 mln.j.m.) co 6 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: 1,2 g (2 mln.j.m.) co 4 godz. dożylnie
- Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: 2,4 g (4 mln.j.m.) co 4 godz. iv
### Piperacylina
- Dawka standardowa: 4 g co 6 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: 4 g co 6 godz. dożylnie przedłużone 3 - godzinne wlewy
- : Wysoka dawka w przypadku poważnych zakażeń
### Piperacylina-tazobaktam
- Dawka standardowa: (4 g piperacyliny + 0,5 g tazobaktamu) co 6 godz. iv (30-minutowe wlewy) lub co 8 godz. (przedłużone 4-godzinne wlewy)
- Dawka wysoka: piperacyliny 4 g + tazobaktamu 0,5 g co 6 godz. dożylnie przedłużone 3 - godzinne wlewy
- : Niższa dawka (4 g piperacyliny + 0,5 g tazobaktamu) co 8 godz. iv (30-minutowe wlewy) jest odpowiednia w niektórych zakażeniach, takich jak powikłane ZUM, zakażenia wewnątrzbrzuszne i zakażenia stopy cukrzycowej, ale nie w przypadku zakażeń wywołanych przez izolaty oporne na cefalosporyny trzeciej generacji.
### Tikarcylina-kwas klawulanowy
- Dawka standardowa: tikarcyliny 3 g + kw. klawulanowego 0,1–0,2 g co 6 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: tikarcyliny 3 g + kw. klawulanowego 0,1 co 4 godz. dożylnie
### Temocylina
- Dawka standardowa: 2 g co 12 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: 2 g co 8 godz. dożylnie
- : Dawkę 2 g co 12 godz. iv stosowano w leczeniu niepowikłanego ZUM wywołanego przez bakterie z mechanizmami oporności na antybiotyki β-laktamowe.
### Fenoksymetylopenicylina
- Dawka standardowa: 0,5–2 g co 6–8 godz. doustnie (w zależności od gatunku i/lub rodzaju zakażenia)
- Dawka wysoka: Brak
### Oksacylina
- Dawka standardowa: 1 g co 6 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: Dawki różnią się w zależności od wskazania
### Kloksacylina
- Dawka standardowa: 0,5 g co 6 godz. doustnie; 1 g co 6 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: Dawki różnią się w zależności od wskazania
- Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: 2 g co 4 godz. iv
### Dikloksacylina
- Dawka standardowa: 0,5–1 g co 6 godz. doustnie; 1 g co 6 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: Dawki różnią się w zależności od wskazania
### Flukloksacylina
- Dawka standardowa: 1 g co 8 godz. doustnie; 2 g co 6 godz. dożylnie; 1 g co 4 godz. dożylnie (alternatywnie)
- Dawka wysoka: Dawki różnią się w zależności od wskazania
- Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: 2 g co 4 godz. iv
### Mecylinam (forma doustna) (piwmecylinam) (doustnie)
- Dawka standardowa: Brak
- Dawka wysoka: Brak
- Niepowikłane ZUM: 0,2–0,4 g co 8 godz. doustnie
### Ampicylina (iv) (dożylnie)
- Dawka standardowa: 2 g co 8 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: 2 g co 6 godz. dożylnie
- Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: 2 g co 4 godz. iv
### Ampicylina-sulbaktam (iv) (dożylnie)
- Dawka standardowa: ampicyliny 2 g + sulbaktamu 1 g co 8 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: ampicyliny 2 g + sulbaktamu 1 g co 6 godz. dożylnie
### Ampicylina-sulbaktam (forma doustna) (doustnie)
- Dawka standardowa: Brak
- Dawka wysoka: Brak
- Niepowikłane ZUM: 0,75 g co 12 godz. doustnie
### Amoksycylina (iv) (dożylnie)
- Dawka standardowa: 1 g co 6–8 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: 2 g co 4 godz. dożylnie
- Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: 2 g co 4 godz. iv
### Amoksycylina (forma doustna) (doustnie)
- Dawka standardowa: 0,5 g co 8 godz. doustnie
- Dawka wysoka: 0,75–1 g co 8 godz. doustnie
- Niepowikłane ZUM: 0,5 g co 8 godz. doustnie
### Amoksycylina-kwas klawulanowy (iv) (dożylnie)
- Dawka standardowa: amoksycyliny 1 g + kw. klawulanowego 0,2 g co 6–8 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: amoksycyliny 2 g + kw. klawulanowego 0,2 g co 8 godz. dożylnie
### Amoksycylina-kwas klawulanowy (forma doustna) (doustnie)
- Dawka standardowa: amoksycyliny 0,5 g + kw. klawulanowego 0,125 g co 8 godz. doustnie
- Dawka wysoka: amoksycyliny 0,875 g + kw. klawulanowego 0,125 g co 8 godz. doustnie
- Niepowikłane ZUM: amoksycyliny 0,5 g + kwasu klawulanowego 0,125 g co 8 godz. doustnie
- : Amoksycylina z kwasem klawulanowym ma osobne wartości graniczne dla zakażeń uogólnionych i niepowikłanych ZUM. Kiedy amoksycylina z kwasem klawulanowym jest raportowana dla niepowikłanych ZUM, należy jasno zaznaczyć, że kategoria wrażliwości odnosi się wyłącznie do niepowikłanych ZUM.
### Cefaklor
- Dawka standardowa: 0,25–0,5 g co 8 godz. doustnie (w zależności od gatunku i/lub rodzaju zakażenia)
- Dawka wysoka: 1 g co 8 godz. doustnie
- S. aureus: dawka minimalna 0,5 g co 8 godz. doustnie
### Cefadroksyl
- Dawka standardowa: 0,5–1 g co 12 godz. doustnie
- Dawka wysoka: Brak
- Niepowikłane ZUM: 0,5–1 g co 12 godz. doustnie
### Cefaleksyna
- Dawka standardowa: 0,25–1 g co 8–12 godz. doustnie
- Dawka wysoka: Brak
- Niepowikłane ZUM: 0,25–1 g co 8–12 godz. doustnie
### Cefazolina
- Dawka standardowa: 1 g co 8 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: 2 g co 8 godz. dożylnie
- S. aureus: tylko wysoka dawka
### Cefepim
- Dawka standardowa: 1 g co 8 godz. dożylnie; 2 g co 12 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: 2 g co 8 godz. dożylnie
- Poważne zakażenia wywołane przez P. aeruginosa: 2 g co 8 godz. (przedłużone 4-godzinne wlewy)
- S. aureus: tylko wysoka dawka
### Cefepim-enmetazobaktam (szpitalne zapalenie płuc, w tym odrespiratorowe zapalenie płuc) (szpitalne zapalenie płuc, w tym odrespiratorowe zapalenie płuc)
- Dawka standardowa: (2 g cefepimu + 0,5 g enmetazobaktamu) co 8 godz. iv w ciągu 4 godzin
### Cefiderokol
- Dawka standardowa: 2 g co 8 godz. dożylnie w ciągu 3 godz.
- Dawka wysoka: Brak
### Cefiksym
- Dawka standardowa: 0,2–0,4 g co 12 godz. doustnie
- Dawka wysoka: Brak
- Niepowikłane ZUM: 0,2–0,4 g co 12 godz. doustnie
- Niepowikłana rzeżączka: 0,4 g doustnie w dawce jednorazowej
### Cefotaksym
- Dawka standardowa: 1 g co 8 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: 2 g co 8 godz. dożylnie
- Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: 2 g co 6 godz. iv
- S. aureus: tylko wysoka dawka
### Cefpodoksym
- Dawka standardowa: 0,1–0,2 g co 12 godz. doustnie
- Dawka wysoka: Brak
- Niepowikłane ZUM: 0,1–0,2 co 12 godz. doustnie
### Ceftarolina
- Dawka standardowa: 0,6 g co 12 godz. dożylnie w ciągu 1 godz.
- Dawka wysoka: 0,6 g co 8 godz. dożylnie w ciągu 2 godz.
- : S. aureus w powikłanych zapaleniach skóry i tkanki podskórnej: istnieją oparte o dane FK/FD dowody, że w przypadku izolatów o MIC 4 mg/L powinno się stosować wysokie dawkowanie.
### Ceftazydym
- Dawka standardowa: 1 g co 8 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: 2 g co 8 godz. dożylnie; 1 g co 4 godz. dożylnie
### Ceftazydym-awibaktam
- Dawka standardowa: ceftazydymu 2 g + awibaktamu 0,5 g co 8 godz. bez wskazanej drogi w ciągu 2 godz.
### Ceftibuten
- Dawka standardowa: 0,4 g co 24 godz. doustnie
- Dawka wysoka: Brak
### Ceftobiprol
- Dawka standardowa: 0,5 g co 8 godz. dożylnie w ciągu 2 godz.
- Dawka wysoka: Brak
### Ceftolozan-tazobaktam (szpitalne zapalenie płuc, w tym odrespiratorowe zapalenie płuc) (szpitalne zapalenie płuc, w tym odrespiratorowe zapalenie płuc)
- Dawka standardowa: ceftolozanu 2 g + tazobaktamu 1 g co 8 godz. dożylnie w ciągu 1 godz.
- Dawka wysoka: Brak
### Ceftriakson
- Dawka standardowa: 2 g co 24 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: 2 g co 12 godz. dożylnie; 4 g co 24 godz. dożylnie
- Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: 2 g co 12 godz. iv lub 4 g co 24 godz. iv
- S. aureus: tylko wysoka dawka
- Niepowikłana rzeżączka: 0,5-1 g domięśniowo w dawce jednorazowej
### Cefuroksym (iv) (dożylnie)
- Dawka standardowa: 0,75 g co 8 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: 1,5 g co 8 godz. dożylnie
- S. aureus: tylko wysoka dawka
### Cefuroksym (forma doustna) (doustnie)
- Dawka standardowa: 0,25 g co 12 godz. doustnie
- Dawka wysoka: 0,5 g co 12 godz. doustnie
- Niepowikłane ZUM: 0,25 g co 12 godz. doustnie
### Doripenem
- Dawka standardowa: 0,5 g co 8 godz. bez wskazanej drogi w ciągu 1 godz.
- Dawka wysoka: 1 g co 8 godz. bez wskazanej drogi w ciągu 1 godz.
- : HAP/VAP (szpitalne zapalenie płuc/odrespiratorowe zapalenie płuc) wywołane niefermentującymi bakteriami Gram-ujemnymi (takimi jak Pseudomonas spp. i Acinetobacter spp.) należy leczyć z użyciem dawki 1 g co 8 godz. iv w ciągu 4 godzin.
### Ertapenem
- Dawka standardowa: 1 g co 24 godz. dożylnie w ciągu 30 min.
- Dawka wysoka: Brak
### Imipenem
- Dawka standardowa: 0,5 g co 6 godz. bez wskazanej drogi w ciągu 30 min.
- Dawka wysoka: 1 g co 6 godz. bez wskazanej drogi w ciągu 30 min.
### Imipenem-relebaktam
- Dawka standardowa: imipenemu 0,5 g + relebaktamu 0,25 g co 6 godz. dożylnie w ciągu 30 min.
- Dawka wysoka: Brak
### Meropenem
- Dawka standardowa: 1 g co 8 godz. dożylnie w ciągu 30 min.
- Dawka wysoka: 2 g co 8 godz. dożylnie w ciągu 3 godz.
- Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: 2 g co 8 godz. iv w ciągu 30 min. (lub w ciągu 3 godz.)
### Meropenem-waborbaktam
- Dawka standardowa: meropenemu 2 g + waborbaktamu 2 g co 8 godz. dożylnie w ciągu 3 godz.
### Aztreonam
- Dawka standardowa: 1 g co 8 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: 2 g co 6 godz. dożylnie
- Poważne zakażenia wywołane przez P. aeruginosa: 2 g co 6 godz. (przedłużone 3-godzinne wlewy)
### Aztreonam-awibaktam
- Dawka standardowa: (2 g aztreonamu + 0,67 g awibaktamu) co 24 godz., a następnie (1,5 g aztreonamu + 0,5 awibaktamu) co 6 godz. w ciągu 3 godz.
### Cyprofloksacyna
- Dawka standardowa: 0,5 g co 12 godz. doustnie; 0,4 g co 12 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: 0,75 g co 12 godz. doustnie; 0,4 g co 8 godz. dożylnie
- Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: 0,4 g co 8 godz. iv
### Delafloksacyna
- Dawka standardowa: 0,45 g co 12 godz. doustnie; 0,3 g co 12 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: Brak
### Lewofloksacyna
- Dawka standardowa: 0,5 g co 24 godz. doustnie; 0,5 g co 24 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: 0,5 g co 12 godz. doustnie; 0,5 g co 12 godz. dożylnie
### Moksyfloksacyna
- Dawka standardowa: 0,4 g co 24 godz. doustnie; 0,4 g co 24 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: Brak
- Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: 0,4 g co 24 godz. iv
### Norfloksacyna
- Dawka standardowa: Brak
- Dawka wysoka: Brak
- Niepowikłane ZUM: 0,4 g co 12 godz. doustnie
### Ofloksacyna
- Dawka standardowa: 0,2 g co 12 godz. doustnie; 0,2 g co 12 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: 0,4 g co 12 godz. doustnie; 0,4 g co 12 godz. dożylnie
### Amikacyna
- Dawka standardowa: 25–30 mg/kg co 24 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: Brak
### Gentamycyna
- Dawka standardowa: 6–7 mg/kg co 24 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: Brak
### Netylmycyna
- Dawka standardowa: 6–7 mg/kg co 24 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: Brak
### Tobramycyna
- Dawka standardowa: 6–7 mg/kg co 24 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: Brak
### Dalbawancyna
- Dawka standardowa: 1 g dawka jednorazowa iv w ciągu 30 min. pierwszego dnia. Jeśli trzeba, 0,5 g dawka jednorazowa iv w ciągu 30 min. ósmego dnia
- Dawka wysoka: Brak
- Przypis do tłumaczenia polskiego: Można podać w jednej dawce 1,5 g iv
### Orytawancyna
- Dawka standardowa: 1.2 g x 1 (pojedyncza dawka) iv w ciągu 3 godz.
- Dawka wysoka: Brak
### Teikoplanina
- Dawka standardowa: 0,4 g co 24 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: Dawki różnią się w zależności od wskazania
- Przypis do tłumaczenia polskiego: Zwykle pierwsze trzy dawki 400 mg co 12 godz. iv, a następnie 400 mg co 24 godz.
### Telawancyna
- Dawka standardowa: 10 mg/kg co 24 godz. dożylnie w ciągu 1 godz.
- Dawka wysoka: Brak
### Wankomycyna
- Dawka standardowa: 0,5 g co 6 godz. dożylnie; 1 g co 12 godz. dożylnie; 2 g co 24 godz. bez wskazanej drogi we wlewie ciągłym
- Dawka wysoka: Brak
- : W zależności od masy ciała. Wskazane monitorowanie stężenia terapeutycznego leku w surowicy w celu dostosowania dawkowania.
### Azytromycyna
- Dawka standardowa: 0,5 g co 24 godz. doustnie; 0,5 g co 24 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: Brak
- Niepowikłana rzeżączka: 2 g doustnie w dawce jednorazowej
### Klarytromycyna
- Dawka standardowa: 0,25 g co 12 godz. doustnie
- Dawka wysoka: Dawki różnią się w zależności od wskazania
- : W niektórych krajach dostępna jest klarytromycyna do podawania dożylnego (0,5 g co 12 godz.), stosowana głównie do leczenia zapalenia płuc.
### Erytromycyna
- Dawka standardowa: 0,5 g co 6–12 godz. doustnie; 0,5 g co 6–12 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: Dawki różnią się w zależności od wskazania
### Roksytromycyna
- Dawka standardowa: 0,15 g co 12 godz. doustnie
- Dawka wysoka: Brak
### Klindamycyna
- Dawka standardowa: 0,3 g co 12 godz. doustnie; 0,6 g co 8 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: Dawki różnią się w zależności od wskazania
- : Stosowanie wyższych dawek jest zależne od przebiegu i typu zakażenia lub ekspozycji na lek w miejscu zakażenia.
### Chinupristyna-dalfopristyna
- Dawka standardowa: 7,5 mg/kg co 12 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: Dawki różnią się w zależności od wskazania
### Doksycyklina
- Dawka standardowa: 0,1 g co 24 godz. doustnie
- Dawka wysoka: Dawki różnią się w zależności od wskazania
### Erawacyklina
- Dawka standardowa: 1 mg/kg co 12 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: Brak
### Minocyklina
- Dawka standardowa: 0,1 g co 12 godz. doustnie
- Dawka wysoka: Brak
### Tetracyklina
- Dawka standardowa: 0,25 g co 6 godz. doustnie
- Dawka wysoka: Dawki różnią się w zależności od wskazania
### Tygecyklina
- Dawka standardowa: dawka nasycająca 0,1 g, następnie 50 mg co 12 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: Brak
### Linezolid
- Dawka standardowa: 0,6 g co 12 godz. doustnie; 0,6 g co 12 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: Brak
- Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: 0,6 g co 12 godz. iv
### Tedizolid
- Dawka standardowa: 0,2 g co 24 godz. doustnie; 0,2 g co 24 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: Brak
### Chloramfenikol
- Dawka standardowa: 1 g co 6 godz. doustnie; 1 g co 6 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: 2 g co 6 godz. doustnie; 2 g co 6 godz. dożylnie
- Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: 2 g co 6 godz. iv
### Kolistyna
- Dawka standardowa: 4,5 mln.j.m. co 12 godz. iv z dawką nasycającą 9 mln.j.m.
- Dawka wysoka: Brak
### Daptomycyna (cSSTI – powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich ze współistniejącą bakteriemią wywołaną przez S. aureus; prawostronne infekcyjne zapalenie wsierdzia wywołane przez S. aureus) (cSSTI – powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich ze współistniejącą bakteriemią wywołaną przez S. aureus; prawostronne infekcyjne zapalenie wsierdzia wywołane przez S. aureus)
- Dawka standardowa: 6 mg/kg co 24 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: Brak
- : Enterokokowe zakażenia łożyska krwi i zapalenie wsierdzia – informacje dostępne na stronie: http://www.eucast.org/eucastguidancedocuments/
### Fosfomycyna iv (dożylnie)
- Dawka standardowa: 16-18 g na dzień podzielone na 3-4 dawki
- Dawka wysoka: Dawki różnią się w zależności od wskazania
### Fosfomycyna (forma doustna) (doustnie)
- Dawka standardowa: Brak
- Dawka wysoka: Brak
- Niepowikłane ZUM: 3 g doustnie w dawce jednorazowej
### Kwas fusydowy
- Dawka standardowa: 0,5 g co 12 godz. doustnie; 0,5 g co 12 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: Dawki różnią się w zależności od wskazania
### Gepotidacyna
- Dawka standardowa: Brak
- Dawka wysoka: Brak
- Niepowikłane ZUM: 1,5 g co 12 godz. doustnie
### Lefamulina
- Dawka standardowa: 0,15 g co 12 godz. bez wskazanej drogi; 0,6 g co 12 godz. doustnie
- Dawka wysoka: Brak
### Metronidazol
- Dawka standardowa: 0,4 g co 8 godz. doustnie; 0,4 g co 8 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: Dawki różnią się w zależności od wskazania
### Nitrofurantoina
- Dawka standardowa: Brak
- Dawka wysoka: Brak
- Niepowikłane ZUM: 50–100 mg co 6–8 godz. doustnie
- : Dawkowanie w zależności od preparatu.
### Nitroksolina
- Dawka standardowa: Brak
- Dawka wysoka: Brak
- Niepowikłane ZUM: 0,25 g co 8 godz. doustnie
### Ryfampicyna
- Dawka standardowa: 0,6 g co 24 godz. doustnie; 0,6 g co 24 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: Brak
### Spektynomycyna
- Dawka standardowa: 2 g co 24 godz. domięśniowo
- Dawka wysoka: Brak
### Trimetoprim
- Dawka standardowa: Brak
- Dawka wysoka: Brak
- Niepowikłane ZUM: 0,16 g co 12 godz. doustnie
### Trimetoprim-sulfametoksazol
- Dawka standardowa: trimetoprimu 0,16 g + sulfametoksazolu 0,8 g co 12 godz. doustnie; trimetoprimu 0,16 g + sulfametoksazolu 0,8 g co 12 godz. dożylnie
- Dawka wysoka: trimetoprimu 0,24 g + sulfametoksazolu 1,2 g co 12 godz. doustnie; trimetoprimu 0,24 g + sulfametoksazolu 1,2 g co 12 godz. bez wskazanej drogi
- Niepowikłane ZUM: trimetoprimu 0,16 g + sulfametoksazolu 0,8 g co 12 godz. doustnie
- Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: (5 mg/kg, max 0,48 g trimetoprimu + 25 mg/kg, max 2,4 g sulfametoksazolu) co 8 godz. iv

- Wartości graniczne EUCAST odnoszą się do przedstawionych dawek leków (patrz sekcja 8 w Rationale Documents). Inne schematy dawkowania, które skutkują równoważną ekspozycją na lek, również są dopuszczalne. Poniższa tabela nie powinna być używana jako kompletny przewodnik do dawkowania w praktyce klinicznej, gdyż dawki mogą się znacznie różnić w zależności od wskazania. Nie zastępuje ona szczegółowych wytycznych krajowych, regionalnych czy lokalnych. Jeżeli wytyczne krajowe znacząco różnią się od wymienionych poniżej, wartości graniczne EUCAST mogą być nieodpowiednie. Sytuacje, w których stosowane są dawki mniejsze niż standardowe lub wysokie, powinny być omawiane lokalnie.
- Niepowikłane ZUM: ostre, sporadyczne lub nawracające zakażenia dolnych dróg moczowych (niepowikłane zapalenie pęcherza moczowego) u pacjentów bez znanych, istotnych nieprawidłowości anatomicznych lub czynnościowych w obrębie dróg moczowych lub chorób towarzyszących.
- Wartości graniczne EUCAST są oparte na standardowych i, tam gdzie ma to zastosowanie, na wysokich dawkach antybiotyków. Schematy dawkowania pochodzą albo z Charakterystyk Produktu Leczniczego, zatwierdzonych przez EMA, albo (szczególnie w przypadku starszych leków) są to dawki powszechnie stosowane w krajach europejskich. Dla niektórych często występujących infekcji lub w przypadku, gdy ciężkość przebiegu danego rodzaju zakażenia wymaga specjalnego postępowania, EUCAST opracował dodatkowe wytyczne dotyczące dawkowania (np. zakażenia układu moczowego) i/lub osobne wartości graniczne (np. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych).

## Metodyka oznaczania

### Oznaczanie MIC
Oznaczanie wartości MIC (metodą mikrorozcieńczeń w bulionie zgodnie z normą ISO 20776-1)
- Podłoże: Mueller-Hinton bulion z dodatkiem kationów
- Inokulum: 5x10^5 CFU/mL
- Hodowla: zakryte płytki, warunki tlenowe, 35±1 ºC, 18±2 godz. (dla glikopeptydów 24 godz.)
- Odczyt: jeśli nie zaznaczono inaczej, wartości MIC należy odczytywać jako najniższe stężenie leku, które całkowicie hamuje widoczny wzrost drobnoustroju. Więcej informacji w dokumencie: „EUCAST reading guide for broth microdilution” (https://www.eucast.org/ast_of_bacteria/mic_determination).
- Kontrola jakości: Staphylococcus aureus ATCC 29213. Do kontroli antybiotyków, których ten szczep nie obejmuje, patrz Tabele Kontroli Jakości EUCAST.

### Metoda dyfuzyjno-krążkowa
Metoda dyfuzyjno-krążkowa zgodnie z EUCAST
- Podłoże: Mueller-Hinton agar
- Inokulum: zawiesina o gęstości 0,5 McFarlanda
- Hodowla: warunki tlenowe, 35±1 ºC, 18±2 godz.
- Odczyt: jeśli nie zaznaczono inaczej, od spodu płytki, na czarnym tle, w świetle odbitym; odczytywać wielkość strefy całkowitego zahamowania wzrostu bakterii (prócz penicyliny benzylowej, patrz przykłady na końcu rozdziału). Więcej informacji w dokumencie: „EUCAST reading guide for disk diffusion” (https://www.eucast.org/ast_of_bacteria/disk_diffusion_methodology/) oraz „Oznaczenie lekowrażliwości metodą dyfuzyjno-krążkową” (https://korld.nil.gov.pl/rekomendacje/rekomendacje eucast/).
- Kontrola jakości: Staphylococcus aureus ATCC 29213. Do kontroli krążków, których ten szczep nie obejmuje, patrz Tabele Kontroli Jakości EUCAST.

---

Lekify odtwarza treść dokumentu EUCAST/KORLD i nie tworzy własnych zaleceń. Źródłem rozstrzygającym jest oryginalny dokument. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje decyzji lekarza ani diagnosty.