Benzylopenicylina benzatynowa

Antybiotyk β-laktamowy; penicylina wrażliwa na β-laktamazy. Pochodna penicyliny benzylowej o przedłużonym działaniu. Po głębokim wstrzyknięciu domięśniowym ulega stopniowej hydrolizie do benzylopenicyliny, wykazując ten sam zakres działania przeciwdrobnoustrojowego. Tworzy depot, z którego jest powoli uwalniana. Mechanizm bakteriobójczy: hamowanie biosyntezy ściany komórkowej młodych, namnażających się komórek bakterii. Poprzez blokowanie aktywności transpeptydazy hamuje tworzenie wiązań pomiędzy pentapeptydami mukopolisacharydu ściany komórkowej bakterii. W dalszym etapie, wskutek aktywacji hydrolaz komórkowych, dochodzi do lizy komórki bakteryjnej. Wrażliwa na działanie β-laktamazy. Oporność wykazują gronkowce wytwarzające penicylinazę (90–95% wszystkich szczepów). Nie wnika do wnętrza komórki, a zatem nie działa na drobnoustroje wewnątrzkomórkowe.

Zakażenia wywołane przez wrażliwe na nią drobnoustroje, gdy konieczne jest niezbyt wysokie, ale długo utrzymujące się stężenie antybiotyku we krwi. Dorośli: zakażenia górnych dróg oddechowych wywołane przez wrażliwe paciorkowce; kiła; zapobieganie nawrotom ostrych rzutów gorączki reumatycznej, zapaleniu wsierdzia, kłębuszkowemu zapaleniu nerek. Dzieci: wyłącznie w zapobieganiu chorobie reumatycznej i zapaleniu wsierdzia.

Dobór dawki uzależniony od ciężkości zakażenia, wrażliwości drobnoustroju wywołującego zakażenie, stanu pacjenta, wieku i masy ciała. Droga podania: wyłącznie domięśniowo. Wstrzykiwana głęboko domięśniowo, w górny zewnętrzny kwadrant pośladka. Konieczna ostrożność, by uniknąć wkłucia igły w żyłę lub wstrzyknięcia dotętniczego oraz nie uszkodzić nerwów obwodowych lub naczyń krwionośnych. Zawiesinę należy podawać bezpośrednio po przygotowaniu. Dorośli: zwykle od 1 200 000 j.m. do 2 400 000 j.m. jednorazowo lub w dawkach podawanych co 1 do 4 tygodni. Nie należy przekraczać dobowej dawki 2 400 000 j.m. Dzieci: w zapobieganiu nawrotom gorączki reumatycznej i zapaleniu wsierdzia wywołanym przez paciorkowce zwykle podaje się: dzieci od 2 do 3 lat – 600 000 j.m., co 8 do 14 dni; dzieci od 4 do 18 lat – 1 200 000 j.m., co 14 do 21 dni. Czas leczenia zależy od ciężkości i rodzaju zakażenia. W ostrych lub ciężkich zakażeniach, gdy konieczne jest uzyskanie wysokich stężeń leku we krwi, zaleca się podawanie domięśniowo lub dożylnie benzylopenicyliny potasowej lub sodowej.

Bezwzględne przeciwwskazania: - nadwrażliwość na inne penicyliny lub antybiotyki beta-laktamowe - jednoczesne stosowanie leków hamujących perystaltykę lub działających zapierająco w przebiegu rzekomobłoniastego zapalenia jelit Ostrożnie: - niewydolność nerek - skłonność do reakcji nadwrażliwości, zwłaszcza uczulenie na wiele alergenów - długotrwałe leczenie dużymi dawkami wymaga okresowej kontroli czynności nerek i układu krwiotwórczego - ryzyko podania do tętnicy lub w okolicę nerwu, grożące zapaleniem nerwu z niedowładem oraz martwicą tkanek prowadzącą niekiedy do amputacji - możliwość nadmiernego namnożenia niewrażliwych bakterii lub grzybów podczas leczenia - u pacjentów w późnym stadium kiły ze zmianami narządowymi, u których reakcja Jarisch-Herxheimera może zaostrzyć chorobę i prowadzić do ciężkich powikłań

Probenecyd podwyższa stężenie w surowicy i wydłuża okres półtrwania. Łączne podanie z antybiotykami bakteriostatycznymi (erytromycyna, tetracykliny) może osłabiać bakteriobójcze działanie penicylin.

Częstość nieznana (na podstawie dostępnych danych nie można określić): wszystkie działania niepożądane benzylopenicyliny benzatynowej występują z częstością nieznaną. Reakcje nadwrażliwości: niekiedy dreszcze, gorączka, bóle mięśni; rzadko ostre reakcje alergiczne, w tym wstrząs anafilaktyczny, objawy choroby posurowiczej, obrzęk naczynioruchowy – dotyczą z reguły osób uczulonych na wiele alergenów lub z astmą oskrzelową, naczynioruchowym nieżytem błony śluzowej nosa, pokrzywką. Reakcja Jarisch-Herxheimera. Skóra: pokrzywka, świąd, rumień, uogólnione zapalenie skóry; obfite poty. Krew i układ chłonny: neutropenia, eozynofilia, trombocytopenia, niedokrwistość hemolityczna, limfadenopatia. Zakażenia: zakażenia drożdżakami z rodzaju Candida. Układ nerwowy: ból głowy, pobudzenie, drżenie, senność, splątanie, zaburzenia snu, poprzeczne zapalenie rdzenia, śpiączka, omamy, uczucie lęku przed śmiercią (zespół Hoignè), neuropatia. Narząd wzroku: nieostre widzenie, ślepota. Serce i naczynia: zaburzenia rytmu serca, zatrzymanie pracy serca; spadek ciśnienia krwi. Układ oddechowy: zaburzenia oddychania aż do bezdechu, hipoksja. Przewód pokarmowy: nudności, wymioty, rzekomobłoniaste zapalenie jelit. Wątroba: przemijające zwiększenie aktywności fosfatazy alkalicznej i aminotransferaz. Układ mięśniowo-szkieletowy: bóle stawowe, zaostrzenie zapalenia stawów, zapalenie okostnej, mioliza, rabdomioliza. Nerki i drogi moczowe: pęcherz neurogenny, krwiomocz, nefropatia, niewydolność nerek, bolesny wzwód, impotencja, zwiększenie stężenia mocznika i kreatyniny w surowicy. W miejscu podania: ból, zaczerwienienie, podrażnienie w miejscu wstrzyknięcia; po wielokrotnych podaniach w ten sam mięsień może pojawić się zwłóknienie oraz atrofia. Reakcje niealergiczne: rzadko opisywano reakcje niealergiczne (zatorowo-toksyczne), podobne do związanych z benzylopenicyliną prokainową. Podania donaczyniowego należy unikać ze względu na możliwość reakcji niedokrwiennych.

Ciąża: tylko w przypadku zdecydowanej konieczności. Laktacja: ograniczone – przenika do mleka matki w niewielkich ilościach, dlatego u kobiet karmiących piersią zalecana ostrożność.

Brak danych dotyczących wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania urządzeń mechanicznych. Możliwe działania niepożądane osłabiające zdolność prowadzenia pojazdów: zaburzenia widzenia, senność, splątanie, omamy.

Po głębokim wstrzyknięciu domięśniowym tworzy depot, z którego jest powoli uwalniana i hydrolizowana do benzylopenicyliny. Maksymalne stężenie w osoczu osiągane po ok. 24 godzinach, niższe niż po równoważnej dawce soli potasowej lub sodowej benzylopenicyliny. W zależności od dawki benzylopenicylina zwykle wykrywalna w osoczu do 4 tygodni. Wiązanie z białkami osocza wynosi około 60%. Dystrybucja: przenikanie do płynu mózgowo-rdzeniowego słabe. Eliminacja: głównie nerkowa, w mechanizmie wydzielania kanalikowego. Wskutek powolnego wchłaniania z miejsca wstrzyknięcia benzylopenicylina wykrywana w moczu nawet do 12 tygodni po podaniu pojedynczej dawki. Podanie doustne: względnie trwała w obecności soku żołądkowego, jednak wchłanianie z przewodu pokarmowego zmienne. Stężenia benzylopenicyliny w osoczu po dawce doustnej niższe niż po tej samej dawce penicyliny rozpuszczalnej; stężenia maksymalne osiągane wolniej, lecz mogą utrzymywać się dłużej. Ciąża: farmakokinetyka wydaje się zmieniona w późnej ciąży – spośród 10 zdrowych kobiet w ciąży, którym podano 1,8 g domięśniowo przed cięciem cesarskim, tylko 4 uzyskały odpowiednie stężenie benzylopenicyliny w surowicy (dla kiły co najmniej 18 nanogramów/ml) przez 7 dni.