Bromoheksyna

Mukolityk (mukoregulator); syntetyczna pochodna alkaloidu wazycyny. Upłynnia gęstą wydzielinę oskrzelową i zmniejsza jej lepkość, jednocześnie zwiększając jej objętość. Mechanizm: depolimeryzacja kwaśnych włókien polisacharydowych w śluzie oraz pobudzenie komórek gruczołowych do wytwarzania obojętnych polisacharydów, co zmniejsza lepkość gęstej wydzieliny oskrzelowej. Dodatkowo obniża zawartość albumin w śluzie. Zwiększenie objętości wydzieliny w górnych drogach oddechowych wywołuje odruch wykrztuśny. Zwiększa też wytwarzanie surfaktantu w drzewie oskrzelowym. Aktywacja sekrecji gruczołów surowiczo-śluzowych przywraca lepkość i elastyczność wydzieliny w drzewie tchawiczo-oskrzelowym. Efekt kliniczny: ułatwienie wykrztuszania gęstej wydzieliny i poprawa czynności nabłonka rzęskowego; łagodzenie kaszlu. Ułatwia produktywny kaszel oraz poprawia funkcjonowanie i zdolności obronne płuc. W mikroskopii śluzu w ciągu 10 dni podawania następuje fragmentacja ciągliwych włókien, a po zaprzestaniu podawania obraz morfologiczny wydzieliny wraca do stanu poprzedniego ze zwiększeniem lepkości.

Ostre i przewlekłe choroby dróg oddechowych przebiegające z utrudnionym wykrztuszaniem gęstej wydzieliny oskrzelowej.

Droga podania doustna. Postać kapsułek: dorośli i młodzież powyżej 12 lat – 8 mg (1 kapsułka) trzy razy na dobę. Postać syropu – dawka zależna od stężenia: dorośli i młodzież powyżej 12 lat – 10 ml (2 łyżki miarowe) 3 razy na dobę; dzieci od 6 do 12 lat – 5 ml (1 łyżka miarowa) 3 razy na dobę; dzieci od 2 do 6 lat – 2,5 ml (pół łyżki miarowej) 3 razy na dobę. W tej postaci nieprzeznaczony do stosowania u dzieci w wieku poniżej 2 lat. Dla stężonej postaci syropu: dorośli i młodzież powyżej 12 lat – 5 ml (1 łyżka miarowa) 3 razy na dobę; dzieci od 6 do 12 lat – 2,5 ml (pół łyżki miarowej) 3 razy na dobę; nieprzeznaczony do stosowania u dzieci w wieku poniżej 6 lat. Czas leczenia: stosowany jedynie podczas występowania objawów; bez konsultacji z lekarzem nie dłużej niż 5 dni u osób dorosłych i nie dłużej niż 3 dni u dzieci. Dla postaci kapsułek: bez konsultacji z lekarzem nie dłużej niż 4 do 5 dni; zwykle 7 do 10 dni. Zaburzenia czynności nerek i wątroby: brak danych dotyczących stosowania u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek oraz z zaburzeniami czynności wątroby. Sposób podania: w równych odstępach czasu, po posiłku. Nie podawać przed snem. Zalecane zwiększenie ilości przyjmowanych płynów podczas leczenia.

Bezwzględne przeciwwskazania: - czynna choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy - obrzęk płuc - dzieci poniżej 12 lat (postać kapsułek) - dzieci poniżej 2 lat (jedna z postaci syropu) - dzieci poniżej 6 lat (jedna z postaci syropu) Ostrożnie: - choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy w wywiadzie oraz czynna, ze względu na ryzyko nasilenia jej objawów - choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy w wywiadzie, z uwagi na możliwość uszkodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego - astma oskrzelowa - zaburzenia czynności nerek lub ciężkie zaburzenia czynności wątroby, z koniecznością zmniejszenia dawek lub wydłużenia odstępów - ciężkie zaburzenia czynności nerek, ze względu na spodziewaną kumulację metabolitów bromoheksyny - zmniejszona zdolność odkrztuszania bez zapewnienia fizykoterapii oddechowej - zaburzenia transportu śluzowo-rzęskowego z dużą ilością wydzieliny (np. złośliwa dyskineza rzęsek), ze względu na ryzyko niedrożności dróg oddechowych - postępująca wysypka skórna z pęcherzami lub zmianami na błonach śluzowych, wymagająca natychmiastowego odstawienia

Leki cholinolityczne: łączne stosowanie z atropiną i innymi lekami cholinolitycznymi wymaga ostrożności, gdyż powodują one suchość błon śluzowych. Leki przeciwkaszlowe: nie należy podawać jednocześnie z lekami przeciwkaszlowymi zawierającymi kodeinę i jej pochodne, gdyż mogą one osłabiać odruch kaszlu i powodować zaleganie wydzieliny w drogach oddechowych; grozi to niebezpiecznym nagromadzeniem wydzieliny oskrzelowej wskutek osłabionego odruchu kaszlowego. Salicylany i inne NLPZ: możliwe nasilenie działania drażniącego salicylanów i innych niesteroidowych leków przeciwzapalnych na błonę śluzową przewodu pokarmowego. Antybiotyki: w skojarzeniu z niektórymi antybiotykami (oksytetracykliną, erytromycyną, ampicyliną, doksycykliną, amoksycyliną, cefuroksymem) zwiększa ich stężenie w miąższu płucnym.

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: niezbyt często nudności, bóle brzucha (zwłaszcza w nadbrzuszu), wymioty, biegunka; o nieznanej częstości niestrawność. Sporadycznie przemijające zwiększenie aktywności aminotransferaz w surowicy; zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych o nieznanej częstości. Nadwrażliwość: rzadko reakcje nadwrażliwości; o częstości nieznanej reakcje anafilaktyczne, w tym wstrząs, obrzęk naczynioruchowy i świąd. Skóra: rzadko wysypka, pokrzywka; o częstości nieznanej ciężkie zmiany skórne – rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, uogólniona osutka krostkowa. Układ nerwowy: o częstości nieznanej bóle głowy, zawroty głowy, senność. Układ naczyniowy: o częstości nieznanej obniżenie ciśnienia krwi. Układ oddechowy: o częstości nieznanej skurcz oskrzeli; skurcz oskrzeli lub kaszel obserwowano sporadycznie po inhalacji u podatnych osób. Objawy ogólne: niezbyt często gorączka. Ponadto notowano pocenie się.

Przenika przez barierę łożyskową. Bromoheksyna przenika przez barierę łożyskową. W badaniach na zwierzętach nie stwierdzono działania teratogennego; badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na ciążę, rozwój zarodka i płodu, poród oraz rozwój poporodowy. Dane dotyczące stosowania u kobiet w ciąży są ograniczone lub ich brak. Dotychczasowe doświadczenie kliniczne nie wykazało szkodliwego wpływu na płód w czasie ciąży. Zaleca się unikanie stosowania w ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze; w pozostałym okresie ciąży stosowanie dopuszczalne wyłącznie, gdy w opinii lekarza korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla płodu. Laktacja: ograniczone – bromoheksyna przenika do mleka matki. Wpływ na organizm noworodków i dzieci jest nieznany. Mimo iż nie należy spodziewać się niekorzystnego wpływu na dzieci karmione piersią, nie zaleca się stosowania w okresie karmienia piersią. Decyzję o przerwaniu karmienia piersią albo o zaprzestaniu leczenia podejmuje się z uwzględnieniem korzyści z karmienia dla dziecka i korzyści z leczenia dla matki.

Nie przeprowadzono badań dotyczących wpływu bromoheksyny na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Wskazana ostrożność, gdyż mogą wystąpić bóle i zawroty głowy lub senność.

Wchłanianie: szybko i całkowicie wchłaniana z przewodu pokarmowego; maksymalne stężenie w osoczu po około 1 godzinie od podania doustnego. Postacie stałe i płynne o zbliżonej biodostępności; bezwzględna biodostępność chlorowodorku bromoheksyny wynosi 22,2 +/- 8,5% dla tabletek i 26,8 +/- 13,1% dla roztworu. Jednoczesne przyjmowanie pokarmu zwiększa stężenie bromoheksyny w osoczu. Metabolizm: intensywny metabolizm wątrobowy (efekt pierwszego przejścia), biodostępność około 20%; efekt pierwszego przejścia rzędu 75-80%. Prawie całkowicie metabolizowana do różnych hydroksy-metabolitów i kwasu dibromoantranilowego; wszystkie metabolity oraz sama bromoheksyna podlegają sprzęganiu, prawdopodobnie w postaci N-glukuronidów i O-glukuronidów. Aktywnym metabolitem jest ambroksol. Interakcje z CYP2C9 i CYP3A4 uznaje się za mało prawdopodobne. Możliwe nitrozowanie bromoheksyny w warunkach fizjologicznych w żołądku. Dystrybucja: dobra dystrybucja do tkanek ciała; średnia objętość dystrybucji (Vss) 1209 +/- 206 l (19 l/kg). Dwie godziny po podaniu doustnym stężenie w oskrzelach i oskrzelikach 1,5-4,5 razy większe niż w osoczu, a w tkance miąższowej płuc 2,4-5,9 razy większe. Wiązanie z białkami osocza 95% do 99%. Przenika przez barierę krew-mózg oraz w niewielkiej ilości przez barierę łożyskową. Eliminacja: głównie nerkowa – około 85% do 90% wydalane z moczem w postaci metabolitów; w niewielkiej ilości z kałem. Po podaniu doustnym znakowanej bromoheksyny 97,4 +/- 1,9% dawki wykrywano w moczu, przy czym związek macierzysty stanowił mniej niż 1%. Klirens 843-1073 ml/min; wysoki współczynnik ekstrakcji w zakresie wątrobowego przepływu krwi. Współczynnik zmienności osobniczej klirensu >30%. Końcowy okres półtrwania po podaniu pojedynczych dawek doustnych od 8 do 32 mg wynosił od 6,6 do 31,4 godziny. Nie obserwowano kumulacji po podaniu wielokrotnym (współczynnik kumulacji 1,1). W zakresie dawek 8-32 mg doustnie farmakokinetyka liniowa. Szczególne grupy: u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby klirens substancji macierzystej może być zmniejszony; u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek okres półtrwania metabolitów może być wydłużony. Nie przeprowadzono badań interakcji z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi i digoksyną. Jednoczesne stosowanie ampicyliny lub oksytetracykliny nie wpływa na farmakokinetykę bromoheksyny; nie stwierdzono istotnych interakcji z erytromycyną.