Fenoksymetylopenicylina benzatynowa

Antybiotyk β-laktamowy z grupy penicylin; penicyliny wrażliwe na β-laktamazę. Postać benzatynowa wykazuje takie samo działanie przeciwbakteryjne jak benzylopenicylina, do której jest stopniowo hydrolizowana po głębokim wstrzyknięciu domięśniowym. Po wstrzyknięciu domięśniowym tworzy depot, z którego jest powoli uwalniana i hydrolizowana do benzylopenicyliny; daje to przedłużony efekt, jednak z uwagi na stosunkowo małe stężenia benzylopenicyliny we krwi zastosowanie należy ograniczać do drobnoustrojów silnie wrażliwych na benzylopenicylinę. Działanie bakteriobójcze wobec wrażliwych, rozmnażających się drobnoustrojów poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej.

Zakażenia o przebiegu lekkim do umiarkowanego wywołane drobnoustrojami wrażliwymi na penicylinę. Zakażenia laryngologiczne: zakażenia uszu, nosa i gardła, w tym paciorkowcowe – płonica, zapalenie gardła, zapalenie gardła i migdałków podniebiennych, zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, zapalenie zatok, ostre zapalenie ucha środkowego oraz angina Vincenta. Zakażenia dróg oddechowych: bakteryjne zapalenie oskrzeli, bakteryjne zapalenie płuc, odoskrzelowe zapalenie płuc – z wyjątkiem przypadków wymagających podania penicyliny parenteralnie, lub jako kontynuacja leczenia parenteralnego. Zakażenia skóry i tkanek miękkich: róża, różyca, ropne zapalenie skóry (liszajec, czyraczność), ropnie, ropowica. Profilaktyka: zapobieganie powikłaniom po zakażeniach paciorkowcowych – nawrotom gorączki reumatycznej i pląsawicy mniejszej, zapaleniu wielostawowemu, zapaleniu wsierdzia, zapaleniu kłębuszków nerkowych; zapobieganie bakteryjnemu zapaleniu wsierdzia u pacjentów z wrodzoną lub reumatyczną wadą serca przed małymi zabiegami operacyjnymi i po nich, np. wycięciem migdałków, ekstrakcją zęba. W ostrej fazie ciężkich zakażeń penicylinę podaje się parenteralnie: ciężkie zapalenie płuc, ropniak opłucnej, posocznica, zapalenie osierdzia, zapalenie wsierdzia, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie stawów oraz zapalenie szpiku.

Droga podania doustna, niezależnie od posiłków – pokarm ma niewielki wpływ na wchłanianie. Dawka dobowa u dzieci: od 50 000 do 100 000 IU/kg mc.; nie należy stosować dawek dobowych mniejszych niż 25 000 IU/kg mc. U dorosłych i młodzieży: zwykle od 3 do 4,5 mln IU na dobę. Dawkę dobową można w razie potrzeby zwiększyć – dorośli dobrze tolerują dawki dobowe do 6 mln IU. Dawkę dobową podaje się najczęściej w 2 lub 3 dawkach podzielonych. Dawkowanie wg wieku i masy ciała (trzy razy na dobę, co 8 godzin): dzieci 1–6 lat (10–22 kg) – 375 000 IU; dzieci 6–12 lat (22–38 kg) – 750 000 IU; młodzież i dorośli – 1 500 000 IU. Czas leczenia: kontynuować przez 2 do 3 dni po ustąpieniu objawów; w zakażeniach paciorkowcowych co najmniej 10 dni, aby zapobiec powikłaniom. Profilaktyka: w kontakcie z zakażeniami paciorkowcowymi (np. płonica) – dawki terapeutyczne zapobiegawczo przez 10 dni po kontakcie. Gorączka reumatyczna: u dzieci o masie ciała powyżej 30 kg – 375 000 IU co 12 godzin (dwa razy na dobę). Niewydolność nerek i (lub) wątroby: zmniejszenie dawki zwykle nie jest konieczne ze względu na małą toksyczność; gdy konieczne – ustalane indywidualnie w każdym przypadku. Bezmocz: zmniejszyć dawkę i wydłużyć odstępy między kolejnymi dawkami.

Bezwzględne przeciwwskazania: - nadwrażliwość na cefalosporyny (ryzyko alergii krzyżowej z penicylinami) - zaburzenia żołądkowo-jelitowe z uporczywą biegunką lub wymiotami (upośledzone wchłanianie penicyliny) Ostrożnie: - reakcje uczuleniowe i (lub) astma oskrzelowa w wywiadzie - nadwrażliwość na penicylinę, cefalosporyny lub inne alergeny w wywiadzie (większe ryzyko reakcji nadwrażliwości) - możliwa nadwrażliwość krzyżowa z cefalosporynami i innymi antybiotykami beta-laktamowymi - znaczne zaburzenia czynności nerek (zwiększone ryzyko encefalopatii) - ciężkie choroby, nudności, wymioty, rozszerzenie żołądka, achalazja lub nadmierna motoryka jelit (zmniejszone wchłanianie doustne) - ostra faza ciężkiego ropniaka, bakteriemii, zapalenia osierdzia, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i zapalenia stawów - mononukleoza zakaźna (zwiększone ryzyko wysypki skórnej) - dziedziczna nietolerancja fruktozy

Probenecyd zmniejsza wydalanie nerkowe przez kompetycyjne hamowanie wydzielania kanalikowego; podobnie sulfinpirazon zmniejsza wydalanie penicylin, a możliwość konkurencyjnego hamowania eliminacji dotyczy także jednoczesnego stosowania leków przeciwzapalnych, przeciwreumatycznych i przeciwgorączkowych (zwłaszcza indometacyny, fenylobutazonu oraz salicylanów w dużych dawkach). Osłabienie działania bakteriobójczego przy skojarzeniu z antybiotykami bakteriostatycznymi: penicyliny działają tylko na rozmnażające się drobnoustroje, dlatego nie zaleca się jednoczesnego stosowania z bakteriostatykami; działanie antagonistyczne wykazano m.in. dla chloramfenikolu, erytromycyny i tetracyklin. Zmniejszenie wchłaniania: guma guar zmniejsza wchłanianie fenoksymetylopenicyliny; neomycyna zmniejsza wchłanianie fenoksymetylopenicyliny. Zmniejsza wydalanie jednocześnie stosowanego metotreksatu, zwiększając ryzyko jego działania toksycznego. W pojedynczych przypadkach może zakłócać działanie leków przeciwzakrzepowych (pochodnych kumaryny lub indandionu), wydłużając czas protrombinowy i (lub) czas krwawienia. Może inaktywować doustną szczepionkę przeciw durowi brzusznemu. Badania diagnostyczne: możliwe fałszywie dodatnie wyniki oznaczania glukozy w moczu metodami nieenzymatycznymi, urobilinogenu oraz ilościowego oznaczania aminokwasów metodą z ninhydryną.

Rzadko opisywano niealergiczne reakcje o charakterze zatorowo-toksycznym, podobne do reakcji obserwowanych po prokainowej benzylopenicylinie. Podanie donaczyniowe grozi wystąpieniem reakcji niedokrwiennych.

Ciąża: dane dotyczące stosowania u ludzi w ciąży ograniczone lub brak; z ostrożności zaleca się unikanie w okresie ciąży. Płodność: brak danych dotyczących wpływu na płodność u ludzi. Laktacja: ograniczone – fenoksymetylopenicylina i jej metabolity przenikają do mleka kobiet karmiących piersią w ilościach mogących wpływać na dziecko.

Dotychczas nie ustalono.

Po głębokim wstrzyknięciu domięśniowym tworzy depot, z którego jest powoli uwalniana i hydrolizowana do benzylopenicyliny. Powstaje depot, z którego następuje powolne uwalnianie i hydroliza do benzylopenicyliny. Maksymalne stężenia w osoczu osiągane są po ok. 24 godz. i są niższe niż po równoważnej dawce benzylopenicyliny potasowej lub sodowej. Zależnie od dawki benzylopenicylina zwykle wykrywalna w osoczu do 4 tygodni. Przenikanie do OUN: dystrybucja do płynu mózgowo-rdzeniowego słaba. Eliminacja nerkowa przedłużona: z powodu powolnego wchłaniania z miejsca wstrzyknięcia benzylopenicylinę wykrywano w moczu nawet do 12 tygodni po pojedynczej dawce. Podanie doustne: względnie trwała w obecności soku żołądkowego, lecz wchłanianie z przewodu pokarmowego zmienne. Stężenia benzylopenicyliny w osoczu po dawce doustnej niższe niż po tej samej dawce penicyliny rozpuszczalnej; stężenia szczytowe osiągane wolniej, ale mogą utrzymywać się dłużej. Ciąża: farmakokinetyka wydaje się zmieniona w późnej ciąży – spośród 10 zdrowych ciężarnych, którym podano 1,8 g domięśniowo przed cięciem cesarskim, jedynie 4 osiągnęły odpowiednie stężenia benzylopenicyliny w surowicy (dla kiły ≥18 nanogramów/ml) przez 7 dni. Fenoksymetylopenicylina (postać doustna): odporna na działanie kwaśnego soku żołądkowego. Szybko się wchłania; maksymalne stężenie w osoczu i stężenia tkankowe warunkujące działanie lecznicze występują w ciągu 30–60 minut po podaniu. Okres półtrwania w osoczu 30–45 minut; wiązanie z białkami osocza ok. 55%. Łatwo przenika do nerek, płuc, wątroby, skóry, błon śluzowych, mięśni i większości płynów ustrojowych, zwłaszcza w stanach zapalnych, trudniej do kości. Większość dawki wydalana w postaci niezmienionej w moczu; jedynie niewielka część jako czynny lek w kale.