5.1 Farmakodynamika
Grupa farmakoterapeutyczna: Cefalosporyny pierwszej generacji. kod ATC: J01DB04
Cefazolina jest antybiotykiem beta-laktamowym z grupy cefalosporyn do stosowania pozajelitowego. Mechanizm działania Mechanizm działania cefazoliny polega na hamowaniu syntezy ściany komórki bakteryjnej (w fazie wzrostu) poprzez blokadę białek wiążących penicylinę (PBPs, ang. penicillin binding-proteins) jak np. transpeptydazy. Prowadzi to do działania bakteriobójczego.
Związek między farmakokinetyką a farmakodynamiką Skuteczność zależy znacznie od czasu trwania leczenia, podczas którego poziom substancji czynnej wrasta ponad minimalne stężenie hamujące (MIC) drobnoustroje.
Mechanizmy oporności Oporność na cefazolinę może opierać się na następujących mechanizmach:
- Zobojętnienie przez beta-laktamazy: Cefazolina wykazuje znaczną stabilność wobec penicylinaz bakterii Gram-dodatnich, ale bardzo małą stabilność wobec licznych kodowanych przez plazmidy beta-laktamaz, np. beta-laktamazy o rozszerzonym spektrum (tzw.ESBL, ang. extended spectrum betalactamases) lub beta-laktamazy chromosomalne typu AmpC.
- Zredukowane powinowactwo PBP wobec cefazoliny: Uzyskana oporność przy pneumokokach i innych streptokokach polega na modyfikacjach istniejących PBP jako skutek mutacji. Za oporność w przypadku stafylokokach opornych na metycylinę (oksacylinę) odpowiedzialne jest tworzenie się dodatkowych PBP o obniżonym pokrewieństwie z cefazoliną.
- Niewystarczająca penetracja cefazoliny przez zewnętrzną ściankę komórki może w przypadku bakterii Gram-ujemnych prowadzić do tego, że PBP nie zostaną wystarczająco zahamowane.
- Cefazolinę można aktywnie transportować z komórki pompami efluksowymi. Częściowa lub pełna oporność cefazoliny istnieje z innymi cefalosporynami i penicylinami.
Wartości graniczne badania wrażliwości
Kryteria interpretacyjne MIC (minimalnego stężenia hamującego) dla badania wrażliwości zostały ustanowione przez European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing (EUCAST) dla cefazoliny. Są one wymienione tutaj: https://www.ema.europa.eu/documents/other/minimum-inhibitory-concentration-mic-breakpoints_en.xlsx
Wrażliwość mikrobiologiczna - oporność nabyta Występowanie oporności nabytej może różnić się pod względem geograficznym i w czasie w zależności od wybranych szczepów; wskazane jest także uzyskanie informacji dotyczących oporności szczepów lokalnych, zwłaszcza w przypadku leczenia ciężkich zakażeń. Jeśli to konieczne, należy skonsultować się ze specjalistą, jeśli lokalne rozpowszechnienie oporności stwarza sytuację, w której zastosowanie leku w co najmniej kilku rodzajach zakażeń staje się wątpliwe. W szczególności, w przypadku ciężkich zakażeń lub niepowodzenia terapii należy przeprowadzić badanie mikrobiologiczne łącznie z identyfikacją drobnoustroju oraz jego wrażliwości na cefazolinę.
Dane z Niemczech na podstawie danych z ostatnich 5 lat z krajowych projektów i badań dotyczących kontroli oporności (stan: styczeń 2016 r.):
Zwykle wrażliwe gatunki Gram-dodatnie mikroorganizmy tlenowe Staphylococcus aureus (wrażliwe na metycylinę) Staphylococcus saprophyticus ° Streptococcus agalactiae ° Streptococcus pneumoniae ° Streptococcus pyogenes ° Gatunki, w przypadku których nabyta oporność może stanowić problem przy stosowaniu Gram-dodatnie mikroorganizmy tlenowe Staphylococcus aureus 3 Staphylococcus epidermidis + Staphylococcus haemolyticus + Staphylococcus hominis + Streptococcus pneumoniae (średnio wrażliwe na penicylinę) Gram-ujemne mikroorganizmy tlenowe Escherichia coli Haemophilus influenzae $ Klebsiella oxytoca Klebsiella pneumoniae
Proteus mirabilis Gatunki oporne z natury Gram-dodatnie mikroorganizmy tlenowe Enterococcus spp. Staphylococcus aureus (oporne na metycylinę) Streptococcus pneumoniae (oporne na penicylinę) Gram-ujemne mikroorganizmy tlenowe Acinetobacter spp. Citrobacter freundii Enterobacter spp. Legionella spp. Morganella morganii Moraxella catarrhalis Proteus vulgaris Pseudomonas aeruginosa Serratia marcescens Stenotrophomonas maltophilia Mikroorganizmy beztlenowe Bacteroides fragilis Inne mikroorganizmy Chlamydia spp. Chlamydophila spp. Mycoplasma spp. ° Podczas publikacji tabeli nie było dostępnych aktualnych danych. W literaturze prymarnej, pozycjach standardowych i zaleceniach terapeutycznych zakłada się wrażliwość. $ Naturalna wrażliwość większości izolatów mieści się w zakresie średnio wrażliwym. + W przynajmniej jednym regionie współczynnik oporności przekracza 50%.
3 W zakresie ambulatoryjnym współczynnik oporności wynosi około <10%.
5.2 Farmakokinetyka
Stężenie cefazoliny w surowicy (μg/ml) po wstrzyknięciu domięśniowym Dawka po 1/2 godz. po 1 godz. po 2 godz. po 4 godz. po 6 godz. po 8 godz. 250 mg 15,5 17 13 5,1 2,5 500 mg 36,2 36,8 37,9 15,5 6,3 3 1 g* 60,1 63,8 54,3 29,3 13,2 7,1
- Wartość przeciętna z dwóch badań
Stężenie cefazoliny w surowicy (μg/ml) po wstrzyknięciu dożylnym dawki 1 g po 5 min po 15 min po 30 min po 1 godz. po 2 godz. po 4 godz. 188,4 135,8 106,8 73,7 45,6 16,5
Przy podaniu dożylnym czas połowicznego rozpadu wynosi ok. 1,4 godziny.
Wchłanianie Po podaniu w ciągłej infuzji dożylnej cefazoliny w dawce 3,5 mg/kg mc. (ok. 250 mg) przez godzinę, a następnie w dawce 1,5 mg/kg mc. przez kolejne dwie godziny, stężenia w surowicy w 3. godzinie wynosiły około 28 μg/ml. U pacjentów, którzy muszą poddać się dializie otrzewnowej (2 1/h), średnie poziomy w surowicy po 24-godzinnym wlewie roztworu 50 mg/1 lub 150 mg/1 wynosiły 10 μg/ml lub 30 μg/ml. Przy podaniu 50 mg/1 średni poziom szczytowy wyniósł 29 μg/ml (3 pacjentów) lub przy podaniu 150 mg/1 72 μg/ml (6 pacjentów).
Dystrybucja Wiązanie z białkami wynosi 65 do 92%, objętość dystrybucji około 111/1,73 m2. Po podaniu cefazoliny pacjentom bez niedrożności dróg żółciowych w tkance pęcherzyka żółciowego i w płynie stężenia cefazoliny były wyższe niż w surowicy. Natomiast w przypadku niedrożności stężenia antybiotyku w żółci były znacznie niższe niż jego poziomy w surowicy. Dyfuzja cefazoliny do płynu mózgowo-rdzeniowego (również przy zapaleniu opon mózgowych) i do cieczy wodnistej oka jest niewystarczająca. Cefazolina przechodzi przez błonę maziową w stanie zapalnym, a jej stężenie uzyskane w obrębie stawu jest porównywalne z poziomem w surowicy. Cefazolina łatwo przenika przez barierę łożyskową i przechodzi do krwi pępowinowej i wód płodowych. Do mleka kobiecego cefazolina przenika w niewielkich ilościach.
Biotransformacja / Eliminacja Cefazolina wydalana jest z moczem w stanie niezmienionym, głównie przez przesączanie kłębuszkowe i w mniejszym stopniu przez sekrecję kanalikową. W ciągu pierwszych sześciu godzin wydalone zostaje około 56-89% dawki 500 mg w podaniu domięśniowym, w ciągu 24 godzin wydalone zostaje 80% do prawie 100%. Po podaniu domięśniowym dawki 500 mg i 1 g stężenia leku w moczu mogą osiągać 1000 do 4000 μg/ml. Cefazolina ulega dializie (hemodializa i dializa otrzewnowa). Ekstrakcja przy 6-godzinnej dializie wynosi 23%.
5.3 Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Brak dostępnych danych dotyczących mutagennego działania mutagennego ani długotrwałych badań na zwierzętach w celu stwierdzenia potencjalnego działania rakotwórczego. Badania w zakresie reprodukcji u szczurów z użyciem dawek 500 mg lub 1 g cefazoliny/kg masy ciała nie wykazały żadnego wpływu na płodność lub rozwój płodu.