5.1 Farmakodynamika
Grupa farmakoterapeutyczna: leki przeciwbakteryjne do stosowania ogólnego – linkozamidy, kod ATC: J01FF01
Klindamycyna jest półsyntetyczną pochodną linkomycyny. Należy do grupy linkozamidów, które jako piranozydy nie wykazują żadnego podobieństwa do dotychczas znanych antybiotyków. W zależności od wrażliwości drobnoustroju i stężenia antybiotyku klindamycyna może działać bakteriostatycznie lub bakteriobójczo.
Spektrum działania klindamycyny i oporność drobnoustrojów
Klindamycyna działa na następujące drobnoustroje: gronkowce (Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis), Streptococcus pneumoniae (u pneumokoków opornych na penicylinę wykryto częściową oporność na klindamycynę), Streptococcus pyogenes z grupy A, Streptococcus viridans, Bacteroides spp., Fusobacterium spp., Actinomycetes spp., Peptococcus spp., Peptostreptococcus spp., Propionibacterium, Mycoplasma hominis.
Wrażliwość bakterii Clostridium spp. jest różna, niektóre gatunki są oporne na klindamycynę. Oporność wtórna rozwija się rzadko.
Do bakterii opornych należą: Enterococcus spp. (E. faecalis, E. faecium), Neisseria spp. (np. N. gonorrhoeae, N. meningitidis), Haemophilus spp., Escherichia coli, Klebsiella spp., Enterobacter spp., Serratia spp., Proteus spp., Pseudomonas spp., Salmonella spp., Shigella spp. i Nocardia spp..
Wszystkie drobnoustroje oporne na klindamycynę są oporne także na linkomycynę (całkowita oporność krzyżowa); występuje częściowa oporność krzyżowa na klindamycynę i erytromycynę.
Wrażliwość bakterii Wartości MIC klindamycyny według DIN 58940 wynoszą: bakterii wrażliwych ≤1 mg/l bakterii średnio wrażliwych 2–4 mg/l bakterii opornych ≥8 mg/l
Nabyta oporność poszczególnych gatunków może zmieniać się w zależności od miejsca geograficznego i czasu. Dlatego należy uwzględnić lokalną wrażliwość drobnoustrojów, szczególnie podczas leczenia ciężkich zakażeń. Dane w prezentowanej tabeli obrazują oporność bardziej precyzyjnie niż w powyższym tekście i powinny być interpretowane wraz z nim.
Tabela 1: Występowanie oporności bakterii na klindamycynę
- przypadki zanotowane w Niemczech; bez gwiazdki – oporność w krajach europejskich. W przypadku gdy nie podano wartości liczbowej w procentach w poniższej tabeli, przyjmuje się, że wrażliwość lub oporność szczepów bakteryjnych jest zgodna z wartością MIC.
| Gatunek |
Europejski stopień oporności (%) |
| Bakterie wrażliwe |
|
| Tlenowe Gram-dodatnie |
|
| Listeria monocytogenes |
|
| Staphylococcus aureus |
6,9–10,1* |
| Staphylococcus epidermidis |
34,8–39,7 |
| Staphylococcus haemolyticus |
18,9–40,0* |
| Staphylococcus hominis |
22,2 |
| Staphylococcus saprophyticus |
1,4 |
| Streptococcus pneumoniae PEN-S |
0–4,3 |
| Streptococcus pneumoniae PEN-I |
3–23 |
| Streptococcus pneumoniae PEN-R |
6,7–46,5 |
| Streptococcus alfa-nonhaemolyticus |
0–12,2 |
| Streptococcus beta-haemolyticus z grupy A |
0–4,3 |
| Streptococcus beta-haemolyticus z grupy B, C i G |
4,6 |
| Beztlenowe |
|
| Peptostreptococcous spp. |
|
| Porphyromonas gingivalis |
|
| Prevotella spp. |
|
| Bakterie średnio wrażliwe |
|
| Tlenowe Gram-dodatnie |
|
| Staphylococcus aureus MET-R |
52,3–89,1 |
| Staphylococcus epidermidis MET-R |
53,7–54,1 |
| Staphylococcus haemolyticus MET-R |
42,2* |
| Beztlenowe |
|
| Bacteroides caccae |
|
| Bacteroides distasonis |
|
| Bacteroides fragilis |
2,5–49 |
| Bacteroides thetaiotaomicron |
|
| Bacteroides vulgatus |
|
| Clostridium spp. |
|
| Fusobacterium spp. |
|
| Bakterie oporne |
|
| Tlenowe Gram-dodatnie |
|
| Corynebacterium jeikeium |
|
| Enterococcus faecalis |
|
| Enterococcus faecium |
|
PEN-S, PEN-I, PEN-R: wyodrębnione szczepy wrażliwe, pośrednio oporne i oporne MET-R: wyodrębnione szczepy metycylinooporne
5.2 Farmakokinetyka
Zastosowane pochodne klindamycyny (chlorowodorek i fosforan) różnią się jedynie do momentu rozpadu wiązań estrowych, następującego po wchłonięciu leku. Od tego momentu klindamycyna występuje w organizmie jako wolna zasada (postać czynna). Estry są dlatego określane jako proleki.
Wchłanianie Po podaniu doustnym chlorowodorek klindamycyny szybko i niemal w pełni wchłania się z przewodu pokarmowego. Maksymalne stężenie w osoczu występuje w ciągu 45 do 60 minut, ale jeżeli lek podaje się jednocześnie z pokarmem, czas wchłaniania może wydłużyć się do około 2 godzin. Po jednorazowej dawce doustnej 150 mg (na czczo) maksymalne stężenie wynosi 1,9–3,9 µg/ml, natomiast po dawce 300 mg – 2,8–3,4 µg/ml.
Dystrybucja Wiązanie klindamycyny z białkami osocza zależy od stężenia i w zakresie stężeń występujących w czasie leczenia wynosi od 60 do 94%. Klindamycyna osiąga stężenie terapeutyczne w większości tkanek (np. kościach, górnych i dolnych drogach oddechowych) i płynów ustrojowych, oprócz płynu mózgowo-rdzeniowego. Przenika łatwo przez barierę łożyska i do mleka kobiecego.
Metabolizm Klindamycyna jest metabolizowana głównie w wątrobie. Niektóre metabolity są mikrobiologicznie czynne. Induktory enzymów wątrobowych skracają okres półtrwania klindamycyny w organizmie. Okres półtrwania klindamycyny w surowicy wynosi ok. 3 godzin u dorosłych i ok. 2 godzin u dzieci. U pacjentów ze osłabioną czynnością nerek i średnią lub ciężką niewydolnością wątroby okres półtrwania wydłuża się.
Eliminacja Klindamycyna jest wydalana z organizmu w 2/3 z kałem i 1/3 z moczem. Klindamycyna nie jest usuwana podczas hemodializy.
5.3 Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dane niekliniczne wynikające z konwencjonalnych badań farmakologicznych dotyczących bezpieczeństwa, badań toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności, rakotwórczości oraz toksycznego wpływu na rozród i rozwój potomstwa nie ujawniają żadnego szczególnego zagrożenia dla człowieka.