5.1 Farmakodynamika
Grupa farmakoterapeutyczna: leki przeciwbakteryjne do stosowania wewnętrznego; linkozamidy; kod ATC: J01FF01
Klindamycyna jest półsyntetyczną pochodną linkomycyny. Należy do grupy linkozamidów, które jako piranozydy nie wykazują podobieństwa do innych antybiotyków. W zależności od wrażliwości drobnoustroju i stężenia antybiotyku klindamycyna może działać bakteriostatycznie lub bakteriobójczo.
Klindamycyna działa na takie drobnoustroje, jak: gronkowce (Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis), Streptococcus pneumoniae (u pneumokoków opornych na penicylinę wykryto częściową oporność na klindamycynę), Streptococcus pyogenes z grupy A, Streptococcus viridans, Bacteroides spp., Fusobacterium spp., Actinomycetes spp., Peptococcus spp., Peptostreptococcus spp., Propionibacterium, Mycoplasma hominis. Wrażliwość bakterii Clostridium spp. jest różna, niektóre gatunki są oporne na klindamycynę. Oporność wtórna rozwija się rzadko. Do szczepów opornych należą Enterococcus spp. (E. faecalis, E. faecium), Neisseria spp. (np. N. gonorrhoeae, N. meningitidis), Haemophilus spp., Escherichia coli, Klebsiella, Enterobacter, Serratia, Proteus spp., Pseudomonas, Salmonella, Shigella i Nocardia.
Występuje całkowita oporność krzyżowa patogenów na klindamycynę i linkomycynę oraz częściowa oporność krzyżowa na klindamycynę i erytromycynę.
Spektrum działania klindamycyny i oporność drobnoustrojów: Wrażliwość bakterii Wartości MIC klindamycyny według DIN 58940 wynoszą: Dla bakterii wrażliwych ≤1 mg/l Dla bakterii średnio wrażliwych 2 – 4 mg/l Dla bakterii opornych ≥8 mg/l
Nabyta oporność poszczególnych gatunków może zmieniać się w zależności od miejsca geograficznego i czasu. Dlatego należy uwzględnić lokalną wrażliwość drobnoustrojów, szczególnie w przypadku leczenia ciężkich zakażeń. Dane w prezentowanej tabeli obrazują oporność bardziej precyzyjnie niż w powyższym tekście i powinny być interpretowane wraz z nim.
Tabela 1: Występowanie oporności bakterii na klindamycynę
- przypadki zanotowane w Niemczech; bez gwiazdki – oporność w krajach europejskich. W przypadku gdy w poniższej tabeli nie podano wartości liczbowej w procentach, przyjmuje się, że wrażliwość lub oporność szczepów bakteryjnych jest zgodna z wartością MIC.
Gatunek Europejski stopień oporności (%) Bakterie wrażliwe Tlenowe Gram-dodatnie Listeria monocytogenes Staphylococcus aureus 6,9 – 10,1* Staphylococcus epidermidis 34,8 – 39,7 Staphylococcus haemolyticus 18,9 – 40,0* Staphylococcus hominis 22,2 Staphylococcus saprophyticus 1,4 Streptococcus pneumoniae PEN-S 0 – 4,3 Streptococcus pneumoniae PEN-I 3 – 23 Streptococcus pneumoniae PEN-R 6,7 – 46,5 Streptococcus alfa-nonhaemolyticus 0 – 12,2 Streptococcus beta-haemolyticus z grupy A 0 – 4,3 Streptococcus beta-haemolyticus z grupy B, C i G 4,6 Beztlenowe Peptostreptococcous spp. Porphyromonas gingivalis Prevotella spp. Bakterie średnio wrażliwe Tlenowe Gram-dodatnie Staphylococcus aureus MET-R 52,3 – 89,1 Staphylococcus epidermidis MET-R 53,7 – 54,1 Staphylococcus haemolyticus MET-R 42,2* Beztlenowe Bacteroides caccae Bacteroides distasonis Bacteroides fragilis 2,5 - 49 Bacteroides thetaiotaomicron Bacteroides vulgatus Clostridium spp. Fusobacterium spp. Oporne Tlenowe Gram-dodatnie Corynebacterium jeikeium Enterococcus faecalis Enterococcus faecium PEN-S, PEN-I, PEN-R: Wrażliwe, pośrednio oporne i oporne izolaty MET-R: Metycylinooporny izolat
5.2 Farmakokinetyka
Wchłanianie Po podaniu doustnym chlorowodorek klindamycyny wchłania się z przewodu pokarmowego szybko i niemal w pełni. Maksymalne stężenie w osoczu jest osiągane w czasie 45 do 60 minut, ale jeżeli lek podaje się jednocześnie z pokarmem, czas wchłaniania może wydłużyć się do około 2 godzin. Po jednorazowej dawce doustnej 150 mg (na czczo) maksymalne stężenie wynosi 1,9–3,9 µg/ml, natomiast po dawce 300 mg – 2,8–3,4 µg/ml.
Dystrybucja Wiązanie klindamycyny z proteinami osocza zależy od stężenia i w zakresie stężeń występujących w czasie leczenia wynosi od 60 do 94%. Klindamycyna osiąga stężenie terapeutyczne w większości tkanek (np. kościach, górnych i dolnych drogach oddechowych) i płynów ustrojowych oprócz płynu mózgowo-rdzeniowego. Przenika łatwo przez barierę łożyskową i do mleka.
Metabolizm Klindamycyna jest metabolizowana głównie w wątrobie. Niektóre metabolity są mikrobiologicznie czynne. Induktory enzymów wątrobowych skracają okres półtrwania klindamycyny w organizmie. Okres półtrwania klindamycyny w surowicy wynosi około 3 godzin u dorosłych i około 2 godzin u dzieci. W przypadku zaburzonej czynności nerek i średniej lub ciężkiej niewydolności wątroby okres półtrwania wydłuża się.
Eliminacja Klindamycyna jest wydalana z organizmu w 2/3 z kałem i 1/3 z moczem. Klindamycyna nie jest usuwana podczas hemodializy.
5.3 Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dane niekliniczne wynikające z konwencjonalnych badań farmakologicznych dotyczących bezpieczeństwa, badań toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności, potencjalnego działania rakotwórczego oraz toksycznego wpływu na rozród i rozwój potomstwa nie ujawniają żadnego szczególnego zagrożenia dla człowieka.