5.1 Farmakodynamika
Grupa farmakoterapeutyczna: leki przeciwbakteryjne stosowane ogólnie. Kod ATC: J01FF01. Klindamycyna to antybiotyk z grupy linkozamidów.
Mechanizm działania Klindamycyna hamuje syntezę białek bakteryjnych, wiążąc się z podjednostką 50S rybosomów bakteryjnych. W zazwyczaj stosowanych dawkach klindamycyna wykazuje działanie bakteriostatyczne in vitro.
Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne (PK/PD) Czas między dwoma podaniami, przez jaki stężenie klindamycyny przewyższa wartość minimalnego stężenia hamującego (MIC, ang. minimum inhibitory concentration) dla danej bakterii (%T>MIC) jest najbardziej przewidywalnym prognostykiem skuteczności klindamycyny.
Oporność Oporność na działanie klindamycyny najczęściej spowodowana jest mutacjami miejsca wiązania antybiotyku w obrębie rRNA lub metylacją określonych nukleotydów w obrębie RNA 23S wchodzącego w skład podjednostki 50S rybosomu. Zmiany te mogą być odpowiedzialne za stwierdzaną w warunkach in vitro oporność krzyżową na makrolidy i streptograminy B (fenotyp MLSB).
Mechanizmy oporności mogą wiązać się z aktywnym wypompowywaniem antybiotyku z wnętrza komórki bakteryjnej. Oporność na klindamycynę może być indukowalna przez makrolidy w szczepach bakterii opornych na makrolidy. Klindamycyna i linkomycyna cechują się całkowitą opornością krzyżową. Częstość występowania oporności na klindamycynę jest większa w przypadku szczepów gronkowca opornego na metycylinę i szczepów pneumokoka o zmniejszonej wrażliwości na penicylinę.
Stężenia graniczne Według Europejskiego Komitetu ds. Oznaczania Lekowrażliwości Drobnoustrojów (EUCAST, ang. European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing) wartości graniczne stężeń klindamycyny, które odróżniają szczepy wrażliwe (S, ang. susceptible) od szczepów opornych (R, ang. resistant), są następujące:
|
Graniczne wartości stężeń (MIC, mg/ml) |
|
| Drobnoustrój |
Wrażliwy |
Oporny |
| Staphylococcus spp. |
S≤0,25 mg/l |
R>0,5 mg/l |
| Paciorkowce grupy A, B, C i G |
S≤0,5 mg/l |
R>0,5 mg/l |
| Streptococcus pneumoniae |
S≤0,5 mg/l |
R>0,5 mg/l |
| Paciorkowce zieleniące |
S≤0,5 mg/l |
R>0,5 mg/l |
| BodalenewcwyGram md ezttnio z e jątkie Clostridium di fficile |
S≤4 mg/l |
R>4 mg/l |
| Beztlenowce Gram ujemne |
S≤4 mg/l |
R>4 mg/l |
| Corynebacterium spp. |
S≤0,5 mg/l |
R>0,5 mg/l |
Spektrum działania przeciwbakteryjnego Stopień rozpowszechnienia oporności nabytej może się różnić pod względem geograficznym i zmieniać wraz z upływem czasu w odniesieniu do określonych gatunków bakterii, dlatego też istotne są informacje na temat oporności dotyczące sytuacji lokalnej, szczególnie w przypadku leczenia ciężkich zakażeń. W razie konieczności należy zwrócić się do ekspertów, jeśli lokalny stopień rozpowszechnienia oporności stawia pod znakiem zapytania stosowanie leku w terapii co najmniej kilku rodzajów zakażeń.
Klasy GATUNKI ZAZWYCZAJ WRAŻLIWE Bakterie tlenowe Gram-dodatnie Bacillus cereus Corynebacterium diphtheriae Gronkowiec metycylinowrażliwy Streptococcus agalactiae Bakterie tlenowe Gram-ujemne Campylobacter Bakterie beztlenowe Actinomyces Capnocytophaga Clostridium perfringens Eubacterium Fusobacterium Gardnerella vaginalis Porphyromonas Prevotella Propionibacterium acnes Veillonella Inne Chlamydia trachomatis Leptospira Mycoplasma hominis Mycoplasma pneumoniae GATUNKI NIE ZAWSZE WRAŻLIWE (Oporność nabyta >10%) Bakterie tlenowe Gram-dodatnie Enterococcus faecium Erysipelothrix Gronkowiec metycylinooporny Streptococcus pneumoniae Streptococcus pyogenes Paciorkowce jamy ustnej Bakterie beztlenowe Bacteroides Clostridium (szczepy inne niż C. difficile i C. perfringens) Mobiluncus Peptococcus Peptostreptococcus
GATUNKI Z NATURY OPORNE Bakterie tlenowe Gram-dodatnie Corynebacterium jeikeium Enterococcus spp. (szczepy inne niż Enterococcus faecium) Listeria Nocardia asteroides Rhodococcus equi Bakterie tlenowe Gram-ujemne Pałeczki Gram-ujemne niefermentujące (Acinetobacter, Pseudomonas,…) Enterobakterie Haemophilus Legionella Branhamella catarrhalis Neisseria Pasteurella
Bakterie beztlenowe Clostridium difficile Inne Mykobakterie Ureaplasma urealyticum
Działanie przeciwpierwotniakowe
Klindamycyna wykazuje działanie in vitro i in vivo wobec Toxoplasma gondii.
5.2 Farmakokinetyka
Ogólna charakterystyka substancji czynnej Stopień wchłaniania jednej dawki klindamycyny z przewodu pokarmowego wynosi około 90%. Po podaniu dawki 150 mg klindamycyna w ciągu godziny osiąga stężenie 2–3 mikrogramy/ml, a po upływie 6 godzin średnie stężenie wynosi około 0,7 mikrogramów/ml. Po podaniu dawek 300 mg oraz 600 mg odnotowuje się maksymalne stężenie w osoczu wynoszące, odpowiednio, 4 mikrogramy/ml i 8 mikrogramów/ml. Jednocześnie spożyty pokarm nie wpływa w znaczącym stopniu na wchłanianie klindamycyny w przewodzie pokarmowym, jednak może on spowalniać ten proces.
Klindamycyna w dużym stopniu przenika do płynów ustrojowych i tkanek (w tym do tkanki kostnej), jednak jej stężenie w płynie mózgowo-rdzeniowym nie jest znaczące. Klindamycyna przenika przez łożysko do krwiobiegu płodu, a także stwierdza się jej obecność w mleku matki. Osiąga również wysokie stężenie w żółci, a także gromadzi się w leukocytach i makrofagach. Ponad 90% klindamycyny wiąże się z białkami osocza. Okres półtrwania klindamycyny wynosi 2–3 godziny, jednak może on się wydłużać u wcześniaków oraz u osób z ciężkim zaburzeniem czynności nerek.
Klindamycyna jest przypuszczalnie metabolizowana w wątrobie do postaci aktywnego metabolitu N-demetylowego oraz aktywnych sulfotlenków, jak również do kilku metabolitów nieaktywnych. W około 10% dawki jest wydalana w moczu w postaci aktywnego leku i aktywnych metabolitów, a w około 4% wraz z kałem. Pozostała część jest wydalana w postaci nieaktywnych metabolitów. Proces eliminacji przebiega powoli i trwa ponad kilka dni. Klindamycyna nie jest skutecznie eliminowana poprzez dializę.
Charakterystyka właściwości farmakokinetycznych u pacjentów Brak szczególnej charakterystyki. Dalsze informacje, patrz punkt 4.4.
5.3 Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Nie przedstawiono.