5.1 Farmakodynamika
Grupa farmakoterapeutyczna: leki przeciwbakteryjne stosowane ogólnie. Kod ATC: J01FF01.
Klindamycyna to antybiotyk z grupy linkozamidów.
Mechanizm działania
Klindamycyna hamuje syntezę białek bakteryjnych, wiążąc się z podjednostką 50S rybosomów bakteryjnych. W zazwyczaj stosowanych dawkach klindamycyna wykazuje działanie bakteriostatyczne in vitro.
Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne (PK/PD)
Czas między dwoma podaniami, przez jaki stężenie klindamycyny przewyższa wartość minimalnego stężenia hamującego (MIC, ang. minimum inhibitory concentration) dla danej bakterii (%T>MIC) jest najbardziej przewidywalnym prognostykiem skuteczności klindamycyny.
Oporność
Oporność na działanie klindamycyny najczęściej spowodowana jest mutacjami miejsca wiązania antybiotyku w obrębie rRNA lub metylacją określonych nukleotydów w obrębie RNA 23S wchodzącego w skład podjednostki 50S rybosomu. Zmiany te mogą być odpowiedzialne za stwierdzaną w warunkach in vitro oporność krzyżową na makrolidy i streptograminy B (fenotyp MLSB).
Mechanizmy oporności mogą wiązać się z aktywnym wypompowywaniem antybiotyku z wnętrza komórki bakteryjnej.
Oporność na klindamycynę może być indukowalna przez makrolidy w szczepach bakterii opornych na makrolidy.
Klindamycyna i linkomycyna cechują się całkowitą opornością krzyżową.
Częstość występowania oporności na klindamycynę jest większa w przypadku szczepów gronkowca opornego na metycylinę i szczepów pneumokoka o zmniejszonej wrażliwości na penicylinę.
Stężenia graniczne
Według Europejskiego Komitetu ds. Oznaczania Lekowrażliwości Drobnoustrojów (EUCAST, ang. European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing) wartości graniczne stężeń klindamycyny, które odróżniają szczepy wrażliwe (S, ang. susceptible) od szczepów opornych (R, ang. resistant), są następujące:
|
Graniczne wartości stężeń (MIC, mg/ml) |
| Drobnoustrój |
Wrażliwy |
Oporny |
| Staphylococcus spp. |
S≤0,25 mg/l |
R>0,5 mg/l |
Paciorkowce grupy A, B, C i G |
S≤0,5 mg/l |
R>0,5 mg/l |
Streptococcus pneumoniae |
S≤0,5 mg/l |
R>0,5 mg/l |
| Paciorkowce zieleniące |
S≤0,5 mg/l |
R>0,5 mg/l |
Beztlenowce Gram-dodatnie z wyjątkiem Clostridium difficile |
S≤4 mg/l |
R>4 mg/l |
| Beztlenowce Gram-ujemne |
S≤4 mg/l |
R>4 mg/l |
| Corynebacterium spp. |
S≤0,5 mg/l |
R>0,5 mg/l |
Spektrum działania przeciwbakteryjnego
Stopień rozpowszechnienia oporności nabytej może się różnić pod względem geograficznym i zmieniać wraz z upływem czasu w odniesieniu do określonych gatunków bakterii, dlatego też istotne są informacje na temat oporności dotyczące sytuacji lokalnej, szczególnie w przypadku leczenia ciężkich zakażeń.
W razie konieczności należy zwrócić się do ekspertów, jeśli lokalny stopień rozpowszechnienia oporności stawia pod znakiem zapytania stosowanie leku w terapii co najmniej kilku rodzajów zakażeń.
Klasy
GATUNKI ZAZWYCZAJ WRAŻLIWE
Bakterie tlenowe Gram-dodatnie
Bacillus cereus
Corynebacterium diphtheriae
Gronkowiec metycylinowrażliwy
Streptococcus agalactiae
Bakterie tlenowe Gram-ujemne
Campylobacter
Bakterie beztlenowe
Actinomyces
Capnocytophaga
Clostridium perfringens
Eubacterium
Fusobacterium
Gardnerella vaginalis
Porphyromonas
Prevotella
Propionibacterium acnes
Veillonella
Inne
Chlamydia trachomatis
Leptospira
Mycoplasma hominis
Mycoplasma pneumoniae
GATUNKI NIE ZAWSZE WRAŻLIWE
(Oporność nabyta >10%)
Bakterie tlenowe Gram-dodatnie
Enterococcus faecium
Erysipelothrix
Gronkowiec metycylinooporny
Streptococcus pneumoniae
Streptococcus pyogenes
Paciorkowce jamy ustnej
Bakterie beztlenowe
Bacteroides
Clostridium (szczepy inne niż C. difficile i C. perfringens) Mobiluncus
Peptococcus
Peptostreptococcus
GATUNKI Z NATURY OPORNE
Bakterie tlenowe Gram-dodatnie
Corynebacterium jeikeium
Enterococcus spp. (szczepy inne niż Enterococcus faecium) Listeria
Nocardia asteroides
Rhodococcus equi
Bakterie tlenowe Gram-ujemne
Pałeczki Gram-ujemne niefermentujące (Acinetobacter, Pseudomonas,…)
Enterobakterie
Haemophilus
Legionella
Branhamella catarrhalis
Neisseria
Pasteurella
Bakterie beztlenowe
Clostridium difficile
Inne
Mykobakterie
Ureaplasma urealyticum
Działanie przeciwpierwotniakowe
Klindamycyna wykazuje działanie in vitro i in vivo wobec Toxoplasma gondii.
5.2 Farmakokinetyka
Ogólna charakterystyka substancji czynnej
Stopień wchłaniania jednej dawki klindamycyny z przewodu pokarmowego wynosi około 90%. Po podaniu dawki 150 mg klindamycyna w ciągu godziny osiąga stężenie 2–3 mikrogramy/ml, a po upływie 6 godzin średnie stężenie wynosi około 0,7 mikrogramów/ml. Po podaniu dawek 300 mg oraz 600 mg odnotowuje się maksymalne stężenie w osoczu wynoszące, odpowiednio, 4 mikrogramy/ml i 8 mikrogramów/ml. Jednocześnie spożyty pokarm nie wpływa w znaczącym stopniu na wchłanianie klindamycyny w przewodzie pokarmowym, jednak może on spowalniać ten proces.
Klindamycyna w dużym stopniu przenika do płynów ustrojowych i tkanek (w tym do tkanki kostnej), jednak jej stężenie w płynie mózgowo-rdzeniowym nie jest znaczące. Klindamycyna przenika przez łożysko do krwiobiegu płodu, a także stwierdza się jej obecność w mleku matki. Osiąga również wysokie stężenie w żółci, a także gromadzi się w leukocytach i makrofagach. Ponad 90% klindamycyny wiąże się z białkami osocza. Okres półtrwania klindamycyny wynosi 2–3 godziny, jednak może on się wydłużać u wcześniaków oraz u osób z ciężkim zaburzeniem czynności nerek.
Klindamycyna jest przypuszczalnie metabolizowana w wątrobie do postaci aktywnego metabolitu N-demetylowego oraz aktywnych sulfotlenków, jak również do kilku metabolitów nieaktywnych. W około 10% dawki jest wydalana w moczu w postaci aktywnego leku i aktywnych metabolitów, a w około 4% wraz z kałem. Pozostała część jest wydalana w postaci nieaktywnych metabolitów. Proces eliminacji przebiega powoli i trwa ponad kilka dni. Klindamycyna nie jest skutecznie eliminowana poprzez dializę.
Charakterystyka właściwości farmakokinetycznych u pacjentów
Brak szczególnej charakterystyki. Dalsze informacje, patrz punkt 4.4.
5.3 Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Nie przedstawiono.