5.1 Farmakodynamika
Grupa farmakoterapeutyczna: leki przeciwbakteryjne stosowane ogólnie, antybiotyki glikopeptydowe, kod ATC: J01XA04.
Mechanizm działania
Dalbawancyna jest bakteriobójczym lipoglikopeptydem.
Mechanizm działania dalbawancyny na wrażliwe bakterie Gram-dodatnie obejmuje przerwanie syntezy ściany komórkowej poprzez przyłączenie D-alanylo-D-alaninowego końca peptydu macierzystego w powstającym peptydoglikanie ściany komórkowej, co zapobiega wiązaniu krzyżowemu (transpeptydacji i transglikozylacji) podjednostek dwucukrów, czego wynikiem jest śmierć komórki bakteryjnej.
Mechanizm oporności
Wszystkie bakterie Gram-ujemne są oporne na dalbawancynę.
Oporność szczepów Staphylococcus spp. oraz Enterococcus spp. na dalbawancynę jest związana z genotypem VanA, modyfikującym docelowy peptyd w powstającej ścianie komórkowej. W badaniach in vitro stwierdzono, że geny odpowiedzialne za inne klasy oporności na wankomycynę, nie wpływają na aktywność dalbawancyny.
Wartości MIC dla dalbawancyny są większe w przypadku gronkowców o zmniejszonej wrażliwości na wankomycynę (ang. Vancomycin-intermediate Staphylococcus aureus, VISA) niż w przypadku szczepów w pełni wrażliwych na wankomycynę. Jeżeli izolaty o większej wartości MIC dla dalbawancyny wykazują stabilne fenotypy i są skorelowane z opornością na inne glikopeptydy, mechanizm działania polega prawdopodobnie na zwiększeniu liczby miejsc docelowych dla glikopeptydu w powstającym peptydoglikanie.
W badaniach in vitro, nie stwierdzono oporności krzyżowej między dalbawancyną a antybiotykami z innych grup. Oporność na metycylinę nie ma wpływu na działanie dalbawancyny.
Interakcje z innymi lekami przeciwbakteryjnymi
Podczas badań in vitro, w których przeprowadzono testy przeciw 12 gatunkom bakterii Gram-ujemnych (patrz punkt 4.5), nie zaobserwowano działania antagonistycznego dalbawancyny i innych często stosowanych antybiotyków (np. cefepimu, ceftazydymu, ceftriaksonu, imipenemu, meropenemu, amikacyny, aztreonamu, cyprofloksacyny, piperacyliny z tazobaktamem i trimetoprimu z sulfametoksazolem).
Wartości graniczne w badaniach lekowrażliwości
Wartości graniczne minimalnego stężenia hamującego (ang. Minimum inhibitory concentration, MIC) określone przez Europejski Komitet Badania Wrażliwości Drobnoustrojów (EUCAST) wynoszą:
- Gronkowce (Staphylococcus spp.): wrażliwe ≤ 0,125 mg/L; oporne > 0,125 mg/L;
- Paciorkowce beta-hemolizujące grup A, B, C, G: wrażliwe ≤ 0,125 mg/L; oporne > 0,125 mg/L,
- Paciorkowce zieleniejące (jedynie z grupy Streptococcus anginosus): wrażliwe ≤ 0,125 mg/L; oporne > 0,125 mg/L.
Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne (PK/PD)
Działanie bakteriobójcze na gronkowce w warunkach in vitro jest zależne od czasu przy stężeniach dalbawancyny w surowicy podobnych do stężeń uzyskiwanych po zastosowaniu dalbawancyny w dawkach zalecanych u ludzi. Zależności PK/PD w warunkach in vivo dla dalbawancyny w przypadku Staphylococcus aureus badano na modelu zwierzęcym z zakażeniem neutropenicznym. Wykazano, że działanie przeciwbakteryjne dalbawancyny wydaje się najlepiej korelować ze stosunkiem powierzchni pola pod krzywą stężenia postaci niezwiązanej w osoczu w czasie do minimalnego stężenia hamującego (fAUC/MIC).
Skuteczność kliniczna przeciwko specyficznym patogenom
W badaniach klinicznych wykazano skuteczność kliniczną przeciwko patogenom odpowiedzialnym za ABSSSI, które były wrażliwe na dalbawancynę in vitro:
- Staphylococcus aureus,
- Streptococcus pyogenes,
- Streptococcus agalactiae,
- Streptococcus dysgalactiae,
- Grupa Streptococcus anginosus (w tym S. anginosus, S. intermedius i S. constellatus).
Działanie przeciwbakteryjne na inne istotne patogeny
Nie ustalono skuteczności klinicznej wobec następujących patogenów, chociaż badania in vitro sugerują, że patogeny te byłyby wrażliwe na dalbawancynę przy braku nabytych mechanizmów oporności:
- paciorkowce grupy G,
- Clostridium perfringens,
- Peptostreptococcus spp.
Dzieci i młodzież
Dalbawancyna była oceniana u dzieci i młodzieży w wieku od urodzenia do ukończenia 18 lat, chorujących na ABSSSI, w jednym otwartym, randomizowanym, kontrolowanym lekiem, porównawczym badaniu klinicznym fazy 3. Badanie obejmowało 168 pacjentów leczonych dalbawancyną (90 pacjentów leczonych pojedynczą dawką dalbawancyny i 78 pacjentów, wszyscy w wieku 3 miesięcy lub starsi), leczonych dalbawancyną w schemacie dwudawkowym) oraz 30 pacjentów leczonych lekiem porównawczym. Celem pierwszorzędowym była ocena bezpieczeństwa i tolerancji dalbawancyny, a cele drugorzędowe obejmowały ocenę skuteczności i farmakokinetyki. Skuteczność była opisowym punktem końcowym. Współczynnik wyleczenia klinicznego w trakcie wizyty potwierdzającej wyleczenie (ang. Test-of-cure, TOC) (mITT) wynosił 95,1% (78/82) w grupie leczonej pojedynczą dawką dalbawancyny; 97,3% (72/74) w grupie leczonej schematem dwudawkowym dalbawancyny oraz 100% (30/30) w grupie leku porównawczego.
Europejska Agencja Leków odroczyła obowiązek przedkładania wyników badań dotyczących dalbawancyny w jednej lub kilku podgrupach populacji dzieci i młodzieży chorujących na ABSSSI (stosowanie u dzieci i młodzieży, patrz punkty 4.2 i 5.2).
5.2 Farmakokinetyka
Farmakokinetykę dalbawancyny scharakteryzowano na podstawie danych u zdrowych ochotników, pacjentów i w szczególnych populacjach. Ogólnoustrojowe ekspozycje na dalbawancynę są proporcjonalne do dawki po podaniu pojedynczych dawek w zakresie od 140 mg do 1120 mg, co wskazuje na farmakokinetykę liniową dalbawancyny. Nie obserwowano kumulacji dalbawancyny po wielokrotnych infuzjach dożylnych podawanych raz w tygodniu przez okres do 8 tygodni (1000 mg w dniu 1., następnie 500 mg raz w tygodniu przez okres do 7 tygodni) u zdrowych dorosłych.
Średni okres półtrwania w końcowej fazie eliminacji (t ) wynosił 372 (zakres 333 do 405) godzin. 1/2 Farmakokinetykę dalbawancyny najlepiej jest opisywać przy wykorzystaniu modelu trójkompartmentowego (fazy dystrybucji α i β, a następnie końcowa faza eliminacji). Z tego względu, okres półtrwania w fazie dystrybucji (t 1/2β), który stanowi większość klinicznie istotnego profilu zależności stężenia od czasu, wynosił od 5 do 7 dni i jest zgodny z dawkowaniem raz na tydzień.
Szacowane parametry farmakokinetyczne dalbawancyny dla schematu z dwiema dawkami oraz schematu z dawką pojedynczą przedstawiono w Tabeli 2 poniżej.
Tabela 2. Średnie (SD) wartości parametrów farmakokinetycznych dalbawancyny u dorosłych w analizie populacji PK1
Parametr Schemat z dwiema dawkami2 Schemat z dawką pojedynczą3
Cmax (mg/L) Dzień 1.: 281 (52) Dzień 1.: 411 (86) Dzień 8.: 141 (26)
AUC 18100 (4600) 20300 (5300) 0-Dzień 14 (mg•h/L)
CL (L/h) 0,048 (0,0086) 0,049 (0,0096)
1 Źródło: DAL-MS-01.
2 1000 mg w dniu 1. + 500 mg w dniu 8.; uczestnicy badania DUR001-303 z ocenianą próbką PK. 3 1500 mg; uczestnicy badania DUR001-303 z ocenianą próbką PK.
Stężenia dalbawancyny w osoczu w zależności od czasu dla schematu z dwiema dawkami oraz schematu z dawką pojedynczą pokazano na Rysunku 1.
Rysunek 1. Stężenia dalbawancyny w osoczu w zależności od czasu u typowego pacjenta dorosłego z ABSSSI (symulacja z użyciem modelu farmakokinetyki populacyjnej) dla schematu z dawką pojedynczą i dwiema dawkami.
Schemat 1500 mg Dzień 1. 1000 mg Dzień 1. + 500 mg Dzień 8. ) L / g m ( y n y c n a w a b l a d e i n e ż ę t S
Czas (dni)
Dystrybucja
Klirens i objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym są porównywalne u osób zdrowych i pacjentów z zakażeniem. Objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym była podobna do objętości płynu pozakomórkowego. Dalbawancyna wiąże się w sposób odwracalny z białkami osocza ludzkiego, głównie z albuminą. Dalbawancyna wiąże się z białkami osocza w 93% i nie ulega to zmianom w zależności od stężenia produktu leczniczego, niewydolności nerek lub niewydolności wątroby. Po podaniu pojedynczej dawki dożylnej 1000 mg zdrowym ochotnikom, wartość AUC w płynie znajdującym się w pęcherzach na skórze wyniosła (dalbawancyna związana i niezwiązana) około 60% wartości AUC dla osocza w 7. dniu po podaniu dawki.
Metabolizm
Nie stwierdzono znaczącej ilości metabolitów w osoczu ludzkim. W moczu wykryto metabolity hydroksydalbawancynę i aglikon mannozylu (< 25% podanej dawki). Nie zidentyfikowano szlaków metabolicznych odpowiedzialnych za powstawanie tych metabolitów; niemniej, ze względu na stosunkowo niewielki udział metabolizmu w całkowitej eliminacji dalbawancyny, nie przewiduje się interakcji lek-lek w wyniku hamowania lub indukcji metabolizmu dalbawancyny. Hydroksydalbawancyna i aglikon mannozylu wykazują znacznie mniejsze działanie przeciwbakteryjne w porównaniu z dalbawancyną.
Eliminacja
Po podaniu pojedynczej dawki 1000 mg, u zdrowych osób średnio 19% do 30% podanej dawki dalbawancyny zostało wydalone z moczem w postaci dalbawancyny oraz 8% do 12% w postaci metabolitu - hydroksydalbawancyny. Około 20% podanej dawki zostało wydalone z kałem.
Szczególne populacje
Zaburzenia czynności nerek
Farmakokinetykę dalbawancyny oceniono u 28 osób dorosłych z różnym stopniem zaburzenia czynności nerek oraz u 15 osób z grupy kontrolnej z prawidłową czynnością nerek. Po podaniu pojedynczej dawki 500 mg lub 1000 mg dalbawancyny, średni klirens osoczowy (CL T) zmniejszył się odpowiednio o 11%, 35% i 47% u osób z łagodnymi (CLCR 50 – 79 mL/min), umiarkowanymi (CLCR 30 - 49 mL/min) i ciężkimi (CLCR < 30 mL/min) zaburzeniami czynności nerek, w porównaniu z osobami z prawidłową czynnością nerek. Średnia wartość AUC u osób z klirensem kreatyniny < 30 mL/min była około dwukrotnie większa. Nie ustalono znaczenia klinicznego zmniejszenia średniego osoczowego CL T oraz powiązanego zwiększenia AUC 0-∞ obserwowanego w badaniach farmakokinetycznych dalbawancyny u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek. Farmakokinetyka dalbawancyny u osób w schyłkowej fazie choroby nerek, które są regularnie poddawane dializie (3 razy w tygodniu), była podobna do farmakokinetyki u osób z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek, a mniej niż 6% podanej dawki było usuwane po 3-godzinnej hemodializie. Wskazówki dotyczące dawkowania u osób dorosłych z zaburzeniami czynności nerek znajdują się w punkcie 4.2.
Brak dostępnych danych farmakokinetycznych dotyczących dzieci i młodzieży z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek. Przewidywana średnia wartość AUC w przypadku dzieci i młodzieży z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (CL CR ≤ 30 mL/min/1,73 m2) była około 13-30% większa niż u dzieci i młodzieży z prawidłową czynnością nerek leczonych taką samą dawką, na podstawie modelowania farmakokinetyki populacyjnej.
Zaburzenia czynności wątroby
Farmakokinetykę dalbawancyny oceniono u 17 osób z łagodnymi, umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby i porównano z 9 osobami z grupy kontrolnej z prawidłową czynnością wątroby. Średnia wartość AUC nie uległa zmianie u osób z łagodnymi zaburzeniami czynności wątroby w porównaniu z osobami z prawidłową czynnością wątroby, niemniej u osób z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby średnia wartość AUC uległa zmniejszeniu odpowiednio o 28% i 31%. Przyczyna i kliniczne znaczenie zmniejszenia ekspozycji u osób z umiarkowanymi i ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby nie są znane. Wskazówki dotyczące dawkowania u osób z zaburzeniami czynności wątroby znajdują się w punkcie 4.2.
Płeć
Nie obserwowano klinicznie istotnych różnic w farmakokinetyce dalbawancyny w zależności od płci ani u osób zdrowych, ani u osób z zakażeniami. Nie zaleca się dostosowania dawki w zależności od płci pacjenta.
Osoby w podeszłym wieku
Farmakokinetyka dalbawancyny nie ulega istotnym zmianom w zależności od wieku pacjenta; z tego powodu nie jest konieczne dostosowanie dawki w zależności od wieku (patrz punkt 4.2). Doświadczenie związane ze stosowaniem dalbawancyny u osób w podeszłym wieku jest ograniczone: w badaniach klinicznych fazy 2/3 wzięło udział 276 pacjentów w wieku ≥ 75 lat, w tym 173 otrzymało dalbawancynę. Do badań klinicznych włączono pacjentów w wieku do 93 lat.
Dzieci i młodzież
Farmakokinetykę dalbawancyny oceniono u 218 pacjentów pediatrycznych [w wieku od 4 dni do 17 lat, w tym u wcześniaków (wiek ciążowy 36 tygodni; n=1) i noworodków urodzonych w terminie (wiek ciążowy od 37 do 40 tygodnia; n=6)] z klirensem kreatyniny 30 mL/min/1,73 m2 i powyżej. Dostępne dane są niewystarczające do oceny ekspozycji na dalbawancynę u dzieci i młodzieży z klirensem kreatyniny mniejszym niż 30 mL/min/1,73 m2. Na podstawie modelu można przewidywać, że wartość osoczowego AUC 0–120h dla dalbawancyny u wcześniaków (wiek ciążowy od 26 do < 37 tygodni) wynosi około 60% wartości u pacjentów dorosłych.
Tabela 3. Symulowane średnie (SD) wartości parametrów farmakokinetycznych dla dalbawancyny u dzieci i młodzieży oraz dorosłych w analizie populacyjnej PK1
Parametr Wcześniak Noworodek Młode Niemowlę Kilkulatek Dziecko Młodzież Dorosły urodzony w niemowlę terminie Zakres Wiek Urodzony - 1 miesiąc - 3 miesiące - 2 lata - < 6 6 lat - < 12 lat - < > = 18 lat wieku ciążowy 1 miesiąc < 3 miesiące < 2 lata lat 12 lat 18 Lat 26 - < 37 tygodni
| Dawka |
22,5 mg/kg |
22,5 mg/kg |
22,5 mg/kg |
22,5 mg/kg |
22,5 mg/kg |
18 mg/kg |
18 mg/kg |
1500 mg |
Cmax 231 (89) 306 (130) 306 (130) 307 (130) 304 (130) 259 (110) 251 (110) 425 (100) (mg/L) AUC0-120h 6620 9000 9080 9490 10200 8870 9060 10800 (mg§•h/L) (2000) (2900) (3000) (3100) (3200) (2900) (3100) (3200)
1 Źródło: DAL-MS-02.
We wszystkich grupach wiekowych dzieci i młodzieży odsetek pacjentów osiągających wartości docelowe PK/PD, związane z aktywnością produktu leczniczego w warunkach in vivo wynosił 90% lub więcej dla wartości MIC do 0,125 mg/L.
5.3 Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Toksyczność dalbawancyny oceniono po codziennym podawaniu dożylnym szczurom i psom, przez okres do 3 miesięcy. Toksyczność zależna od dawki obejmowała badania chemiczne surowicy krwi i histologiczne potwierdzenie uszkodzeń nerek i wątroby, zmniejszenie wartości wyników czerwonych krwinek i podrażnienie w miejscu wstrzyknięcia. Tylko u psów, reakcje po infuzji obejmowały opuchnięcie i (lub) zaczerwienienie skóry (niezwiązane z miejscem wstrzyknięcia), bladość błon śluzowych, ślinotok, wymioty, sedację i umiarkowane zmniejszenie ciśnienia tętniczego krwi oraz zwiększenie częstości akcji serca, w zależności od wielkości dawki. Reakcje na infuzję były przemijające (ustępowały w ciągu 1 godziny po podaniu) i były przypisywane uwolnieniu histaminy. Profil toksyczności dalbawancyny u młodych szczurów był zgodny z profilem obserwowanym wcześniej u dorosłych szczurów, przy takich samych poziomach (mg/kg mc./dobę) dawki.
Badania dotyczące toksycznego wpływu na reprodukcję, prowadzone na szczurach i królikach, nie wykazały działania teratogennego. U szczurów, po ekspozycji około 3 razy większej od ekspozycji w warunkach klinicznych, zaobserwowano zmniejszenie płodności i zwiększenie śmiertelności embrionów, zmniejszenie wagi płodu, skostnienie szkieletu oraz zwiększoną umieralność po urodzeniu. U królików występowały poronienia w połączeniu z toksycznym działaniem na samice przy ekspozycji mniejszej niż po zastosowaniu dawek terapeutycznych u ludzi.
Nie przeprowadzono długotrwałych badań dotyczących działania rakotwórczego. Dalbawancyna nie wykazywała działania mutagennego ani klastogennego w zestawie badań genotoksyczności w warunkach in vitro i in vivo.