5.1 Farmakodynamika
Grupa farmakoterapeutyczna: leki przeciwbakteryjne do stosowania ogólnego; antybiotyki beta-laktamowe; cefalosporyny. Kod ATC: J01DD01
Cefotaksym wykazuje działanie bakteriobójcze, polegające na hamowaniu biosyntezy ściany komórkowej bakterii. W wyniku blokowania aktywności transpeptydazy cefotaksym hamuje tworzenie wiązań pomiędzy pentapeptydami mukopolisacharydu ściany komórkowej bakterii. W dalszym etapie, na skutek aktywacji hydrolaz komórkowych, dochodzi do lizy komórki bakteryjnej.
Poniżej przedstawiono zakres działania przeciwbakteryjnego cefotaksymu in vitro.
Bakterie Gram-dodatnie Staphylococcus aureus (szczepy wytwarzające i niewytwarzające ß-laktamazy), Staphylococcus epidermidis, Enterococcus spp., Streptococcus pyogenes (grupa A, ß-hemolizujące), Streptococcus agalactiae (grupa B), Streptococcus pneumoniae.
Bakterie Gram-ujemne Citrobacter spp., Enterobacter spp., Escherichia coli, Haemophilus influenzae (również szczepy oporne na ampicylinę), Haemophilus parainfluenzae, Klebsiella spp. (również Klebsiella pneumoniae), Neisseria gonorrhoeae (szczepy wytwarzające i niewytwarzające penicylinazy),
Neisseria meningitidis, Proteus mirabilis, Proteus vulgaris, Proteus inconstans, Morganella morganii*, Providencia rettgeri*, Serratia spp., Acinetobacter spp.
- wiele szczepów wykazujących oporność wielolekową jest wrażliwych na cefotaksym.
Bakterie beztlenowe Bacteroides spp., (również niektóre szczepy B. fragilis), Clostridium spp. (większość szczepów C. difficile jest oporna), Peptococcus spp., Peptostreptococcus spp., Fusobacterium spp. (również F. nucleatum)
5.2 Farmakokinetyka
Wchłanianie i dystrybucja Cefotaksym nie wchłania się po podaniu doustnym. Po podaniu domięśniowym i dożylnym bardzo szybko osiąga stężenie terapeutyczne w surowicy krwi. Po domięśniowym podaniu leku w dawce 500 mg lub 1 g maksymalne stężenie cefotaksymu w surowicy krwi obserwowano po około 30 minutach i wynosiło ono odpowiednio 11,7 µg/ml i 20,5 µg/ml. Po dożylnym podaniu cefotaksymu w dawce 500 mg, 1 g lub 2 g stężenie antybiotyku wzrastało proporcjonalnie do dawki, osiągając maksymalne stężenie odpowiednio 38,9 µg/ml; 101,7 µg/ml i 214,4 µg/ml. Nie stwierdzono kumulacji leku w organizmie. U pacjentów z prawidłową czynnością nerek okres półtrwania cefotaksymu wynosi 1,2 godziny, a deacetylocefotaksymu - 1,6 godziny. U pacjentów z niewydolnością nerek, wcześniaków i noworodków z małą masą urodzeniową okres półtrwania zarówno cefotaksymu, jak i jego metabolitu - deacetylocefotaksymu - wydłuża się. U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny 3– 10 ml/min) okres półtrwania cefotaksymu wzrasta do 2,6 godzin, a deacetylocefotaksymu do 10 godzin. Około 40% podanego cefotaksymu wiąże się z białkami krwi.
Metabolizm Cefotaksym jest metabolizowany w wątrobie. 1/3 podanej dawki antybiotyku jest przekształcana do biologicznie czynnego deacetylocefotaksymu oraz do nieczynnego laktonu. Deacetylocefotaksym, jako jedyny wśród metabolitów cefalosporyn III generacji, działa synergicznie ze związkiem macierzystym. Deacetylocefotaksym ma mniejszą aktywność biologiczną, ale jest bardziej oporny na hydrolityczne działanie ß-laktamaz wytwarzanych przez szczepy oporne, w tym beztlenowce. Cefotaksym stosowny w zwykłych dawkach osiąga stężenie hamujące wzrost większości wrażliwych drobnoustrojów w wielu tkankach, narządach i płynach ustrojowych. Cefotaksym dobrze przenika do szpiku, wydzieliny oskrzelowej, opłucnej, ściany pęcherzyka żółciowego, otrzewnej, osierdzia, kości, a także do narządów płciowych i ucha środkowego. Cefotaksym i jego metabolit - deacetylocefotaksym osiągają duże stężenie w żółci. W stanie zapalnym również dobrze przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego, osiągając stężenia przekraczające wartość MIC dla drobnoustrojów wywołujących zakażenie. Cefotaksym przenika przez łożysko i jest wydzielany do mleka matki. Deacetylocefotaksym również osiąga w tkankach i płynach ustrojowych stężenia wystarczające do zahamowania wzrostu bakterii.
Wydalanie Około 80% podanej dawki cefotaksymu wydalane jest przez nerki (50–60% w postaci niezmienionej), a pozostała część leku z kałem. Cefotaksym i deacetylocefotaksym mogą być eliminowane z organizmu metodą hemodializy lub dializy otrzewnowej.
5.3 Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Badania przeprowadzone na zwierzętach, które otrzymywały wielokrotnie większe dawki cefotaksymu od przeciętnych dawek stosowanych u ludzi, nie wykazały teratogennego działania leku. Cefotaksym nie wykazywał również właściwości mutagennych w teście Ames’a i teście jąderkowym.