Adenozyna

Endogenny nukleozyd purynowy występujący we wszystkich komórkach organizmu; składnik kwasów nukleinowych i wielu koenzymów, zaangażowany w liczne procesy biologiczne; działa przeciwarytmicznie, nie mieszcząc się w standardowej klasyfikacji leków przeciwarytmicznych. Działanie przeciwarytmiczne: pobudzanie receptorów adenozynowych A1 i zwalnianie przewodzenia przez węzeł przedsionkowo-komorowy. Działanie dromotropowo ujemne w węźle przedsionkowo-komorowym wykazane w badaniach farmakologicznych na zwierzętach. Po szybkim wstrzyknięciu dożylnym u ludzi zwalnia przewodzenie impulsów w węźle przedsionkowo-komorowym, co może zablokować (przerwać) pętlę pobudzenia krążącego w tym węźle i prowadzić do powrotu rytmu zatokowego u pacjentów z napadowym częstoskurczem nadkomorowym; jednokrotne przerwanie drogi pobudzenia zazwyczaj wystarcza do przerwania częstoskurczu. Brak skuteczności w migotaniu i trzepotaniu przedsionków – węzeł przedsionkowo-komorowy nie stanowi części pętli krążącego pobudzenia (obwodu re-entry) w tych arytmiach. Zastosowanie diagnostyczne: przemijające spowolnienie przewodzenia w węźle przedsionkowo-komorowym ułatwia ocenę aktywności elektrycznej przedsionków w EKG, umożliwiając różnicowanie częstoskurczów nadkomorowych z szerokimi i wąskimi zespołami QRS. Przydatna w badaniach elektrofizjologicznych do lokalizacji miejsca bloku przedsionkowo-komorowego oraz – w niektórych przypadkach preekscytacji – do ustalenia, czy przewodzenie odbywa się drogą dodatkową, czy przez węzeł przedsionkowo-komorowy. Działanie naczyniowe: rozszerzanie naczyń obwodowych; rozszerzenie naczyń obwodowych i wieńcowych poprzez pobudzanie receptorów adenozynowych A2.

Szybkie przywracanie rytmu zatokowego w napadowym częstoskurczu nadkomorowym, także przy współistnieniu dodatkowej drogi przewodzenia (zespół Wolffa-Parkinsona-White'a); u dorosłych pacjentów, a także u dzieci i młodzieży w wieku od 0 do 18 lat. Diagnostyka: pomoc w diagnostyce różnicowej częstoskurczu nadkomorowego przebiegającego z szerokimi lub wąskimi zespołami QRS. Chociaż adenozyna nie jest skuteczna w leczeniu trzepotania przedsionków, migotania przedsionków lub częstoskurczu komorowego, to zwolnienie przewodzenia w obrębie węzła przedsionkowo-komorowego ułatwia ocenę aktywności elektrycznej przedsionków. Sensybilizacja w wewnątrzkomorowych badaniach elektrofizjologicznych.

Podawanie wyłącznie w warunkach szpitalnych, z możliwością natychmiastowego użycia sprzętu do resuscytacji krążeniowo-oddechowej; w warunkach intensywnego nadzoru medycznego z możliwością natychmiastowego użycia sprzętu do resuscytacji krążeniowo-oddechowej; monitorowanie czynności serca i ciśnienia tętniczego; konieczny dostęp do sprzętu do monitorowania pracy serca. Droga podania: szybkie wstrzyknięcie dożylne (bolus) lub za pomocą linii infuzyjnej; przy podaniu przez linię infuzyjną wstrzyknięcie możliwie najbardziej proksymalnie, a po podaniu natychmiast przepłukać 0,9% roztworem chlorku sodu; do żyły obwodowej stosować kaniulę o dużym świetle. Napadowy częstoskurcz nadkomorowy – dorośli: dawka początkowa 3 mg w szybkim wstrzyknięciu dożylnym (bolus) w ciągu 2 sekund; druga dawka – jeśli częstoskurcz nadkomorowy nie ustąpił w ciągu 1 do 2 minut, 6 mg w bolusie; trzecia dawka – jeśli po drugiej dawce nie ustąpił w ciągu 1 do 2 minut, 12 mg w bolusie. Nie zaleca się dawek następnych ani większych niż 12 mg. Dzieci i młodzież (napadowy częstoskurcz nadkomorowy): pierwszy bolus 0,1 mg/kg mc. (maks. 6 mg), następnie zwiększanie o 0,1 mg/kg mc. w zależności od potrzeby do ustąpienia częstoskurczu (maks. 12 mg); podczas podawania dostępny sprzęt do resuscytacji krążeniowo-oddechowej z możliwością natychmiastowego użycia oraz stałe monitorowanie i zapis EKG. Osoby w podeszłym wieku: dawkowanie jak u dorosłych. Diagnostyka różnicowa częstoskurczu nadkomorowego: powyższy schemat dawkowania stosuje się aż do uzyskania wystarczających danych diagnostycznych; dostępne dane nie potwierdzają zasadności stosowania u dzieci i młodzieży w celach diagnostycznych. Blok przedsionkowo-komorowy: po wystąpieniu bloku przedsionkowo-komorowego wysokiego stopnia po podaniu określonej dawki nie należy podawać kolejnych dawek. Zaburzenia czynności wątroby i (lub) nerek: skuteczność i tolerancja nie ulegają zmianie, ponieważ metabolizm egzogennej adenozyny nie zachodzi w tych narządach.

Bezwzględne przeciwwskazania: - blok przedsionkowo-komorowy drugiego lub trzeciego stopnia, poza pacjentami z wszczepionym stymulatorem serca - zespół chorego węzła zatokowego, poza pacjentami z wszczepionym stymulatorem serca - zespół długiego QT - ciężkie niedociśnienie tętnicze - niewyrównana niewydolność serca - przewlekła obturacyjna choroba płuc z objawami skurczu oskrzeli, np. astma oskrzelowa - niestabilna dławica piersiowa, nieustabilizowana leczeniem - jednoczesne stosowanie dipirydamolu Ostrożnie: - zwężenie głównego pnia lewej tętnicy wieńcowej - nieskorygowana hipowolemia - zwężenie zastawek serca - przeciek lewo-prawy - zapalenie osierdzia lub wysięk w worku osierdziowym - dysfunkcja układu autonomicznego - zwężenie tętnic szyjnych z niewydolnością naczyniowo-mózgową - niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego - ciężka niewydolność serca - niewielkiego stopnia zaburzenia przewodzenia (blok przedsionkowo-komorowy pierwszego stopnia, blok odnogi pęczka Hisa), mogące przejściowo nasilić się podczas wlewu - migotanie lub trzepotanie przedsionków, szczególnie z dodatkowym szlakiem przewodzenia, z ryzykiem zwiększonego przewodzenia przez nieprawidłowy szlak - wczesny okres po przeszczepie serca (krótszy niż 1 rok) ze zwiększoną wrażliwością serca na adenozynę - wydłużony odstęp QT, wrodzony lub nabyty (polekowy lub metaboliczny), z ryzykiem torsade de pointes - skłonność do drgawek lub napady drgawkowe w wywiadzie, wymagające starannego monitorowania - zespół Wolffa-Parkinsona-White'a u dzieci, z ryzykiem arytmii przedsionkowych i przyspieszenia komorowego

Dipirydamol hamuje wychwyt i metabolizm adenozyny, przez co nasila jej działanie – w jednym badaniu wykazano 4-krotne nasilenie. Odnotowano wystąpienie asystolii podczas jednoczesnego podawania. Zaleca się, aby nie podawać adenozyny pacjentom stosującym dipirydamol; jeśli zastosowanie adenozyny jest konieczne, dipirydamol odstawia się na 24 godziny przed podaniem lub znacznie zmniejsza jej dawkę. Aminofilina, teofilina i inne ksantyny, jak kofeina, są kompetycyjnymi antagonistami adenozyny i należy unikać ich podawania 24 godziny przed jej zastosowaniem. U pacjentów leczonych tymi lekami może być konieczne podanie większych dawek adenozyny. Zaleca się także unikanie pokarmów i napojów zawierających ksantyny (herbata, kawa, czekolada, cola) na co najmniej 12 godzin przed zastosowaniem adenozyny. Ryzyko bloku AV może wzrastać w skojarzeniu z innymi lekami zwalniającymi przewodzenie przedsionkowo-komorowe; adenozyna może wchodzić w interakcje z lekami zaburzającymi przewodnictwo w mięśniu sercowym.

Działania niepożądane zwykle łagodne, trwają krótko (krócej niż 1 minuta) i są dobrze tolerowane; mogą jednak wystąpić ciężkie reakcje. Przemijający charakter działań wiąże się z bardzo krótkim okresem półtrwania w osoczu. Zaburzenia serca. Bardzo często: bradykardia, zahamowanie zatokowe, pominięte skurcze serca, dodatkowe skurcze przedsionkowe, blok przedsionkowo-komorowy oraz zaburzenia pobudliwości komór (dodatkowe skurcze komorowe, częstoskurcz komorowy). Niezbyt często: częstoskurcz zatokowy, kołatanie serca. Bardzo rzadko: migotanie przedsionków, ciężka bradykardia nie reagująca na atropinę, wymagająca tymczasowego zastosowania stymulatora serca, oraz zaburzenia pobudliwości komór – migotanie komór, torsade de pointes. O częstości nieznanej: asystolia i (lub) zatrzymanie czynności serca, czasem ze skutkiem śmiertelnym, szczególnie u pacjentów z współwystępującą chorobą niedokrwienną serca i (lub) innymi zaburzeniami czynności serca; skurcz tętnic wieńcowych mogący prowadzić do zawału mięśnia sercowego oraz zawał serca/uniesienie odcinka ST, szczególnie u pacjentów z zaawansowaną chorobą niedokrwienną serca. Zaburzenia naczyniowe. Bardzo często: uderzenia gorąca; o częstości nieznanej: niedociśnienie tętnicze, czasem ciężkie, oraz incydent mózgowo-naczyniowy/przemijający atak niedokrwienny, wtórny do hemodynamicznego działania adenozyny, w tym niedociśnienia tętniczego. Zaburzenia układu nerwowego. Często: ból głowy, zawroty głowy, uczucie zawrotu głowy (pustki w głowie); niezbyt często: uczucie ucisku w głowie; bardzo rzadko: przemijające, szybko i samoistnie ustępujące zwiększenie ciśnienia wewnątrzczaszkowego; o częstości nieznanej: utrata przytomności i (lub) omdlenie oraz drgawki, szczególnie u pacjentów ze skłonnością do drgawek. Zaburzenia oka. Niezbyt często: niewyraźne widzenie. Zaburzenia układu oddechowego. Bardzo często: duszność (lub uczucie potrzeby głębokiego wdechu); niezbyt często: hiperwentylacja; bardzo rzadko: skurcz oskrzeli; o częstości nieznanej: niewydolność oddechowa, bezdech i (lub) zatrzymanie oddechu. Obserwowano przypadki niewydolności oddechowej, skurczu oskrzeli, bezdechu i zatrzymania oddychania ze skutkiem śmiertelnym. Zaburzenia żołądka i jelit. Często: nudności; niezbyt często: metaliczny posmak; o częstości nieznanej: wymioty. Zaburzenia psychiczne. Często: nerwowość. Zaburzenia skóry. Reakcje skórne, takie jak pokrzywka i wysypka. Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania. Bardzo często: ucisk i (lub) ból w klatce piersiowej, uczucie zaciskania i (lub) gniecenia w klatce piersiowej; niezbyt często: pocenie się, uczucie dyskomfortu w nogach, ramionach lub plecach, złe samopoczucie i (lub) osłabienie i (lub) ból; bardzo rzadko: reakcje w miejscu wstrzyknięcia.

Ciąża: dane dotyczące stosowania w ciąży są ograniczone lub ich brak, a badania na zwierzętach nad wpływem na reprodukcję są niewystarczające. Nie zaleca się podawania w ciąży, chyba że w opinii lekarza korzyści przewyższają potencjalne ryzyko. Laktacja: przeciwwskazany – nie wiadomo, czy metabolity adenozyny przenikają do mleka kobiecego; stosowanie w okresie karmienia piersią jest przeciwwskazane.

Brak danych w dostarczonych dokumentach.

Endogenny nukleozyd adeninowy; jeden ze składników kwasów nukleinowych i licznych koenzymów, uczestniczący w wielu procesach biologicznych. Występuje w różnych postaciach we wszystkich komórkach organizmu i odgrywa ważną rolę w procesach energetycznych. Po podaniu dożylnym szybko wychwytywany na drodze aktywnego transportu do erytrocytów i komórek śródbłonka naczyń, gdzie ulega metabolizmowi do inozyny i monofosforanu adenozyny. Okres półtrwania w osoczu <10 s; in vivo prawdopodobnie jeszcze krótszy. Ze względu na te właściwości niemożliwe jest przeprowadzenie badań farmakokinetycznych.