Akamprozat

Lek stosowany w leczeniu uzależnienia od alkoholu; strukturalnie zbliżony do endogennego aminokwasu homotauryny, będącej analogiem strukturalnym kwasu γ-aminomasłowego (GABA) oraz tauryny. Obecność grupy acetylowej umożliwia przenikanie przez barierę krew-mózg. Mechanizm: nasilanie hamującej neurotransmisji GABA-ergicznej oraz antagonizm wobec pobudzająco działających aminokwasów, zwłaszcza kwasu glutaminowego. Wśród proponowanych mechanizmów wymienia się hamowanie neuronalnej nadpobudliwości poprzez antagonizowanie pobudzających aminokwasów, takich jak glutaminian. W badaniach na zwierzętach (szczury) akamprozat zmniejszał spożycie alkoholu, nie zaburzając spożycia pokarmów i płynów.

Leczenie podtrzymujące abstynencję u osób uzależnionych od alkoholu, w skojarzeniu z psychoterapią.

Dorośli 18–65 lat: masa ciała ≥60 kg – po 2 tabletki akamprozatu wapnia trzy razy na dobę (rano, w południe i przed snem); masa ciała <60 kg – 4 tabletki w trzech dawkach podzielonych (dwie tabletki rano, jedna w południe i jedna przed snem). Podanie doustne. Przy prawidłowej czynności przewodu pokarmowego zalecane podawanie pomiędzy posiłkami; jednoczesny posiłek zmniejsza biodostępność. Zalecany czas leczenia – 1 rok. Leczenie rozpoczynać jak najwcześniej po odstawieniu alkoholu. Sporadyczny epizod spożycia alkoholu nie stanowi przeciwwskazania do kontynuacji leczenia.

Bezwzględne przeciwwskazania: - zaburzenia czynności nerek ze stężeniem kreatyniny w surowicy >120 µmol/l - okres karmienia piersią Ostrożnie: - wiek poniżej 18 lat oraz powyżej 65 lat (brak ustalonego bezpieczeństwa i skuteczności – niezalecany) - ciężka niewydolność wątroby (stopień C wg Child-Pugh) - współistniejąca depresja i skłonności samobójcze u osób uzależnionych od alkoholu (konieczna obserwacja) - ostre objawy zespołu odstawienia alkoholowego (brak wskazania)

Jednoczesne spożywanie alkoholu nie wpływa na farmakokinetykę alkoholu ani akamprozatu. Nie stwierdzono zmian częstości klinicznych ani biologicznych reakcji niepożądanych przy jednoczesnym stosowaniu z disulfiramem, oksazepamem, tetrabamatem oraz meprobamatem. Bezpiecznie kojarzony z lekami przeciwdepresyjnymi, przeciwlękowymi, nasennymi i uspokajającymi oraz z nieopioidowymi lekami przeciwbólowymi.

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: głównym działaniem niepożądanym jest zależna od dawki biegunka; nudności, wymioty i ból brzucha występują rzadziej. Wg kategorii częstości – bardzo często: biegunka; często: ból brzucha, nudności, wymioty, wzdęcia. Skóra: często świąd skóry, wysypka plamisto-grudkowa; z częstością nieznaną wykwity pęcherzykowo-pęcherzowe. Rzadko występowały pęcherzowe reakcje skórne. Opisano przypadek rumienia wielopostaciowego u kobiety z marskością wątroby, przypisywany akamprozatowi, choć zarówno rozpoznanie, jak i związek z lekiem były poważnie kwestionowane. Zaburzenia psychiczne i seksualne: często zmniejszone libido oraz oziębłość płciowa lub impotencja; niezbyt często zwiększone libido. Opisywano również depresję oraz wahania libido. Reakcje nadwrażliwości: bardzo rzadko reakcje nadwrażliwości, w tym pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy lub reakcje anafilaktyczne.

Brak wystarczających danych dotyczących stosowania w ciąży u ludzi; brak odpowiednich danych dotyczących stosowania u kobiet w ciąży. W badaniach na zwierzętach nie wykazano działania toksycznego ani teratogennego na płód. Stosowanie w ciąży dopuszczalne wyłącznie po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka, gdy pacjentka nie może powstrzymać się od picia alkoholu bez leczenia, wobec ryzyka toksycznego i teratogennego działania alkoholu na płód. Laktacja: przeciwwskazany – przenika do mleka karmiących zwierząt; nie wiadomo, czy akamprozat przenika do mleka ludzkiego. Wobec braku danych dotyczących stosowania u niemowląt – przeciwwskazany u kobiet karmiących piersią. Gdy karmiąca nie może powstrzymać się od picia alkoholu bez leczenia, należy zdecydować o zaprzestaniu karmienia lub przerwaniu leczenia. Płodność: w badaniach na zwierzętach bez niepożądanego wpływu na płodność; wpływ na płodność u ludzi nieznany.

Nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Wchłanianie z przewodu pokarmowego wolne, umiarkowane, z wysoką zmiennością osobniczą; wchłanianie jest wolne, lecz przedłużone. Biodostępność zmniejsza się przy podaniu z pokarmem. Stan stacjonarny osiągany w ciągu 5-7 dni po wielokrotnym podaniu doustnym. Hydrofilny, nie wiąże się z białkami, a mimo hydrofilności przenika przez barierę krew-mózg. Eliminacja: wydalany wyłącznie przez nerki w postaci niezmienionej, klirens nerkowy zbliżony do klirensu osoczowego. Nie ulega metabolizmowi i jest wydalany w moczu w postaci niezmienionej. Okres półtrwania rzędu 15-30 godzin, bardziej reprezentatywny dla wchłaniania niż dla wydalania, gdyż wchłanianie jest przedłużone, natomiast wydalanie szybkie. Nerki: istnieje liniowy związek między ciężkim zaburzeniem czynności nerek a wydłużeniem okresu półtrwania w surowicy. Przy przedłużonym stosowaniu dawek terapeutycznych u chorych z zaburzeniem czynności nerek prawdopodobna jest kumulacja. Po pojedynczej dawce 666 mg średnie maksymalne stężenie wynosiło 813 ng/ml u chorych z umiarkowanym lub ciężkim zaburzeniem czynności nerek wobec 198 ng/ml u zdrowych, a okres półtrwania odpowiednio 47 i 18 godzin. Przeciwwskazany w ciężkim zaburzeniu czynności nerek – klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min; przy umiarkowanym zaburzeniu (klirens 30-50 ml/min) możliwa dawka początkowa 333 mg trzy razy na dobę. Wątroba: właściwości farmakokinetyczne niezmienione u osób z niewydolnością wątroby. Przeciwwskazany w ciężkim zaburzeniu czynności wątroby (klasa C wg Childa-Pugha). W łagodnym i umiarkowanym zaburzeniu (klasy A i B) nie ulega zmianie farmakokinetyka i nie jest wymagana modyfikacja dawki.