Argipresyna

Klasa: hormon tylnego płata przysadki – wazopresyna i jej analogi (H01BA). Argipresyna (argininowazopresyna) to endogenny hormon o działaniu osmoregulacyjnym, obkurczającym naczynia, hemostatycznym oraz wpływającym na ośrodkowy układ nerwowy. Znana też jako hormon antydiuretyczny; peptyd wydzielany fizjologicznie przez tylny płat przysadki w odpowiedzi na hiperosmolarność osocza lub ogólnoustrojową hipoperfuzję. Argipresyna egzogenna wywołuje pełne spektrum reakcji farmakologicznych właściwych hormonowi endogennemu. Działanie naczyniowe: wazokonstrykcja poprzez co najmniej cztery mechanizmy – aktywację naczyniowych receptorów V1, modulację kanałów KATP, modulację stężenia tlenku azotu oraz nasilenie działania leków adrenergicznych i innych substancji zwężających naczynia. Działanie obwodowe zachodzi za pośrednictwem receptorów wazopresyny V1a, V1b i V2; pobudzenie receptorów V1a w tętniczych naczyniach krwionośnych wywołuje zwężenie naczyń wskutek wzrostu stężenia cytoplazmatycznego wapnia zjonizowanego poprzez kaskadę fosfatydyloinozytolo-bisfosforanu – jest to najistotniejsze działanie argipresyny. Kontekst wstrząsu: w wstrząsie wazodylatacyjnym i zaawansowanym wstrząsie o dowolnej przyczynie występuje niedobór argipresyny, a jej podanie egzogenne może przywrócić napięcie naczyń. Farmakodynamika: w dawkach terapeutycznych u pacjentów ze wstrząsem wazodylatacyjnym zwiększa opór naczyniowy i średnie ciśnienie tętnicze (MAP), z tendencją do zmniejszenia częstości akcji serca i rzutu serca. Efekt presyjny jest proporcjonalny do szybkości infuzji. U pacjentów ze wstrząsem wazodylatacyjnym (wstrząs septyczny, wazoplegiczny, SIRS) obserwuje się liniową odpowiedź ciśnienia na infuzję, istotną zależność między wyjściowym MAP a dawką oraz między dawką a wzrostem oporności obwodowej i spadkiem zapotrzebowania na noradrenalinę. Chemia: peptyd [8-arginino]wazopresyna (AVP); cykliczny mostek dwusiarczkowy (1→6). postać wazopresyny występująca u większości ssaków, w tym u człowieka (z wyjątkiem świni), zwykle otrzymywana syntetycznie.

Niedociśnienie oporne na aminy katecholowe po wstrząsie septycznym u dorosłych powyżej 18 lat. Oporność rozpoznaje się, gdy mimo odpowiedniej substytucji objętości i podania amin katecholowych nie udaje się wyrównać średniego ciśnienia tętniczego krwi do wartości docelowej.

Dorośli: we wstrząsie septycznym z niedociśnieniem opornym na katecholaminy leczenie najlepiej rozpocząć w ciągu pierwszych 6 godzin od wystąpienia wstrząsu septycznego lub w ciągu 3 godzin od wystąpienia wstrząsu u pacjentów otrzymujących wysokie dawki amin katecholowych. Droga i sposób podania: ciągła infuzja dożylna w dawce początkowej 0,01 j.m./min za pomocą pompy perfuzyjnej/motopompy. Dawkę można zwiększać co 15-20 minut do 0,03 j.m./min, w zależności od odpowiedzi klinicznej. Docelowe ciśnienie krwi u pacjentów oddziału intensywnej terapii zwykle wynosi 65-75 mmHg. Stosowana wyłącznie dodatkowo do konwencjonalnej terapii wazopresyjnej aminami katecholowymi. Dawki ratunkowe: dawki powyżej 0,03 j.m./min stosowane wyłącznie jako leczenie ratunkowe, ponieważ mogą powodować martwicę jelit i skóry oraz zwiększać ryzyko zatrzymania krążenia. Czas trwania: dobierany zależnie od indywidualnego obrazu klinicznego, najlepiej co najmniej 48 godzin. Nie wolno odstawiać nagle – należy to robić stopniowo, zgodnie ze stanem klinicznym pacjenta. Łączny czas leczenia zależy od decyzji lekarza. Podanie dożylne: podawana przez centralną linię dożylną. Infuzję można rozpocząć obwodowo w celu przywrócenia średniego ciśnienia tętniczego, zamiast opóźniać rozpoczęcie do czasu uzyskania dostępu do żyły centralnej. Przy podaniu obwodowym – tylko przez krótki okres i do żyły w dole łokciowym lub w jego pobliżu. Przy podaniu do żył obwodowych możliwe jest dodatkowe rozcieńczenie. Pacjenci w podeszłym wieku: dawki należy dobierać ostrożnie, zwykle zaczynając od dolnego zakresu dawkowania, co odzwierciedla większą częstość zmniejszonej czynności wątroby, nerek lub serca oraz chorób współistniejących lub innej terapii lekowej. Zaburzenia czynności wątroby oraz nerek: dostosowanie dawkowania nie jest konieczne. Dzieci i młodzież: nie zaleca się stosowania u dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat. Argipresynę stosowano we wstrząsie wazodylatacyjnym u dzieci i niemowląt na oddziale intensywnej terapii i podczas zabiegu chirurgicznego, jednak jej stosowanie nie jest zalecane, ponieważ w porównaniu ze standardowym leczeniem nie prowadziła do poprawy przeżycia i wykazano dla niej większe wskaźniki zdarzeń niepożądanych.

Bezwzględne przeciwwskazania: - brak (poza nadwrażliwością na substancję czynną) Ostrożnie: - choroby serca i naczyń - zaburzona reakcja serca z ryzykiem pogorszenia rzutu serca - przewlekłe zapalenie nerek - choroba naczyń obwodowych z ryzykiem objawów niedokrwienia - wielomocz przed operacją i po operacji - zaburzenia drgawkowe, migrena, astma, niewydolność serca, dusznica bolesna, zakrzepica wieńcowa, choroba nerek, wole z powikłaniami sercowymi lub miażdżyca - choroby współistniejące związane z hiponatremią (zastoinowa niewydolność serca, marskość wątroby, krwotok podpajęczynówkowy tętniaka, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego, polidypsja) - dzieci i młodzież poniżej 18 lat, u których nie wykazano korzystnego stosunku korzyści do ryzyka

Nasilenie działania antydiuretycznego przy jednoczesnym stosowaniu z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi, karbamazepiną, chlorpropamidem, klofibratem, fludrokortyzonem i mocznikiem. Osłabienie działania antydiuretycznego: leki podejrzewane o wywoływanie moczówki prostej (demeklocyklina, lit, foskarnet, klozapina) mogą zmniejszać zarówno działanie presyjne, jak i antydiuretyczne; podobnie norepinefryna lub heparyna mogą zmniejszać działanie antydiuretyczne. Tolwaptan i argipresyna mogą wzajemnie zmniejszać swoje indywidualne działanie moczopędne lub antydiuretyczne. Interakcje hemodynamiczne (presyjne): działanie presyjne amin katecholowych i argipresyny sumuje się w odniesieniu do średniego ciśnienia tętniczego oraz innych parametrów hemodynamicznych. Leki blokujące zwoje mogą nasilać wpływ na średnie ciśnienie tętnicze. Leki podwyższające ciśnienie krwi mogą nasilać wzrost ciśnienia wywołany argipresyną, a leki obniżające ciśnienie krwi mogą osłabiać ten wzrost. Wpływ na nerki: furosemid nasila wpływ argipresyny na klirens osmotyczny oraz zwiększa przepływ moczu – u osób zdrowych jednoczesne podanie furosemidu i argipresyny powodowało 4-krotny wzrost klirensu osmotycznego i 9-krotny wzrost przepływu moczu. Furosemid zmniejsza również klirens nerkowy argipresyny, jednak wobec niezmienionych stężeń w osoczu znaczenie kliniczne tej interakcji farmakokinetycznej jest niewielkie. Indometacyna może nasilać nerkowe działanie argipresyny – u zdrowych mężczyzn po dożylnym bolusie argipresyny podanie indometacyny powodowało 2-krotny wzrost osmolarności moczu i 3-krotny spadek klirensu wolnej wody.

Krew i układ chłonny: częstość nieznana – wstrząs krwotoczny, krwotok trudny do zatamowania. Zaburzenia immunologiczne: częstość nieznana – nadwrażliwość, reakcja anafilaktyczna (w tym wstrząs) u pacjentów wrażliwych; rzadko obserwowano anafilaksję (zatrzymanie krążenia i (lub) wstrząs) niedługo po wstrzyknięciu argipresyny. Metabolizm: często – hiponatremia; częstość nieznana – zatrucie wodne oraz moczówka prosta po zaprzestaniu stosowania. Układ nerwowy: niezbyt często – ból głowy, zawroty głowy, drżenie. Serce: często – arytmia, dusznica bolesna, niedokrwienie mięśnia sercowego; niezbyt często – zagrażająca życiu arytmia, zatrzymanie akcji serca; częstość nieznana – niewydolność prawej komory, migotanie przedsionków, bradykardia, ostry zespół wieńcowy, niewydolność tętnic wieńcowych. Naczynia: często – bladość, zwężenie naczyń obwodowych, martwica; częstość nieznana – nadciśnienie tętnicze, zator żylny. Układ oddechowy: niezbyt często – skurcz oskrzeli. Żołądek i jelita: często – ból brzucha, niedokrwienie jelit; niezbyt często – nudności, wymioty, wzdęcia z oddawaniem gazów, martwica jelit; częstość nieznana – odbijanie, biegunka, pilna potrzeba oddania stolca. Skóra i tkanka podskórna: często – martwica skóry, niedokrwienie palców (mogące wymagać interwencji chirurgicznej u pojedynczych pacjentów); częstość nieznana – nadpotliwość, pokrzywka, niedokrwienne owrzodzenia skóry. Nerki i drogi moczowe: częstość nieznana – zatrzymanie płynów. Układ rozrodczy: częstość nieznana – skurcz macicy. Badania diagnostyczne: niezbyt często – zmniejszenie wydajności serca, zmniejszenie liczby płytek krwi, zwiększenie stężenia bilirubiny we krwi, zwiększenie aktywności aminotransferaz; częstość nieznana – zwiększone stężenie kortyzolu i hormonu wzrostu we krwi. We wstrząsie septycznym do najczęstszych ciężkich reakcji należą arytmia zagrażająca życiu, niedokrwienie krezki jelita, niedokrwienie palców i ostre niedokrwienie mięśnia sercowego.

Dane dotyczące stosowania w ciąży są ograniczone lub całkowicie brak; nie przeprowadzono badań na zwierzętach dotyczących wpływu na reprodukcję. W badaniach toksyczności reprodukcyjnej z substancjami pokrewnymi obserwowano poronienia i wady rozwojowe. Może powodować skurcze macicy i zwiększone ciśnienie wewnątrzmaciczne w czasie ciąży oraz zmniejszać perfuzję macicy. Stosowanie w ciąży tylko wtedy, gdy jest to wyraźnie konieczne. Laktacja: ograniczone – nie wiadomo, czy przenika do mleka ludzkiego i wpływa na dziecko. Karmienie piersią należy przerwać podczas leczenia i na 1,5 godziny po jego zakończeniu, aby zminimalizować potencjalne narażenie karmionego piersią niemowlęcia; można rozważyć odciąganie i usuwanie mleka. Zaleca się zachowanie ostrożności podczas podawania kobietom karmiącym piersią. Płodność: brak dostępnych danych.

Może wywoływać zawroty głowy, co należy wziąć pod uwagę podczas prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Stężenia w osoczu w stanie stacjonarnym osiągane po 30 minutach ciągłej infuzji dawek pomiędzy 10 a 350 µIU/kg/min; stężenia w osoczu rosną liniowo wraz ze wzrostem szybkości infuzji. Okres półtrwania w osoczu krótki – od kilku do 24 minut, przez co ciągła infuzja jest konieczna do utrzymania efektu; wg innego źródła stężenia stacjonarne po 30 minutach infuzji dawek 10–350 µU/kg/min (0,007–0,0245 j.m./min) odpowiadają okresowi półtrwania poniżej 10 minut, a ekspozycja w osoczu w tym zakresie dawek zbliżona do liniowości. Metabolizm: większość dawki metabolizowana i szybko rozkładana w wątrobie i nerkach; metabolizm wykazano w homogenatach ludzkiej wątroby i nerki. Eliminacja: wydalanie z moczem oraz metabolizm zwiększają się liniowo wraz ze wzrostem szybkości infuzji; po podaniu podskórnym około 5% dawki wydalane w postaci niezmienionej z moczem cztery godziny od podania. Populacje szczególne: brak badań farmakokinetycznych u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby oraz u dzieci i młodzieży. Brak informacji o wpływie wieku, płci i rasy na farmakokinetykę.