Azatiopryna

Lek immunosupresyjny, nieaktywny prolek 6-merkaptopuryny (6-MP), która działa jako antagonista puryn; pochodna imidazolowa 6-merkaptopuryny. Antymetabolit o działaniu zbliżonym do 6-merkaptopuryny, do której jest przekształcany w organizmie. Aktywność immunosupresyjna wymaga wychwytu do komórki i anabolizmu wewnątrzkomórkowego do nukleotydów tioguaninowych (TGN). TGN i inne metabolity (rybonukleotydy 6-metylomerkaptopurynowe) hamują syntezę puryn de novo i wzajemne przemiany nukleotydów purynowych; TGN są również włączane do kwasów nukleinowych, co przyczynia się do działania immunosupresyjnego. Dodatkowe mechanizmy: hamowanie szeregu szlaków biosyntezy kwasów nukleinowych, co zapobiega proliferacji komórek uczestniczących w powstawaniu odpowiedzi odpornościowej (limfocyty B i T) oraz znosi ich aktywność; ewentualne blokowanie grup –SH przez alkilację; uszkodzenie DNA przez wbudowanie tioanalogów puryn. Aktywność metabolitu imidazolowego: aktywność 1-metylo-4-nitro-5-tioimidazolu – w odróżnieniu od 6-MP – nie została jednoznacznie określona, wydaje się jednak, że wpływa on na aktywność azatiopryny w różnych układach. Efekt kliniczny opóźniony: działanie lecznicze może występować dopiero po upływie kilku tygodni, a nawet miesięcy leczenia.

Immunosupresyjny antymetabolit; stosowany w monoterapii lub częściej w skojarzeniu z innymi lekami (zwykle kortykosteroidami) i (lub) metodami leczenia wpływającymi na odpowiedź immunologiczną. Przeszczepy: w skojarzeniu z innymi lekami immunosupresyjnymi w profilaktyce odrzucenia przeszczepu u pacjentów po allogenicznych przeszczepach nerki, wątroby, serca, płuc lub trzustki; w celu wydłużenia czasu przeżycia przeszczepianych narządów oraz zmniejszenia zapotrzebowania na kortykosteroidy u biorców przeszczepu nerki. Nieswoiste zapalenie jelit: umiarkowanie ciężkie do ciężkich postaci nieswoistych zapaleń jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego) u pacjentów, u których konieczne jest stosowanie glikokortykosteroidów, ale nie są one tolerowane, albo u których choroba jest oporna na leczenie innymi standardowymi lekami pierwszego rzutu. Stwardnienie rozsiane (tylko dorośli): nawrotowa postać stwardnienia rozsianego, jeśli wskazane jest leczenie immunomodulujące, ale nie ma możliwości stosowania interferonu beta, lub jeśli wcześniejszym leczeniem azatiopryną ustabilizowano przebieg choroby. Miastenia: leczenie miastenii uogólnionej; w zależności od nasilenia choroby w skojarzeniu z glikokortykosteroidami ze względu na długi początek działania na początku leczenia, a po kilku miesiącach dawkę glikokortykosteroidów stopniowo zmniejsza się. Choroby autoimmunologiczne – u pacjentów z nietolerancją glikokortykosteroidów lub z niewystarczającą odpowiedzią mimo dużych dawek glikokortykosteroidów: ciężka, aktywna postać reumatoidalnego zapalenia stawów niekontrolowana mniej toksycznymi lekami (DMARD); autoimmunologiczne zapalenie wątroby; toczeń rumieniowaty układowy; zapalenie skórno-mięśniowe; guzkowe zapalenie tętnic; pęcherzyca zwykła oraz pemfigoid pęcherzowy; choroba Behçeta; oporna, autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna wywoływana przez przeciwciała klasy IgG typu ciepłego; przewlekła, oporna, idiopatyczna małopłytkowość immunologiczna. Dodatkowo: zapalenie wielomięśniowe oraz piodermia zgorzelinowa. W tych chorobach azatioprynę stosuje się, gdy są one oporne na kortykosteroidy, kortykosteroidy są przeciwwskazane, lub konieczne byłoby leczenie kortykosteroidami w dawkach powodujących ciężkie działania niepożądane. Efekt kliniczny: działania terapeutyczne mogą wystąpić dopiero po kilku tygodniach lub miesiącach leczenia, a efekt oszczędzania steroidów zmniejsza toksyczność związaną ze stosowaniem dużych dawek i długotrwałym podawaniem kortykosteroidów.

Droga podania: doustnie; gdy podanie doustne jest niemożliwe, azatioprynę można podać dożylnie, jednak po umożliwieniu podania doustnego drogę dożylną należy przerwać. Przeszczep (dorośli i dzieci): w pierwszym dniu leczenia dawka do 5 mg/kg mc. na dobę, zależnie od schematu immunosupresji; dawka podtrzymująca 1–4 mg/kg mc. na dobę, dostosowywana do wymagań klinicznych i tolerancji hematologicznej. Dawkę dobową można podać jednorazowo. Leczenie należy kontynuować stale, nawet przy małych dawkach, z uwagi na ryzyko odrzucenia przeszczepu. Stwardnienie rozsiane (wyłącznie dorośli): 2–3 mg/kg mc. na dobę w nawrotowych postaciach. Efekt może wymagać ponad roku leczenia, a kontrola choroby – co najmniej 2 lat. Miastenia: 2–3 mg/kg mc. na dobę; powodzenie leczenia obserwuje się najwcześniej po 2–6 miesiącach. Ze względu na długi początek działania początkowo kojarzona z glikokortykosteroidami, których dawkę stopniowo zmniejsza się w ciągu kilku miesięcy. Leczenie kontynuować co najmniej 2–3 lata. Przewlekłe, aktywne, autoimmunologiczne zapalenie wątroby: dawka początkowa zwykle 1,0–1,5 mg/kg mc. na dobę, podtrzymująca do 2 mg/kg mc. na dobę. Inne wskazania (dorośli i dzieci – dawkowanie takie samo): dawka początkowa 1–3 mg/kg mc. na dobę, dostosowywana do odpowiedzi klinicznej (która może nie wystąpić przez kilka tygodni lub miesięcy) i tolerancji hematologicznej. Po uzyskaniu odpowiedzi dawkę podtrzymującą zmniejsza się do najmniejszej skutecznej. Dawka podtrzymująca może wynosić od poniżej 1 do 3 mg/kg mc. na dobę, zależnie od stanu klinicznego i indywidualnej odpowiedzi, w tym tolerancji hematologicznej. Czas trwania i decyzja o odstawieniu: wg jednej z charakterystyk przy braku poprawy w ciągu 3–6 miesięcy rozważyć przerwanie podawania, wg innej – przy braku poprawy w ciągu 3 miesięcy rozważyć przerwanie leczenia. W nieswoistych zapaleniach jelit rozważyć leczenie przez co najmniej 12 miesięcy, gdyż odpowiedź kliniczna może wystąpić dopiero po 3–4 miesiącach. Osoby w podeszłym wieku: zaleca się monitorowanie czynności nerek i wątroby oraz zmniejszenie dawki przy ich zaburzeniach; dawka w dolnej części zakresu. Zaburzenia czynności nerek i (lub) wątroby: należy zmniejszyć dawkę i stosować dawkowanie z dolnej części normalnego zakresu. Zalecana najmniejsza dawka (1 mg/kg mc. na dobę) z kontrolą układu krwiotwórczego; przy objawach uszkodzenia szpiku (zakażenia, wybroczyny o nieznanej przyczynie, krwawienia) lub wątroby dalsze zmniejszenie dawki. Ponieważ zaburzenie czynności nerek może zmniejszać eliminację azatiopryny i jej metabolitów, rozważyć zmniejszenie dawek początkowych i monitorować działania niepożądane zależne od dawki; analogicznie przy zaburzeniu czynności wątroby. Niedobór TPMT: u pacjentów z wrodzoną małą aktywnością lub brakiem aktywności TPMT zwiększone ryzyko ciężkiej toksyczności przy dawkach konwencjonalnych – na ogół konieczne znaczne zmniejszenie dawki; nie ustalono optymalnej dawki początkowej u homozygot. U większości heterozygot dawki zalecane są tolerowane, choć niektórzy wymagają zmniejszenia dawki. Wariant genu NUDT15: wrodzona mutacja NUDT15 zwiększa ryzyko ciężkiej toksyczności; na ogół konieczne zmniejszenie dawki, zwłaszcza u homozygot. Przed rozpoczęciem można rozważyć genotypowanie NUDT15; w każdym przypadku konieczne dokładne monitorowanie morfologii krwi. Dzieci i młodzież: nie określono skuteczności ani bezpieczeństwa w młodzieńczym idiopatycznym zapaleniu stawów u dzieci 0–16 lat; stosowanie w stwardnieniu rozsianym u dzieci i młodzieży nie jest właściwe; w innych chorobach dawkowanie takie samo jak u dorosłych. Dzieci z nadwagą: mogą wymagać dawek z górnego zakresu, dlatego zaleca się ścisłe monitorowanie odpowiedzi na leczenie. Interakcja z inhibitorami oksydazy ksantynowej: przy jednoczesnym stosowaniu allopurynolu, oksypurynolu lub tiopurynolu dawkę azatiopryny należy zmniejszyć do jednej czwartej dawki normalnej, gdyż zmniejszają one metabolizm azatiopryny. Sposób podawania a posiłki: przyjmowanie co najmniej godzinę przed lub 2 godziny po posiłku bądź spożyciu mleka. Azatioprynę można przyjmować z jedzeniem lub na czczo, lecz konsekwentnie jedną metodą; nudności po pierwszym podaniu łagodzi przyjmowanie po posiłku, jednak przyjmowanie po posiłku może zmniejszać wchłanianie – wskazane monitorowanie skuteczności. Nudności, wymioty lub jadłowstręt, zwłaszcza po większych dawkach, można ograniczyć podając lek w dawkach podzielonych i po posiłku.

Bezwzględne przeciwwskazania: - podanie żywych szczepionek, zwłaszcza BCG, przeciw odrze, śwince i różyczce, ospie prawdziwej oraz żółtej gorączce - ciąża - karmienie piersią - leukopenia - mała aktywność metylotransferazy tiopurynowej (TPMT) Ostrożnie: - ciężkie zakażenia, ciężkie zaburzenia czynności wątroby i szpiku kostnego oraz zapalenie trzustki (rozpoczęcie leczenia dopiero po ocenie stosunku korzyści do ryzyka) - zaburzenia czynności nerek i (lub) wątroby (rozważyć zmniejszenie dawki i uważnie kontrolować odpowiedź hematologiczną) - ciężkie zaburzenia czynności wątroby, z ryzykiem zagrażającego życiu uszkodzenia narządu - wcześniej istniejąca choroba wątroby lub jednoczesne stosowanie innych leków hepatotoksycznych - podeszły wiek - dziedziczny niedobór enzymu S-metylotransferazy tiopuryny (TPMT), zwiększający wrażliwość na mielosupresję - wrodzona mutacja genu NUDT15, zwłaszcza u homozygot, zwiększająca ryzyko ciężkiej toksyczności i wymagająca zmniejszenia dawki - zespół Lescha-Nyhana (wrodzony niedobór fosforybozylotransferazy hipoksantynowo-guaninowej), w którym azatiopryna jest nieskuteczna i nie zaleca się jej stosowania - zakażenie wirusem ospy wietrznej i półpaśca (VZV), które podczas immunosupresji może mieć ciężki przebieg - nosicielstwo lub przebyte zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B, z ryzykiem reaktywacji replikacji wirusa - jednoczesne stosowanie z innymi lekami immunosupresyjnymi, ze względu na ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii - schemat leczenia z wieloma lekami immunosupresyjnymi, ze względu na ryzyko zaburzeń limfoproliferacyjnych, w tym zależnych od EBV - nieswoiste zapalenia jelit przy jednoczesnym stosowaniu leków anty-TNF, ze względu na ryzyko chłoniaka wątroby i śledziony z limfocytów T - narażenie na światło słoneczne i promieniowanie UV, ze względu na ryzyko raka skóry i nadwrażliwości na światło - choroby autoimmunologiczne, zwłaszcza nieswoiste zapalenia jelit, ze względu na ryzyko zespołu aktywacji makrofagów - kobiety i mężczyźni w wieku rozrodczym niestosujący skutecznej antykoncepcji (działanie mutagenne i teratogenne) - jednoczesne podawanie leków blokujących przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, jak atrakurium, rokuronium, cisatrakurium czy suksametonium - jednoczesne stosowanie rybawiryny, która zmniejsza skuteczność i nasila toksyczność azatiopryny - jednoczesne stosowanie cytostatyków lub leków mielosupresyjnych, jak penicylamina - jednoczesne stosowanie leków hamujących TPMT, jak olsalazyna, mesalazyna i sulfasalazyna - jednoczesne stosowanie z innymi lekami immunosupresyjnymi, w tym kortykosteroidami, ze względu na zwiększoną podatność na zakażenia wirusowe, grzybicze i bakteryjne oraz reaktywację wirusową

Allopurynol (a także oksypurynol i tiopurynol) hamuje oksydazę ksantynową, zmniejszając przemianę biologicznie czynnego kwasu 6-tioinozynowego do nieczynnego kwasu 6-tiomoczowego; przy jednoczesnym podawaniu allopurynolu, oksypurynolu i (lub) tiopurynolu dawkę azatiopryny należy zmniejszyć do jednej czwartej dawki początkowej. U pacjentów leczonych jednocześnie azatiopryną i allopurynolem zgłaszano przypadki zgonów. Wg danych nieklinicznych inne inhibitory oksydazy ksantynowej, takie jak febuksostat, mogą wydłużać działanie azatiopryny i nasilać supresję szpiku – jednoczesne podawanie nie jest zalecane wobec niewystarczających danych do określenia zmniejszenia dawki. Rybawiryna: hamuje dehydrogenazę monofosforanu inozyny (IMPDH), co zmniejsza powstawanie aktywnych nukleotydów 6-tioguaninowych. Zgłaszano ciężką mielosupresję po jednoczesnym podaniu azatiopryny i rybawiryny – skojarzenie nie jest zalecane. Leki cytostatyczne i mielosupresyjne: jeśli to możliwe, należy unikać jednoczesnego stosowania cytostatyków lub leków mogących hamować czynność szpiku, takich jak penicylamina. Działanie azatiopryny może być osłabione przez cysteinę i cytarabinę. Toksyczność może się zwiększać przy jednoczesnym podawaniu soli złota i leków przeciwmalarycznych. Zaburzenia hematologiczne: istnieją sprzeczne doniesienia o interakcji azatiopryny z trimetoprymem/sulfametoksazolem prowadzącej do poważnych zaburzeń hematologicznych. Opisywano zaburzenia hematologiczne przy jednoczesnym stosowaniu azatiopryny i inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE). Sugerowano, że cymetydyna i indometacyna mogą działać mielosupresyjnie, co może być nasilone przez azatioprynę. Aminosalicylany: pochodne aminosalicylanów (olsalazyna, mesalazyna, sulfasalazyna) hamują enzym TPMT. Z tego względu przy jednoczesnym podawaniu należy rozważyć zmniejszenie dawki azatiopryny. Metotreksat: metotreksat doustny w dawce 20 mg/m² pc. zwiększał AUC 6-merkaptopuryny o ok. 31%, a metotreksat dożylny w dawkach 2 lub 5 mg/m² pc. – odpowiednio o 69% i 93%. Podczas jednoczesnego stosowania z metotreksatem w dużych dawkach należy dostosować dawkę tak, by utrzymać odpowiednią liczbę leukocytów. Infliksymab: u pacjentów otrzymujących ciągłe leczenie azatiopryną obserwowano przemijające zwiększenie stężenia nukleotydów tioguaniny oraz zmniejszenie średniej liczby leukocytów w pierwszych tygodniach po wlewie infliksymabu, ustępujące po 3 miesiącach. Wpływ na inne leki. Leki zwiotczające: azatiopryna działa antagonistycznie wobec niedepolaryzujących leków zwiotczających (znosi wywołaną nimi blokadę nerwowo-mięśniową), a nasila blokadę wywołaną lekami depolaryzującymi. Osłabia działanie tubokuraryny i pankuronium, a nasila działanie sukcynylocholiny. Leki przeciwzakrzepowe: opisywano zahamowanie przeciwzakrzepowego działania warfaryny i acenokumarolu przy jednoczesnym stosowaniu z azatiopryną, przez co może być konieczne zwiększenie ich dawki. Zaleca się ścisłą kontrolę parametrów krzepnięcia podczas jednoczesnego stosowania. Szczepionki: immunosupresyjne działanie azatiopryny może powodować nietypowe, potencjalnie szkodliwe odpowiedzi na żywe szczepionki, dlatego nie należy ich podawać do upływu co najmniej 3 miesięcy od zakończenia leczenia. Prawdopodobne jest osłabienie odpowiedzi na szczepionki inaktywowane lub toksoidowe – działanie takie obserwowano dla szczepionki przeciw WZW typu B u leczonych azatiopryną w skojarzeniu z kortykosteroidami. W małym badaniu klinicznym standardowe dawki lecznicze nie wpływały niekorzystnie na odpowiedź na poliwalentną szczepionkę przeciw pneumokokom.

Ciąża: w badaniach na zwierzętach azatiopryna wykazywała działanie teratogenne i embriotoksyczne oraz powodowała występowanie wad rozwojowych; u ludzi doniesienia o działaniu teratogennym są sprzeczne. Stosowanie dopuszczalne wyłącznie po dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka; jedynie wówczas, gdy jest to bezwzględnie konieczne dla zdrowia matki, a stosowanie bezpieczniejszego leku alternatywnego jest niemożliwe lub przeciwwskazane. Znaczne ilości azatiopryny i jej metabolitów przenikają przez łożysko i worek owodniowy, przechodząc z matki na płód. U noworodków matek leczonych w ciąży: zgłaszano zmiany w obrazie krwi – leukopenię i (lub) małopłytkowość; zaleca się szczególnie dokładne monitorowanie parametrów hematologicznych u matki. Po ekspozycji wewnątrzmacicznej na skojarzenie z prednizonem wykrywano okresowe osłabienie odpowiedzi immunologicznej. Opisywano ponadto wewnątrzmaciczne zahamowanie wzrostu, przedwczesne porody i niską masę urodzeniową, zwłaszcza w skojarzeniu z kortykosteroidami, a także samoistne poronienia po ekspozycji zarówno matki, jak i ojca. W limfocytach potomstwa leczonych pacjentów stwierdzano zanikające z czasem zaburzenia chromosomalne, przy czym – poza wyjątkowo rzadkimi przypadkami – nie obserwowano ewidentnych fizycznych skutków tych zaburzeń. Wykazano synergiczne klastogenne działanie azatiopryny i długofalowego światła ultrafioletowego. Cholestaza ciążowa: zgłaszana sporadycznie; wczesne rozpoznanie i przerwanie leczenia może zminimalizować wpływ na płód, jednak po jej potwierdzeniu należy przeprowadzić dokładną ocenę korzyści dla matki i wpływu na płód. Antykoncepcja: konieczna u mężczyzn i kobiet w wieku rozrodczym w czasie leczenia; mężczyźni nie powinni płodzić dziecka w trakcie leczenia i do 6 miesięcy po jego zakończeniu. wkładki domaciczne (spirala lub miedziana wkładka w kształcie litery T) mogą być nieskuteczne, dlatego wskazane są inne lub dodatkowe metody antykoncepcji. Laktacja: przeciwwskazany – przeciwwskazana – 6-merkaptopurynę, aktywny metabolit azatiopryny, wykryto w siarze i mleku kobiet leczonych azatiopryną; przenika ona do mleka ludzkiego w małych ilościach, a ryzyko dla karmionego piersią noworodka i (lub) niemowlęcia jest małe, lecz nie można go wykluczyć. Karmienie piersią jest przeciwwskazane; jeśli nie można uniknąć leczenia azatiopryną, należy przerwać karmienie piersią. W razie decyzji o karmieniu – z uwagi na silne działanie immunosupresyjne 6-merkaptopuryny – należy ściśle monitorować niemowlę pod kątem immunosupresji, leukopenii, trombocytopenii, hepatotoksyczności, zapalenia trzustki lub innych objawów ekspozycji. Płodność: brak danych przedklinicznych i klinicznych dotyczących potencjalnego wpływu azatiopryny na płodność u mężczyzn i kobiet.

Brak danych dotyczących wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn; na podstawie właściwości farmakologicznych azatiopryny nie przewiduje się niekorzystnego wpływu na te czynności.

Wchłanianie: niepełne i zmienne; średnia bezwzględna biodostępność 6-MP po podaniu 50 mg wynosi 47% (zakres 27–80%). Stopień wchłaniania w całym przewodzie pokarmowym (żołądek, jelito czcze, kątnica) zbliżony, natomiast wchłanianie 6-MP jest najwyższe w jelicie czczym, następnie w żołądku i kątnicy. Pokarm i mleko obniżają ekspozycję – względna biodostępność 6-MP o ok. 26% mniejsza po podaniu z pokarmem i mlekiem niż na czczo; 6-merkaptopuryna jest niestabilna w mleku z powodu obecności oksydazy ksantynowej (30% rozkład w ciągu 30 min). Maksymalne stężenie: po podaniu doustnym azatiopryny znakowanej 35S maksymalna radioaktywność w osoczu po 1–2 h. Dystrybucja: szybka dystrybucja w organizmie; objętość dystrybucji azatiopryny w stanie stacjonarnym nieznana, średnia pozorna Vdss 6-MP wynosi 0,9 (±0,8) l/kg, choć wartość ta jest prawdopodobnie zaniżona, gdyż 6-MP jest metabolizowana w całym organizmie, a nie tylko w wątrobie. Ok. 30% azatiopryny wiąże się z białkami osocza. Przenikanie do OUN: azatiopryna i jej metabolity przenikają do ośrodkowego układu nerwowego, przy czym stężenie 6-MP w płynie mózgowo-rdzeniowym po podaniu dożylnym lub doustnym jest małe lub pomijalne. Metabolizm: charakter pro-leku – azatiopryna jest pro-lekiem, in vivo szybko przekształcanym do pochodnych imidazolowych o pewnym działaniu immunosupresyjnym, a głównym metabolitem jest 6-merkaptopuryna, enzymatycznie przekształcana do 6-tioguaniny – wewnątrzkomórkowego związku najistotniejszego dla efektu klinicznego. Rozkład zachodzi szybko przez S-transferazę glutationową do 6-MP oraz 1-metylo-4-nitro-5-tioimidazolu. 6-MP jest w znacznym stopniu metabolizowana w wieloetapowych procesach z wytworzeniem aktywnych i nieaktywnych metabolitów, przy czym żaden enzym nie odgrywa głównej roli, dlatego nie każdy przypadek braku skuteczności lub mielosupresji można wyjaśnić hamowaniem pojedynczego enzymu. Główne enzymy: polimorficzna metylotransferaza tiopurynowa (TPMT), oksydaza ksantynowa, dehydrogenaza monofosforanu inozyny (IMPDH) i fosforybozylotransferaza hipoksantynowo-guaninowa (HPRT), a także syntetaza monofosforanu guanozyny (GMPS, tworząca TGN) oraz pirofosfataza trójfosforanu inozyny (ITPaza). Metabolizowana także przez oksydazę aldehydową do prawdopodobnie aktywnej 8-hydroksyazatiopryny. TPMT: aktywność TPMT jest odwrotnie proporcjonalna do stężenia nukleotydów tioguaninowych w krwinkach czerwonych – wyższe stężenia TGN powodują silniejsze zmniejszenie liczby krwinek białych i neutrofili, a u osób z niedoborem TPMT występują bardzo wysokie, cytotoksyczne stężenia TGN. Polimorfizm: za zmniejszenie aktywności TPMT u 95% osób odpowiadają trzy allele: TPMT*2, TPMT*3A i TPMT*3C; ok. 0,3% (1:300) ma dwa niefunkcjonalne allele (niedobór homozygotyczny) z minimalną lub niewykrywalną aktywnością enzymu; ok. 10% ma jeden niefunkcjonalny allel (heterozygoty) z małą lub średnią aktywnością, a 90% – prawidłową aktywność z dwoma funkcjonalnymi allelami; u ok. 2% osób aktywność TPMT może być bardzo duża. Eliminacja: okres półtrwania w osoczu 3–5 godzin. Po podaniu dożylnym średni t1/2 w osoczu dla azatiopryny wynosi 6–28 minut, a dla 6-merkaptopuryny 38–114 minut. Po doustnym podaniu 100 mg 35S-azatiopryny 50% radioaktywnego związku wydala się z moczem w ciągu 24 h, a 12% w kale w ciągu 48 h. Głównym składnikiem w moczu jest nieaktywny, utleniony metabolit – tiomocznik, a mniej niż 2% wydalane jest w postaci azatiopryny lub 6-MP. U zdrowych osób azatiopryna eliminowana jest szybko, całkowity klirens >3 l/min. Brak danych o eliminacji nerkowej i okresie półtrwania azatiopryny; klirens nerkowy 6-MP i jej okres półtrwania wynoszą odpowiednio 191 ml/min/m2 oraz 0,9 godziny. Do mleka: 6-merkaptopurynę wykrywano w siarze i mleku kobiet leczonych azatiopryną (stężenie 3,4–18 ng/ml). Zaburzenia czynności nerek: badania nie wykazały różnic w farmakokinetyce 6-MP u pacjentów z mocznicą w porównaniu z pacjentami po przeszczepie nerki; rola aktywnych metabolitów w zaburzeniach czynności nerek jest słabo poznana, dlatego należy rozważyć zmniejszenie dawki u tych pacjentów. Dializa: azatiopryna i (lub) jej metabolity są usuwane w wyniku hemodializy – podczas 8-godzinnej dializy usuwane jest ok. 45% radioaktywnych metabolitów. Zaburzenia czynności wątroby: zmieniają metabolizm azatiopryny – konwersja do aktywnych metabolitów jest ograniczona, natomiast eliminacja metabolitów zmniejszona. Stężenie 6-merkaptopuryny było 1,6-krotnie większe u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby bez marskości i 6-krotnie większe u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby z marskością w porównaniu z pacjentami bez chorób wątroby. Dlatego u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby należy rozważyć zmniejszenie dawki. Dzieci z nadwagą: średnie AUC(0–∞) dla 6-MP w grupie powyżej 75. percentyla stosunku masy ciała do wzrostu było 2,4 razy mniejsze niż w grupie poniżej 75. percentyla, dlatego w pewnych okolicznościach u dzieci z nadwagą konieczne jest stosowanie dawek z górnej części zakresu oraz dokładne monitorowanie odpowiedzi na leczenie. Brak korelacji PK/PD: nie ma korelacji między stężeniami azatiopryny i 6-merkaptopuryny w osoczu a skutecznością terapeutyczną lub toksycznością.