Azelastyna

Pochodna ftalazynonu; specyficzny, silny i długo działający antagonista receptora H1 o właściwościach przeciwalergicznych. Działa antagonistycznie, wybiórczo na receptory H1. Poza blokadą receptora histaminowego hamuje uwalnianie mediatorów zapalnych z komórek tucznych. Zmniejsza syntezę lub uwalnianie mediatorów chemicznych uczestniczących we wczesnej i późnej fazie reakcji alergicznej, m.in. leukotrienów, histaminy, PAF (czynnika aktywującego płytki) i serotoniny. Po podaniu miejscowym do oczu wykazuje dodatkowo działanie przeciwzapalne. Główny metabolit – demetyloazelastyna – wykazuje aktywność przeciwhistaminową. Szybkość działania: w postaci aerozolu działa szybciej niż desloratadyna oraz donosowo podany mometazon; zmniejszenie nosowych objawów alergii obserwuje się w ciągu 15 minut po podaniu.

Alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa – objawowo, u dorosłych, młodzieży i dzieci w wieku 6 lat i starszych. Alergiczne zapalenie spojówek: - postać sezonowa – leczenie i profilaktyka objawów u dorosłych i dzieci w wieku powyżej 4 lat. - postać całoroczna – leczenie objawów u dorosłych i dzieci w wieku powyżej 12 lat; niesezonowe (całoroczne) alergiczne zapalenie spojówek objawowo u dorosłych i młodzieży w wieku powyżej 12 lat.

Aerozol donosowy (miejscowo na błonę śluzową nosa): Dorośli i młodzież ≥12 lat: dwie dawki rozpylone w każdym otworze nosowym raz na dobę. W niektórych przypadkach konieczne może być podanie dwóch dawek do każdego otworu nosowego dwa razy na dobę; maksymalna dawka dobowa wynosi dwa rozpylenia w każdym otworze nosowym dwa razy na dobę. Dzieci 6–11 lat: jedna dawka rozpylona w każdym otworze nosowym dwa razy na dobę. Nie zaleca się donosowo u dzieci w wieku poniżej 6 lat, ponieważ brak danych dotyczących bezpieczeństwa i (lub) skuteczności w tej grupie wiekowej. Czas leczenia (postać donosowa): przeznaczony do długotrwałego stosowania; czas trwania leczenia powinien być uzależniony od stopnia nasilenia objawów alergicznych, bezpieczeństwa i powinien odpowiadać okresowi narażenia na kontakt z alergenami. Stosowanie dłużej niż 4 tygodnie nie jest zalecane u dzieci w wieku 6 lat do 11 lat, ze względu na brak danych klinicznych. Nie należy stosować dłużej niż 4 tygodnie bez konsultacji z lekarzem. Krople do oczu (podanie do worka spojówkowego): Sezonowe alergiczne zapalenie spojówek – dorośli i dzieci ≥4 lat: najczęściej podaje się jedną kroplę do każdego oka dwa razy na dobę. W razie konieczności dawkę tę można zwiększyć do jednej kropli, podawanej cztery razy na dobę. Można podać profilaktycznie przed przewidywanym narażeniem na alergen. Całoroczne (niesezonowe) alergiczne zapalenie spojówek – dorośli i młodzież ≥12 lat: zazwyczaj jedna kropla do każdego oka dwa razy na dobę; w razie konieczności dawkę można zwiększyć do jednej kropli podawanej 4 razy dziennie. Czas leczenia (postać oczna): skuteczność i bezpieczeństwo potwierdzono podczas leczenia trwającego maksymalnie 6 tygodni, dlatego jeden cykl leczenia należy ograniczyć do 6 tygodni. Leczenie sezonowego zapalenia spojówek przez okres dłuższy niż 6 tygodni powinno odbywać się wyłącznie pod kontrolą lekarską. Zaleca się kontakt z lekarzem, jeśli nastąpi nasilenie objawów choroby lub w ciągu 48 godzin nie nastąpi poprawa.

Bezwzględne przeciwwskazania: - dzieci poniżej 6 lat Ostrożnie: - nie stosować w leczeniu zakażeń oczu - zespół suchego oka lub uszkodzenia rogówki - długotrwałe leczenie wymaga kontroli - konieczność usunięcia soczewek kontaktowych przed zakropleniem i odczekania co najmniej 15 minut przed ponownym założeniem

Po podaniu do oka stężenie ogólnoustrojowe azelastyny po podaniu w postaci kropli do oczu jest na poziomie pikogramów, przez co wyniki badań interakcji z użyciem dużych dawek podawanych doustnie nie mają znaczenia dla podania w postaci kropli do oczu. Po podaniu donosowym również badania interakcji z zastosowaniem dużych dawek podawanych doustnie są nieistotne, ponieważ stężenie substancji czynnej w organizmie po podaniu donosowym nie jest wyższe niż 1/5 stężeń dobrze tolerowanych po podaniu doustnym.

Podanie donosowe: często zaburzenia smaku, czyli specyficzne dla danej substancji uczucie nieprzyjemnego smaku (często z powodu niewłaściwego stosowania, a mianowicie w wyniku zbyt silnego odchylenia głowy do tyłu podczas podawania), które w rzadko występujących przypadkach może prowadzić do nudności. Rzadko: zawroty głowy, senność (nadmierna senność, ospałość); niezbyt często: uczucie dyskomfortu w jamie nosowej (w tym pieczenie i swędzenie), kichanie, krwawienie z nosa. Rzadko: nudności oraz uczucie zmęczenia (znużenie, wyczerpanie, osłabienie). Bardzo rzadko: nadwrażliwość; wysypka, świąd, pokrzywka. Podanie do oka: często podrażnienie oczu; niezbyt często gorzki smak w ustach; bardzo rzadko odczyny alergiczne. Nie ma różnic w profilu działań niepożądanych u dzieci w porównaniu z osobami dorosłymi; zasadniczo jednak oczy dzieci wykazują silniejszą reakcję na bodźce niż oczy osób dorosłych, a podrażnienie może mieć wpływ na leczenie u dzieci. Po podaniu donosowym opisywano również podrażnienie błony śluzowej nosa oraz zaburzenia smaku; u części pacjentów senność, ból głowy i suchość w jamie ustnej, a po podaniu do oka – zaburzenia smaku.

Ciąża: brak wystarczających danych z badań klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania u kobiet w ciąży. W badaniach na zwierzętach po dużych dawkach doustnych obserwowano działania niepożądane: obumarcie płodu, opóźnienie wzrostu płodu i deformacje układu kostnego. Przy podaniu miejscowym doocznym stężenia substancji czynnej we krwi są niewielkie (rzędu pikogramów). Mimo to podczas ciąży zaleca się zachowanie ostrożności. Laktacja: ograniczone – nie wiadomo, czy azelastyna i (lub) jej metabolity przenikają do mleka kobiecego; ponieważ wiele leków przenika do mleka kobiecego, zaleca się ostrożność u kobiet karmiących piersią. Przy postaci doocznej niewielkie ilości azelastyny przenikają do mleka kobiecego i dlatego nie zaleca się stosowania u kobiet karmiących piersią. Płodność: badania na zwierzętach z zastosowaniem azelastyny doustnej w dawkach przekraczających dawki lecznicze wykazały zmniejszenie wskaźnika płodności.

Postać donosowa wywiera niewielki wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Rzadko mogą pojawić się zmęczenie, znużenie, wyczerpanie, zawroty głowy lub osłabienie – objawy te mogą też wynikać z samej choroby – i wówczas zdolność prowadzenia pojazdów oraz obsługi maszyn może być zaburzona. Alkohol dodatkowo nasila ten niekorzystny wpływ. Przy podaniu do oka możliwe jest lekkie, przemijające podrażnienie oczu po zakropleniu, choć znaczne zaburzenie widzenia jest mało prawdopodobne. W razie przemijających zaburzeń widzenia nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn do czasu ustąpienia objawów.

Po podaniu doustnym azelastyna jest szybko wchłaniana, a jej bezwzględna dostępność biologiczna wynosi 81%. Maksymalne stężenia w osoczu osiągane są w ciągu 4–5 godzin. Pokarm nie wpływa na wchłanianie. Po podaniu donosowym do krążenia ogólnego przenika około 40% dawki. Po podaniu do oka stężenie maksymalne we krwi jest bardzo małe (równe lub mniejsze niż dolna granica oznaczalności). Dystrybucja: duża objętość dystrybucji wskazuje na rozmieszczenie substancji w przeważającej części na obwodzie. Wiązanie z białkami osocza stosunkowo małe (80–90%, stężenie zbyt małe, aby brać pod uwagę możliwość wypierania leku). Metabolizm i eliminacja: eliminacja poprzez metabolizm wątrobowy, z wydalaniem głównie z kałem. Główny metabolit, demetyloazelastyna, wykazuje aktywność przeciwhistaminową. Okres półtrwania w fazie eliminacji po pojedynczej dawce: około 20 godzin dla azelastyny i około 45 godzin dla czynnego metabolitu demetyloazelastyny. Po podaniu doustnym azelastyny okres półtrwania wynosi ok. 25 godzin, zwiększając się do 35,5 godziny po dawkach wielokrotnych, prawdopodobnie w wyniku kumulacji metabolitu demetylowego. Azelastyna i jej metabolity wydalane są głównie z kałem, a także z moczem. Utrzymujące się wydalanie niewielkich ilości dawki z kałem wskazuje na możliwość przenikania do krążenia jelitowo-wątrobowego.