Biotyna

Witamina rozpuszczalna w wodzie z grupy witamin B (witamina B7, witamina H); cząsteczka zbudowana z dwóch skondensowanych pierścieni – tiofenowego i imidazolowego – z łańcuchem bocznym kwasu walerianowego. Tradycyjnie zaliczana do witamin z grupy B; działa jako niezbędny koenzym w metabolizmie tłuszczów oraz w innych reakcjach karboksylacji. Mechanizm: niezbędna do prawidłowego funkcjonowania karboksylaz – enzymów transportujących grupy karboksylowe – oraz do stabilizowania cząsteczek dwutlenku węgla. Stanowi grupę prostetyczną enzymów katalizujących reakcje karboksylacji; wchodzi w skład czterech karboksylaz odgrywających ważną rolę w przemianach glukozy, lipidów, niektórych aminokwasów oraz w przemianach energetycznych. W tkankach człowieka jest kofaktorem karboksylacji enzymatycznej czterech substratów: pirogronianu, acetylokoenzymu A, propionylokoenzymu A oraz beta-metylokrotonylokoenzymu A, uczestnicząc w metabolizmie zarówno węglowodanów, jak i tłuszczów. Udział w wielu procesach metabolicznych: glukoneogenezie, lipogenezie, biosyntezie kwasów tłuszczowych, metabolizmie propionianu oraz katabolizmie aminokwasów rozgałęzionych (BCAA). Stabilizowanie dwutlenku węgla przebiega dwustopniowo – najpierw dwutlenek węgla przyłącza się do cząsteczki holoenzymu biotyny, następnie związany dwutlenek węgla zostaje przeniesiony do właściwego akceptora. Działanie farmakodynamiczne: niezbędna do prawidłowego wzrostu komórek, wytwarzania kwasów tłuszczowych oraz metabolizmu tłuszczów i aminokwasów; odgrywa istotną rolę w cyklu Krebsa uwalniającym energię z pokarmu. Pomaga w utrzymaniu stabilnego stężenia glukozy we krwi. Wspomaga keratynizację i różnicowanie komórek naskórka oraz przydatków skórnych (włosów i paznokci), poprawiając ich stan. Łączy się z awidyną – glikoproteiną obecną w surowym białku jaja – tworząc związek nieaktywny. Syntetyzowana przez bakterie w jelicie grubym człowieka, jednak jej wchłanianie w tym odcinku przewodu pokarmowego jest niewielkie.

Niedobór biotyny z objawami takimi jak wypadanie włosów, zaburzenia wzrostu włosów i paznokci oraz ich nadmierna łamliwość, stany zapalne skóry zlokalizowane wokół oczu, nosa, ust i uszu, a także krocza; po wykluczeniu przez lekarza innych przyczyn. Zapobieganie następstwom niedoborów.

Dorośli: zwykle 5–10 mg/dobę doustnie; dawka 5 mg na dobę, a w przypadku nasilonych objawów 10 mg na dobę. Gdy o rozpoczęciu leczenia farmakologicznego decyduje lekarz, może on zalecić inny schemat przyjmowania, w zależności od zapotrzebowania i stanu klinicznego pacjenta. Osoby w podeszłym wieku: dawkowanie jak u młodszych osób dorosłych. Dzieci i młodzież: stosowanie wyłącznie po zaleceniu przez lekarza, który ustala optymalny sposób dawkowania. U osób poniżej 18 lat nie zaleca się stosowania ze względu na niewystarczające dane. Zaburzenia czynności wątroby: brak specjalnych zaleceń dotyczących dawkowania. Zaburzenia czynności nerek: brak specjalnych zaleceń dotyczących dawkowania. Czas trwania: zależy od charakteru i przebiegu choroby; ustępowanie objawów obserwuje się po około 4 tygodniach stosowania. Sposób podania: doustnie, w razie potrzeby popijając niewielką ilością wody.

Bezwzględne przeciwwskazania: - dziedziczna nietolerancja fruktozy Ostrożnie: - u dzieci i młodzieży wyłącznie na zalecenie lekarza - możliwość zafałszowania wyników badań laboratoryjnych opartych na interakcji biotyny ze streptawidyną, z ryzykiem większym u dzieci, w zaburzeniach czynności nerek oraz przy większych dawkach - ryzyko wyników imitujących chorobę Gravesa-Basedowa w badaniach tarczycy oraz fałszywie ujemnych testów troponinowych w zawale mięśnia sercowego

Leki przeciwdrgawkowe – fenytoina, karbamazepina, fenobarbital, prymidon – zmniejszają stężenie biotyny we krwi. Kwas walproinowy obniża aktywność enzymów metabolizujących biotynę (biotynidaz). Hormony steroidowe – mogą przyspieszać katabolizm biotyny w tkankach. Antybiotyki – mogą zmniejszać stężenie lub siłę działania biotyny wskutek zaburzania mikroflory jelitowej. Kwas pantotenowy i kwas liponowy – w badaniach przedklinicznych duże dawki kwasu pantotenowego oraz kwas liponowy zmniejszały skuteczność biotyny, czego jednak nie potwierdziły badania kliniczne. Awidyna (surowe białko jaja kurzego) – zasadowa glikoproteina wiążąca biotynę, inaktywująca ją i uniemożliwiająca jej wchłanianie; w razie niedoboru biotyny lub jej stosowania nie należy spożywać surowego białka jaja kurzego. Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych – może zaburzać oznaczenia wykorzystujące metody immunochemiczne oparte na układzie streptawidyna/awidyna-biotyna.

Substancja dobrze tolerowana. W badaniach klinicznych z zastosowaniem biotyny w dawkach 9 mg/d przez 4 lata, 10 mg/d przez 15 dni oraz 2,5 mg/d przez 6–15 miesięcy nie stwierdzono działań niepożądanych. Opisano zagrażające życiu eozynofilowe zapalenie opłucnej i osierdzia u pacjenta otrzymującego biotynę i kwas pantotenowy.

Zawartość biotyny znacznie przekracza zalecane dzienne spożycie dla kobiet w ciąży. Nie prowadzono badań nad stosowaniem dużych dawek biotyny u kobiet w ciąży; nie należy stosować w ciąży. Ilość biotyny znacznie przekracza także zalecane dzienne spożycie dla kobiet karmiących piersią. Biotyna przenika do mleka ludzkiego, jednak nie stwierdzono, aby miało to jakikolwiek wpływ na niemowlę karmione piersią. Nie należy stosować w okresie karmienia piersią. Badania na zwierzętach są niewystarczające w odniesieniu do toksyczności reprodukcyjnej.

Biotyna nie wpływa niekorzystnie na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, co wynika z jej właściwości farmakodynamicznych oraz charakteru obserwowanych działań niepożądanych.

Wchłanianie: dobre i całkowite z przewodu pokarmowego, rozpoczynające się już w początkowym odcinku jelita cienkiego; po podaniu doustnym nawet dużych dawek wchłanianie całkowite, a biodostępność doustna wynosi 100% (identyczne wydalanie nerkowe po podaniu dożylnym i doustnym). Transport: wchłanianie egzogennej biotyny przez błonę śluzową jelit za pośrednictwem zależnego od sodu transportera multiwitaminowego (SMVT); przy dawkach terapeutycznych proces niezależny od SMVT, poprzez dyfuzję bierną. Dystrybucja: wiązanie z białkami osocza w niewielkim stopniu – 81% w postaci niezwiązanej, 12% związane kowalentnie, 7% związane odwracalnie; stężenie we krwi ok. 100–800 µg/l. Mechanizm transportujący biotynę wykazano w jelitach, wątrobie, mózgu, łożysku, sercu i obwodowych jednojądrzastych komórkach krwi. Metabolizm: tradycyjnie zaliczana do witamin z grupy B; niezbędny koenzym w metabolizmie tłuszczów i innych reakcjach karboksylacji. wątroba głównym narządem odpowiedzialnym za metabolizm i utylizację biotyny, choć jej pojemność magazynowania jest ograniczona w porównaniu z innymi witaminami rozpuszczalnymi w wodzie. Główne metabolity: biotyna, bisnorbiotyna i sulfotlenek biotyny w osoczu i moczu; w moczu ponadto keton metylowy bisnorbiotyny i sulfon biotyny jako metabolity mniej istotne. Wydalanie w postaci niezmienionej (ok. 50%) oraz w postaci biologicznie nieaktywnych metabolitów. Kinetyka: liniowa w zakresie dawek 5–20 mg; wchłanianie szybkie, okres półtrwania w surowicy ok. 15 godzin; po wielokrotnym podawaniu obserwowano kumulację, a stan stacjonarny występował w trzecim dniu; okres półtrwania zależny od dawki, ok. 15 godzin. Eliminacja: głównie z moczem; wydalanie z moczem (6–50 µg/dobę) i kałem. Filtracja i reabsorpcja nerkowa: filtracja w kłębuszkach nerkowych, następnie odzysk w mechanizmie wchłaniania zwrotnego w komórkach nabłonkowych kanalików proksymalnych, zależnym od transportu sodowego. Niewydolność nerek: stężenie biotyny w osoczu nie różniło się w zależności od choroby nerek, stężenia kreatyniny w surowicy oraz długości i częstości hemodializ; u pacjentów poddawanych hemodializie farmakologiczne dawki biotyny poprawiały wyniki doustnych testów tolerancji glukozy. Niewydolność wątroby: brak badań wskazujących na zmianę farmakokinetyki u pacjentów z chorobami wątroby; ponieważ metabolity są nieaktywne, zaburzenia czynności wątroby nie powinny wpływać na bezpieczeństwo stosowania. Inne: brak dowodów na potencjalne ryzyko przy zaburzeniach czynności narządów oraz na możliwość interakcji lekowych; biotyna nie wpływa na metabolizm ksenobiotyków za pośrednictwem CYP1A. Biotyna łączy się z awidyną, glikoproteiną obecną w surowym białku jaja, tworząc związek nieaktywny.