Butamirat

Lek przeciwkaszlowy, różniący się od alkaloidów opioidowych zarówno budową chemiczną, jak i działaniem farmakologicznym; kod ATC R05DB13. Przypisuje się mu działanie ośrodkowe, jednak dokładny mechanizm nie jest znany. Dodatkowo wykazuje nieswoiste działanie przeciwcholinergiczne i rozszerzające oskrzela, co ułatwia oddychanie. Nie wywołuje przyzwyczajenia ani uzależnienia. Ma szeroki indeks terapeutyczny; jest dobrze tolerowany w dużych dawkach.

Objawowe leczenie kaszlu różnego pochodzenia, w tym kaszlu suchego, drażniącego oraz ostrego, nieproduktywnego.

Podanie doustne. Maksymalny czas leczenia bez zalecenia lekarza wynosi 1 tydzień; należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez najkrótszy okres potrzebny do złagodzenia objawów. Postać syropu (7,5 mg butamiratu cytrynianu/5 ml): dzieci 3–6 lat: 5 ml (7,5 mg) 3 razy na dobę; 6–12 lat: 10 ml (15 mg) 3 razy na dobę; młodzież powyżej 12 lat: 15 ml (22,5 mg) 3 razy na dobę; dorośli: 15 ml (22,5 mg) 4 razy na dobę. Syropu nie stosować u dzieci poniżej 3 lat. Postać kropli doustnych: dzieci od 2 miesięcy do ukończenia 1. roku życia: 10 kropli (2,5 mg butamiratu cytrynianu) 4 razy na dobę; po ukończeniu 1. roku życia do 3 lat: 15 kropli (3,75 mg) 4 razy na dobę; powyżej 3 lat: 25 kropli (6,25 mg) 4 razy na dobę. U dzieci od 2. miesiąca do 2 lat stosowanie tylko na zalecenie lekarza; kropli doustnych nie stosować poniżej 2. miesiąca życia.

Bezwzględne przeciwwskazania: - pierwszy trymestr ciąży - ciężkie zahamowanie czynności ośrodka oddechowego - dziedziczna nietolerancja fruktozy Ostrożnie: - u dzieci w wieku od 2. miesiąca do 2. roku życia wyłącznie na zalecenie lekarza; nie stosować poniżej 2. miesiąca życia (postać kropli doustnych) - unikać jednoczesnego stosowania leków wykrztuśnych z uwagi na zaleganie śluzu, ryzyko skurczu oskrzeli i zakażenia dróg oddechowych - u noworodków – zawarty benzoesan sodu może zwiększać ryzyko żółtaczki mogącej przejść w żółtaczkę jąder podkorowych mózgu

Hamowanie odruchu kaszlu sprawia, że nie zaleca się jednoczesnego stosowania z lekami wykrztuśnymi; jednoczesne podawanie leków wykrztuśnych należy odradzać.

Rzadko: senność. Zaburzenia układu żołądka i jelit – rzadko: nudności, biegunka. Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej – rzadko: pokrzywka.

Brak badań oceniających bezpieczeństwo w okresie ciąży i laktacji. Badania na zwierzętach nie wykazują bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na ciążę lub zdrowie płodu. Ciąża: stosowanie w pierwszym trymestrze ciąży jest przeciwwskazane; w drugim i trzecim trymestrze dopuszczalne jedynie w razie bezwzględnej konieczności. W okresie ciąży jeżeli spodziewane korzyści dla matki są większe niż możliwe ryzyko dla płodu, należy rozważyć najniższą skuteczną dawkę i najkrótszy czas trwania leczenia. Laktacja: brak danych o przenikaniu substancji czynnej i jej metabolitów do mleka ludzkiego. Nie zaleca się stosowania w okresie karmienia piersią; jeśli jednak leczenie jest konieczne dla matki, należy rozważyć zastosowanie najmniejszej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas. Płodność: brak wystarczających danych dotyczących wpływu na płodność.

Rzadko może wywoływać senność; w takich przypadkach zaleca się ostrożność podczas prowadzenia pojazdów lub obsługi maszyn. Przy wystąpieniu senności należy powstrzymać się od prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Może również powodować zawroty głowy, co wymaga zachowania ostrożności podczas czynności wymagających wzmożonej uwagi.

Butamirat w postaci estru jest dobrze i szybko wchłaniany, a następnie całkowicie hydrolizowany do kwasu fenylo-2-masłowego i dietyloaminoetoksyetanolu. Hydroliza przebiega w sposób proporcjonalny w zakresie dawek 22,5 do 90 mg. Po podaniu doustnym cytrynian butamiratu jest szybko wchłaniany i jego wykrywalne stężenie we krwi jest osiągane po 5-10 minutach; maksymalne stężenie w osoczu jest osiągane w ciągu godziny od podania, przy czym dla dawki 90 mg wynosi ono średnio 16,1 ng/ml. Stężenie kwasu fenylo-2-masłowego osiąga wartość maksymalną w ciągu 1,5 godziny (3052 ng/ml po dawce 90 mg), a dietyloaminoetoksyetanolu w ciągu 0,67 godziny (160 ng/ml po dawce 90 mg). Dystrybucja: duża objętość dystrybucji od 81 do 112 litrów (zależna od masy ciała); w dużym stopniu wiązanie z białkami osocza. Kwas fenylo-2-masłowy wykazuje wysoki stopień wiązania z białkami, średnio 89,3% do 91,6%, natomiast dietyloaminoetoksyetanol jest wiązany średnio w 28,8% do 45,7%. Nie wiadomo, czy butamirat przenika przez barierę łożyskową i do mleka matki. Metabolizm: hydroliza butamiratu, prowadząca głównie do kwasu fenylo-2-masłowego i dietyloaminoetoksyetanolu, zachodzi całkowicie i szybko. W badaniach na zwierzętach oba metabolity wykazywały działanie przeciwkaszlowe. Kwas fenylo-2-masłowy jest następnie częściowo metabolizowany w wyniku hydroksylacji w pozycji „para". Eliminacja: trzy metabolity wydalane są głównie przez nerki; metabolity kwasowe w dużej ilości w postaci sprzężonej z kwasem glukuronowym. Stężenie sprzężonego kwasu fenylo-2-masłowego jest dużo większe w moczu niż w osoczu. Butamirat jest wykrywalny w moczu do 48 godzin po zażyciu; wydzielany jest do moczu w większym stopniu w postaci metabolitów niż niezmieniony. Okres półtrwania: dla kwasu fenylo-2-masłowego 23,26–24,42 h, dla butamiratu 1,48–1,93 h, dla dietyloaminoetoksyetanolu 2,72–2,90 h. Szczególne grupy: nie wiadomo, czy zaburzenia czynności wątroby lub nerek mają wpływ na parametry farmakokinetyczne butamiratu.