Butylobromek hioscyny

Półsyntetyczny alkaloid pokrzyku, czwartorzędowa pochodna skopolaminy – N-butylobromek hioscyny. Antagonista ośrodkowych i obwodowych receptorów muskarynowych oraz antagonista nikotyny. Wykazuje parasympatykolityczną aktywność podobną do atropiny, jednak działając obwodowo pozbawiony jest jej ośrodkowych objawów; w porównaniu z atropiną działa szybciej, lecz krócej. Działanie spazmolityczne na mięśnie gładkie: zmniejszenie napięcia mięśni gładkich, osłabienie motoryki przewodu pokarmowego i wydzielania żołądkowego, zniesienie skurczów dróg żółciowych i moczowych. Efekt spazmolityczny obejmuje mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, dróg żółciowych i układu moczowo-płciowego. Obwodowy mechanizm antycholinergiczny: wynika częściowo z blokady zwojów przywspółczulnych w ścianie jelita, a częściowo z działania przeciwmuskarynowego. Brak działania ośrodkowego: jako czwartorzędowy związek amonowy nie przenika przez barierę krew-mózg do OUN, w związku z czym nie obserwuje się antycholinergicznych działań niepożądanych ze strony OUN. Słabo przenika do płynów ustrojowych.

Ostre stany skurczowe przewodu pokarmowego: skurcze przełyku, wpustu i odźwiernika, zaparcie kurczowe, nadruchliwa dyskineza żółciowa; zapalenie żołądka i dwunastnicy oraz wrzód żołądka i dwunastnicy. Łagodzenie skurczu przewodu pokarmowego u dorosłych i dzieci w wieku powyżej 6 lat. Skurcze dróg żółciowych: kolka żółciowa; skurcze trzustki oraz układu moczowo-płciowego. Ostre stany skurczowe dróg moczowych, zwłaszcza w przebiegu kamicy nerkowej, kolki nerkowej, bolesnego parcia na pęcherz moczowy. Ginekologia i położnictwo: skurcze kanału porodowego podczas porodu, połogowe zapalenie macicy, usuwanie łożyska, miesiączkowanie bolesne kurczowe, wspomagająco podczas aborcji w początkowym etapie. Zastosowanie pomocnicze: w diagnostyce radiologicznej przewodu pokarmowego i dróg moczowych oraz po zabiegach operacyjnych; jako środek spazmolityczny podczas badań radiologicznych.

Postać pozajelitowa. Dorośli i dzieci powyżej 12 lat: 20−40 mg (1−2 ampułki) podawana dożylnie powoli, domięśniowo lub podskórnie; maksymalna dawka dobowa to 100 mg (5 ampułek). Wg innego schematu jedna ampułka (20 mg) domięśniowo lub dożylnie, w razie konieczności co 30 minut można podawać kolejne dawki. Wstrzyknięcie dożylne powinno być wykonane „powoli” (może dojść do znacznego obniżenia ciśnienia tętniczego krwi, a nawet wstrząsu spowodowanego podaniem butylobromku hioscyny). Maksymalna dawka dobowa wynosi 100 mg. Produkt leczniczy można stosować w postaci dożylnego wlewu kroplowego. Można stosować w postaci rozcieńczonej. Dzieci powyżej 6 lat (droga pozajelitowa): podawać domięśniowo lub powoli dożylnie w dawce 5-10 mg, dwa do czterech razy na dobę. Podanie domięśniowe u dzieci powyżej 6 roku życia należy przeprowadzać powoli, przez co najmniej 1 minutę. W ciężkich przypadkach, u niemowląt i dzieci można podać dawkę 0,3-0,6 mg/kg masy ciała, dożylnie powoli, domięśniowo lub podskórnie kilka razy na dobę. Nie należy przekraczać maksymalnej dawki dobowej 1,5 mg/kg masy ciała. Postać doustna. Dorośli: 1 do 2 tabletek powlekanych 3 do 5 razy na dobę. Dzieci: 6-12 lat: 1 tabletka trzy razy na dobę. Dawka nie jest wskazana u dzieci w wieku poniżej 6 lat. Tabletki powlekane przeznaczone są wyłącznie do podawania doustnego. Należy je połykać w całości, popijając odpowiednią ilością wody. Szczególne populacje: nie ma konieczności dostosowania dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i (lub) wątroby. Uwagi dotyczące stosowania: nie należy podawać domięśniowo pacjentom leczonym lekami przeciwzakrzepowymi, ponieważ może wystąpić krwiak. W postaci roztworu do wstrzykiwań nie należy stosować w sposób ciągły, codziennie lub długotrwale bez zbadania przyczyny bólu brzucha.

Bezwzględne przeciwwskazania: - jaskra z wąskim kątem przesączania - rozrost gruczołu krokowego z zatrzymaniem moczu - zatrzymanie moczu spowodowane zaburzeniami cewki moczowej lub gruczołu krokowego - mechaniczne zwężenie przewodu pokarmowego - zwężenie odźwiernika - niedrożność jelit paralityczna lub obturacyjna - rozszerzenie okrężnicy (megacolon) - tachykardia - myasthenia gravis - dławica piersiowa (przy podaniu pozajelitowym) - niewydolność serca (przy podaniu pozajelitowym) Ostrożnie: - rozrost gruczołu krokowego bez niedrożności oraz uropatia zaporowa, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku (ryzyko zatrzymania moczu) - atonia jelit oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego (zmniejszenie motoryki przewodu pokarmowego) - refluksowe zapalenie przełyku (rozluźnienie dolnego zwieracza przełyku) - zaburzenia czynności wątroby lub nerek - nadczynność tarczycy - przewlekłe zapalenie oskrzeli (zwiększenie lepkości wydzieliny oskrzelowej) - choroby układu krążenia, w tym niewydolność serca i tyreotoksykoza, przy leczeniu pozajelitowym - arytmia serca (tachykardia, tachyarytmia) - stany przebiegające z wysoką gorączką (hamowanie potliwości i ryzyko przegrzania) - suchość ust, wysychający nieżyt nosa i nadciśnienie - dzieci poniżej 6 lat - ryzyko anafilaksji, w tym wstrząsu, po podaniu pozajelitowym

Nasila działanie antycholinergiczne innych leków cholinolitycznych: trój- i czteropierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, leków przeciwhistaminowych, przeciwpsychotycznych, chinidyny, dizopiramidu, amantadyny oraz innych leków przeciwcholinergicznych, w tym tiotropium, ipratropium i związków atropinopodobnych. Wśród leków przeciwpsychotycznych wymienia się butyrofenony i fenotiazyny. W ujęciu odwrotnym amantadyna, chinidyna, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, neuroleptyki, związki przeciwhistaminowe oraz leki przeciw chorobie Parkinsona potęgują cholinolityczne działanie hioscyny. Antagonizm działania: cholinomimetyki (pilokarpina) oraz leki przeciwcholinoesterazowe (galantamina, fizostygmina, pirydostygmina) znoszą działanie substancji. Może nasilać tachykardię wywoływaną przez leki beta-adrenergiczne. Z antagonistami dopaminy, np. metoklopramidem, wzajemne osłabienie działania obu leków na przewód pokarmowy. Jednoczesne stosowanie z ketokonazolem lub metoklopramidem może zmniejszać ich skuteczność terapeutyczną. Zwalniając perystaltykę przewodu pokarmowego, opóźnia wchłanianie i działanie farmakologiczne innych leków. W przypadku digoksyny prowadzi to do nasilonego wchłaniania i wzrostu jej stężenia w surowicy o ok. 1/3, z ryzykiem względnego przedawkowania. Z kortykosteroidami zwiększone ryzyko wzrostu ciśnienia śródgałkowego i rozwoju jaskry. Środki alkalizujące mocz (m.in. cytryniany) mogą osłabiać wydalanie substancji. Inhibitory MAO mogą hamować metabolizm leków antycholinergicznych, nasilając ich działanie terapeutyczne i niepożądane.

Większość działań wynika z antycholinergicznych właściwości cząsteczki; są zwykle łagodne i przemijające. Zaburzenia oka: często – zaburzenia akomodacji; z częstością nieznaną – mydriaza, zwiększone ciśnienie wewnątrz oka, zmniejszenie wydzielania łez. Serce: często – tachykardia; z częstością nieznaną – kołatanie serca. Naczynia: często – zawroty głowy; z częstością nieznaną – obniżone ciśnienie krwi, zaczerwienienie. Przewód pokarmowy: często – suchość błony śluzowej jamy ustnej; z częstością nieznaną – zaparcia. Skóra: z częstością nieznaną – dyshydroza; zmniejszenie wydzielania potu. Nerki i drogi moczowe: z częstością nieznaną – zatrzymanie moczu. Układ oddechowy: z częstością nieznaną – zagęszczenie wydzieliny oskrzelowej. Zaburzenia psychiczne: z częstością nieznaną – splątanie u osób w podeszłym wieku, pobudliwość, drażliwość. Wynika to z tego, że butylobromek hioscyny ze względu na strukturę chemiczną (czwartorzędowy związek amoniowy) nie powinien przenikać do ośrodkowego układu nerwowego i nie przenika bariery krew-mózg, jednak nie można całkowicie wykluczyć wystąpienia zaburzeń psychicznych, np. dezorientacji. Reakcje immunologiczne (z częstością nieznaną): wstrząs anafilaktyczny (w tym przypadki śmiertelne), reakcje anafilaktyczne, duszność oraz reakcje skórne (pokrzywka, wysypka, rumień, świąd) i inne reakcje nadwrażliwości. Ponadto może wystąpić ból w miejscu wkłucia, szczególnie po podaniu domięśniowym.

Ciąża: dane dotyczące stosowania u kobiet ciężarnych są ograniczone, a badania na zwierzętach dotyczące szkodliwego wpływu na reprodukcję są niewystarczające. Jako środek ostrożności nie zaleca się stosowania hioscyny butylobromku w okresie ciąży. Dopuszczalny jedynie po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka. Laktacja: przeciwwskazany – butylobromek hioscyny częściowo przenika do mleka matki; jednocześnie brak wystarczających danych dotyczących przenikania hioscyny butylobromku i jego metabolitów do mleka ludzkiego. Stosowanie w okresie karmienia piersią jest niezalecane. Noworodki są wrażliwe na niektóre leki antycholinergiczne, dlatego nie można wykluczyć zagrożenia dla noworodka/niemowlęcia. Wymaga decyzji o przerwaniu karmienia piersią albo rezygnacji z leczenia, z uwzględnieniem korzyści z karmienia dla dziecka oraz korzyści terapeutycznych dla matki. Ze względu na osłabienie czynności gruczołów zewnątrzwydzielniczych może dodatkowo zmniejszać wydzielanie mleka. Płodność: nie przeprowadzono badań dotyczących wpływu na płodność.

Nie przeprowadzono badań oceniających wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Podawanie hioscyny butylobromku może powodować działania niepożądane, takie jak splątanie, niewyraźne widzenie spowodowane zaburzeniami akomodacji, senność itp., które mogą wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Możliwe są także zaburzenia akomodacji lub zawroty głowy; w związku z tym należy zachować ostrożność podczas prowadzenia samochodu lub obsługiwania maszyn. Ze względu na cholinolityczne działanie, długotrwałe stosowanie może prowadzić do zaburzeń akomodacji. W razie wystąpienia takich działań niepożądanych należy unikać potencjalnie niebezpiecznych czynności, takich jak prowadzenie pojazdów lub obsługiwanie maszyn. Zaleca się powstrzymanie od kierowania pojazdami i obsługi maszyn aż do uzyskania pełnej sprawności wzroku.

Wchłanianie: jako czwartorzędowa, silnie polarna sól amoniowa, wchłania się jedynie częściowo po podaniu doustnym (8%) lub doodbytniczym (3%). Mediana biodostępności całkowitej dla tabletek powlekanych, czopków i roztworu doustnego (100 mg) wynosiła poniżej 1%. Po podaniu doustnym w zakresie od 20 mg do 400 mg maksymalne stężenie w osoczu (średnio 0,11–2,04 ng/ml) obserwowano po ok. 2 godzinach. Dystrybucja: po podaniu dożylnym szybko dystrybuowany do tkanek (t½α = 4 min, t½β = 29 min); objętość dystrybucji (Vss) wynosi 128 l (ok. 1,7 l/kg). Ze względu na duże powinowactwo do receptorów muskarynowych i nikotynowych, dystrybuowany głównie do komórek mięśniowych okolic brzucha i miednicy oraz śródściennych zwojów narządów jamy brzusznej. Wiązanie z białkami osocza ok. 4,4%. Przenika przez barierę łożyskową i nie przenika przez barierę krew-mózg. Brak przenikania przez barierę krew-mózg wykazano w badaniach na zwierzętach, brak danych klinicznych. W niewielkim stopniu przenika do mleka kobiecego. Metabolizm: metabolizowany głównie w wątrobie; głównym szlakiem jest hydroliza wiązania estrowego. Eliminacja i okres półtrwania: terminalny okres półtrwania po podaniu dożylnym ok. 5 godzin, natomiast po podaniu doustnym (dawki 100–400 mg) końcowy okres półtrwania wynosi od 6,2 h do 10,6 h. Całkowity klirens wynosi 1,2 l/min. Po podaniu dożylnym 42–61% dawki jest wydalane z moczem, a 28,3–37% z kałem; około 50% dawki wydalane z moczem w postaci niezmienionej. Po podaniu doustnym wydalany z kałem i moczem – przez nerki 2–5% dawki, a w kale ok. 90% radioaktywności; po podaniu doodbytniczym z moczem 0,7–1,6%. Metabolity wydalane przez nerki słabo wiążą się z receptorami muskarynowymi i uważa się, że nie mają wpływu na działanie hioscyny butylobromku.