Cefaleksyna

Cefalosporyna I generacji, półsyntetyczna, o działaniu bakteriobójczym; antybiotyk cefalosporynowy pierwszej generacji. Pochodna kwasu 7-aminocefalosporanowego o szerokim zakresie aktywności przeciwbakteryjnej, przeznaczona do podania doustnego. Mechanizm: hamowanie syntezy ściany komórki bakteryjnej przez blokowanie transpeptydazy katalizującej powstawanie peptydowych mostków krzyżowych. Polega na hamowaniu syntezy peptydoglikanu ściany komórkowej – cefalosporyny zaburzają działanie transpeptydaz, uniemożliwiając tworzenie połączeń poprzecznych między łańcuchami peptydoglikanów, które są niezbędne komórce do zbudowania ściany. Zatrzymanie biosyntezy osłabia ścianę, która pęka pod wpływem ciśnienia osmotycznego, prowadząc do lizy komórki i tworzenia filamentów. Działanie bakteriobójcze zależne od czasu. Oporna na enzymy bakteryjne: oporna na działanie β-laktamazy bakterii Gram-ujemnych i β-laktamazy gronkowcowej. Aktywność: bakterie Gram-dodatnie – Staphylococcus aureus (w tym szczepy wytwarzające penicylinazę), Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes; Gram-ujemne – Escherichia coli, Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae, Moraxella catarrhalis, Proteus mirabilis. Generalnie mniej silna niż cefalotyna; niektóre szczepy Gram-ujemne mogą być hamowane jedynie przez wysokie stężenia osiągane w drogach moczowych, a Haemophilus influenzae wykazuje umiarkowaną oporność. Nieskuteczna wobec grzybów, wirusów i drożdży; oporność wykazują metycylinooporne szczepy gronkowców oraz większość szczepów enterokoków (np. Streptococcus faecalis). Mechanizmy oporności: synteza cefalosporynazy inaktywującej antybiotyk poprzez hydrolizę pierścienia β-laktamowego – najczęstszy mechanizm u bakterii Gram-ujemnych, przenoszony plazmidowo lub chromosomalnie. Zmniejszenie powinowactwa białek wiążących penicyliny (PBP) do β-laktamów – częsta przyczyna oporności bakterii Gram-dodatnich. Pompy efluksowe usuwające antybiotyk z komórki oraz zmiany struktury poryn zmniejszające bierną dyfuzję leku. Oporność krzyżowa w obrębie β-laktamów wynika z podobieństw strukturalnych i wiąże się z β-laktamazami, zmianami poryn oraz pompami efluksowymi. Pseudomonas aeruginosa jest znana z oporności na cefaleksynę.

Zakażenia dróg oddechowych; zakażenia skóry i tkanek miękkich; zakażenia układu moczowo-płciowego.

Dawka zależy od ciężkości zakażenia, wrażliwości drobnoustroju, stanu klinicznego, wieku i masy ciała. Dorośli i dzieci powyżej 12 lat: zwykle 1–4 g na dobę w dawkach podzielonych. W umiarkowanych i niepowikłanych zakażeniach dróg moczowych, anginie paciorkowcowej oraz zakażeniach skóry i tkanek miękkich: 250 mg co 6 h lub 500 mg co 12 h. W cięższych zakażeniach lub wywołanych przez drobnoustroje średnio wrażliwe – dawki większe. Przy konieczności podania >4 g na dobę należy rozważyć cefalosporynę pozajelitową. Dzieci poniżej 12 lat: 25–50 mg/kg mc. na dobę w dawkach podzielonych, zwykle co 12 h. W ciężkich zakażeniach dawkę można podwoić. Podeszły wiek z prawidłową czynnością nerek: bez modyfikacji dawki. Ciężka niewydolność nerek: ostrożnie; może być konieczne zmniejszenie dawki i/lub wydłużenie odstępów między dawkami. Czas leczenia: zależny od ciężkości i rodzaju zakażenia; zwykle kontynuacja przez 2–3 dni po ustąpieniu objawów. Zakażenia paciorkowcami β-hemolizującymi – co najmniej 10 dni. Zapalenie pęcherza moczowego – 7–14 dni. Podanie doustne: kapsułki połyka się w całości, popijając niewielką ilością wody, niezależnie od posiłków.

Bezwzględne przeciwwskazania: - nadwrażliwość na cefalosporyny lub penicyliny - nadwrażliwość na inne antybiotyki β-laktamowe - rozpoznana oporność na cefalosporyny lub penicyliny Ostrożnie: - choroby przewodu pokarmowego w wywiadzie, zwłaszcza zapalenie okrężnicy - znacznie zaburzona czynność nerek - skłonność do reakcji alergicznych na wiele różnych substancji - biegunka związana ze stosowaniem antybiotyków, mogąca świadczyć o rzekomobłoniastym zapaleniu jelita grubego

Wydalanie nerkowe cefaleksyny, podobnie jak wielu innych cefalosporyn, jest opóźniane przez probenecyd. Probenecyd zwalnia eliminację cefaleksyny przez nerki i może zwiększać jej stężenie w surowicy. Hormonalne środki antykoncepcyjne: opisywano pojedyncze przypadki zmniejszenia skuteczności doustnych środków antykoncepcyjnych zawierających estrogeny podczas stosowania cefaleksyny. Interferencja z testami laboratoryjnymi: podczas leczenia cefaleksyną może wystąpić fałszywie dodatni wynik testu Coombsa. Testy antyglobulinowe oraz test Coombsa używane do prób krzyżowych w transfuzjologii mogą dawać wynik dodatni u noworodków, których matki były leczone przed porodem cefalosporynami. U leczonych cefalosporyną oznaczenia glukozy w moczu mogą być fałszywie dodatnie, dlatego zaleca się metody enzymatyczne. Leki nefrotoksyczne: w rozpoznanej niewydolności nerek nie należy stosować jednocześnie leków przeciwbakteryjnych o działaniu nefrotoksycznym.

Najczęstsze działania niepożądane cefaleksyny i innych doustnych cefalosporyn to na ogół zaburzenia żołądkowo-jelitowe oraz reakcje nadwrażliwości. Opisywano rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego.

Brak wystarczających badań u kobiet w ciąży. W badaniach na zwierzętach nie wykazano działania teratogennego, jednak z uwagi na przenikanie przez łożysko zaleca się ostrożność w razie stosowania w ciąży. Przenika do mleka kobiecego; podczas karmienia piersią wskazana ostrożność.

Brak danych dotyczących wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.