Cetyryzyna

Pochodna piperazyny; długo działający lek przeciwhistaminowy o niewielkim działaniu sedatywnym, wykazujący pewną aktywność stabilizującą komórki tuczne; w zwykłych dawkach mała skłonność do wywoływania senności, praktycznie bez działania antymuskarynowego. Metabolit hydroksyzyny u człowieka; silny i selektywny antagonista obwodowych receptorów histaminowych H1. In vitro brak istotnego powinowactwa do receptorów innych niż H1. Działanie przeciwalergiczne: u osób z atopią poddawanych prowokacji alergenem dawka 10 mg raz lub dwa razy na dobę hamuje napływ do skóry i spojówek komórek późnej fazy reakcji zapalnej (eozynofili). W dawkach 5 mg i 10 mg silnie hamuje odczyn bąbla i zaczerwienienia wywołany śródskórnym podaniem histaminy w bardzo dużych stężeniach, choć nie ustalono związku tego działania ze skutecznością kliniczną. Farmakokinetyka: szybko wchłania się z przewodu pokarmowego po podaniu doustnym, ze szczytowym stężeniem w osoczu w ciągu około godziny; pokarm opóźnia czas osiągnięcia szczytu, ale nie zmniejsza ilości wchłoniętej substancji. Silnie wiąże się z białkami osocza; okres półtrwania w fazie eliminacji około 10 godzin. Wydalana głównie z moczem, przeważnie w postaci niezmienionej. Nie przenika w istotnym stopniu przez barierę krew–mózg. Wykrywana w mleku kobiecym. Niska aktywność metaboliczna w wątrobie i mały potencjał arytmogenny.

Alergiczny nieżyt nosa (sezonowy i przewlekły): łagodzenie objawów dotyczących nosa i oczu, związanych z sezonowym i przewlekłym alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa – u dorosłych, młodzieży i dzieci w wieku od 2. rż. Przewlekła pokrzywka idiopatyczna: łagodzenie objawów przewlekłej idiopatycznej pokrzywki.

Dorośli i młodzież powyżej 12 lat: 10 mg raz na dobę. Dzieci: w wieku od 2 do 6 lat 2,5 mg dwa razy na dobę, przy czym w tej grupie może być stosowana wyłącznie po uprzednim zdiagnozowaniu alergii; od 6 do 12 lat 5 mg dwa razy na dobę. Nie zaleca się stosowania postaci tabletek u dzieci w wieku poniżej 6 lat, ponieważ ta postać farmaceutyczna nie pozwala na odpowiednie dostosowanie dawki. Czas leczenia: nie zaleca się stosowania przez czas dłuższy niż 10 dni bez konsultacji z lekarzem. Pacjenci w podeszłym wieku: brak danych wskazujących na konieczność zmniejszenia dawki, jeśli czynność nerek jest prawidłowa. Zaburzenia czynności nerek: ponieważ cetyryzyna jest wydalana głównie przez nerki, w przypadku braku możliwości zastosowania alternatywnego leczenia odstępy pomiędzy poszczególnymi dawkami muszą być ustalone indywidualnie w zależności od czynności nerek. Modyfikacja dawki u dorosłych wg klirensu kreatyniny/eGFR: prawidłowa czynność nerek (≥80 ml/min) – 10 mg raz na dobę; łagodne zaburzenia (50–79) – 10 mg raz na dobę; umiarkowane zaburzenia (30–49) – 5 mg raz na dobę; ciężkie zaburzenia – 5 mg co drugi dzień, a u pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek dializowanych podawanie przeciwwskazane. Zaburzenia czynności wątroby: nie ma konieczności dostosowania dawki u pacjentów wyłącznie z zaburzeniami czynności wątroby; natomiast u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek zaleca się dostosowanie dawki jak w niewydolności nerek. Dzieci i młodzież z zaburzeniami czynności nerek: dawkę należy ustalać indywidualnie na podstawie klirensu kreatyniny, wieku oraz masy ciała. Sposób podania: doustnie; tabletki należy połykać popijając szklanką płynu; roztwór można przyjmować doustnie bez rozcieńczania.

Bezwzględne przeciwwskazania: - nadwrażliwość na hydroksyzynę lub na którąkolwiek pochodną piperazyny - schyłkowa niewydolność nerek z eGFR poniżej 15 ml/min Ostrożnie: - czynniki ryzyka zatrzymania moczu (uszkodzony rdzeń kręgowy, rozrost gruczołu krokowego), z możliwością zwiększenia ryzyka zatrzymania moczu - padaczka oraz ryzyko wystąpienia drgawek - jednoczesne spożywanie alkoholu, mimo braku istotnych klinicznie interakcji w dawkach terapeutycznych - postać tabletek powlekanych u dzieci poniżej 6 lat, gdyż nie pozwala na właściwe dostosowanie dawki - postać syropu u dzieci poniżej 2 lat

Ze względu na właściwości farmakokinetyczne, farmakodynamiczne oraz profil tolerancji cetyryzyny nie są spodziewane interakcje z innymi lekami. W badaniach interakcji lekowych nie stwierdzono interakcji farmakodynamicznych ani znaczących interakcji farmakokinetycznych, w szczególności z pseudoefedryną lub teofiliną (400 mg na dobę). Niskie ryzyko interakcji wynika z faktu, że niektóre interakcje są mniej prawdopodobne niż w przypadku leków przeciwhistaminowych, takich jak astemizol i terfenadyna, ponieważ cetyryzyna wykazuje słaby metabolizm wątrobowy i niewielki potencjał arytmogenny. Pokarm: nie zmniejsza stopnia wchłaniania cetyryzyny, natomiast zmniejsza szybkość jej wchłaniania. OUN: u wrażliwych pacjentów jednoczesne stosowanie z alkoholem lub lekami o działaniu hamującym na ośrodkowy układ nerwowy może dodatkowo zmniejszać zdolność reagowania i koncentrację. Cetyryzyna nie nasila jednak działania alkoholu (w stężeniu 0,5 g/l we krwi). Doustne antykoagulanty: opisano interakcję między cetyryzyną a acenokumarolem.

Ze strony OUN działania niepożądane o nieznacznym nasileniu: senność, zmęczenie, bóle i zawroty głowy; w niektórych przypadkach obserwowano paradoksalne pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego. Mimo iż cetyryzyna jest praktycznie pozbawiona aktywności cholinolitycznej, zgłaszano pojedyncze przypadki trudności w oddawaniu moczu, zaburzeń akomodacji oka i suchości błony śluzowej jamy ustnej. Ze strony wątroby: zaburzenia czynności wątroby ze zwiększoną aktywnością enzymów wątrobowych i ze zwiększonym stężeniem bilirubiny, które w większości przypadków ustępowały po przerwaniu przyjmowania cetyryzyny dichlorowodorku. Opisano też zagrażające życiu zapalenie wątroby u pacjenta długotrwale przyjmującego cetyryzynę oraz nawracające ostre zapalenie wątroby związane z krótkotrwałym stosowaniem cetyryzyny. W badaniach kontrolowanych placebo (dawka 10 mg/d) z częstością ≥1% u dorosłych: zmęczenie (1,63%), zawroty głowy (1,10%), ból głowy (7,42%), ból brzucha (0,98%), suchość błony śluzowej jamy ustnej (2,09%), nudności (1,07%), senność (9,63%) i zapalenie gardła (1,29%); senność występowała statystycznie częściej u pacjentów stosujących cetyryzynę niż w grupie otrzymującej placebo, w większości przypadków miała nasilenie łagodne do umiarkowanego. U dzieci w wieku od 6 miesięcy do 12 lat z częstością ≥1%: biegunka (1,0%), senność (1,8%), zapalenie błony śluzowej nosa (1,4%) oraz zmęczenie (1,0%). Po wprowadzeniu do obrotu: świąd (intensywne swędzenie) i (lub) pokrzywka po przerwaniu stosowania cetyryzyny. Reakcje nadwrażliwości: pokrzywka oraz trwałe wykwity polekowe. Zaburzenia rytmu: doniesienie o torsade de pointes po przedawkowaniu cetyryzyny u pacjenta z hipokaliemią poddawanego hemodializie z powodu przewlekłej niewydolności nerek.

Dane z prospektywnych obserwacji nie wskazują na zwiększone działanie toksyczne w stosunku do matki, płodu lub zarodka. W badaniach na zwierzętach nie wykazano bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na przebieg ciąży, rozwój zarodka i płodu, poród lub rozwój pourodzeniowy. Mimo to należy zachować ostrożność podczas stosowania cetyryzyny u kobiet w ciąży. Laktacja: ograniczone – cetyryzyna przenika do mleka matki, osiągając w nim stężenia stanowiące 25–90% stężeń stwierdzanych w osoczu krwi, w zależności od czasu pobrania próbki po podaniu. Nie można wykluczyć ryzyka wystąpienia działań niepożądanych u niemowląt karmionych piersią, dlatego należy zachować ostrożność w okresie karmienia piersią. Płodność: dane dotyczące wpływu cetyryzyny na ludzką płodność są ograniczone, ale nie stwierdzono zagrożenia; dane z badań na zwierzętach nie wskazują na zagrożenie dla bezpieczeństwa w zakresie rozrodczości u ludzi.

W zalecanej dawce 10 mg nie stwierdzono klinicznie istotnego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów, odczuwanie senności ani sprawność psychofizyczną; pacjenci, u których wystąpiła senność, powinni jednak unikać prowadzenia pojazdów, wykonywania potencjalnie niebezpiecznych czynności oraz obsługiwania maszyn. Wskazana obserwacja indywidualnej reakcji organizmu; nie należy stosować dawek większych niż zalecane.

Wchłanianie: szybkie po podaniu doustnym; maksymalne stężenie w osoczu osiągane w ciągu około godziny, stężenie maksymalne w stanie stacjonarnym ok. 300 ng/ml uzyskiwane w ciągu 1,0 ±0,5 h. Pokarm nie zmniejsza stopnia wchłaniania, ale zmniejsza szybkość wchłaniania. Biodostępność w postaci roztworu, kapsułek i tabletek jest podobna. Dystrybucja: pozorna objętość dystrybucji 0,50 l/kg; wiązanie z białkami osocza 93 ±0,3%. Nie wydaje się przenikać w istotnym stopniu przez barierę krew–mózg. Wykrywana w mleku kobiecym. Metabolizm: nie ulega w znaczącym stopniu metabolizmowi pierwszego przejścia; niski metabolizm wątrobowy. Pochodna piperazyny, metabolit hydroksyzyny. Eliminacja: wydalana głównie z moczem, przede wszystkim w postaci niezmienionej – około dwie trzecie dawki w postaci niezmienionej z moczem. Końcowy okres półtrwania ok. 10 godzin. Nie stwierdzono kumulacji podczas podawania dawek dobowych 10 mg przez 10 dni. Kinetyka liniowa: w zakresie dawek od 5 mg do 60 mg. Zaburzenia czynności nerek: farmakokinetyka podobna u pacjentów z łagodnymi zaburzeniami (klirens kreatyniny powyżej 40 ml/min) i u zdrowych ochotników. W umiarkowanych zaburzeniach okres półtrwania 3-krotnie dłuższy, a klirens o 70% mniejszy niż u zdrowych. U hemodializowanych (klirens kreatyniny poniżej 7 ml/min) po pojedynczej doustnej dawce 10 mg okres półtrwania 3-krotnie dłuższy, klirens o 70% mniejszy; podczas hemodializy usuwana w niewielkim stopniu. Dostosowanie dawkowania konieczne w umiarkowanych lub ciężkich zaburzeniach czynności nerek. Zaburzenia czynności wątroby: u pacjentów z przewlekłymi chorobami wątroby (choroby miąższu, przebiegające z zastojem żółci, marskość żółciowa) po pojedynczej doustnej dawce 10 lub 20 mg wydłużenie okresu półtrwania o 50% i zmniejszenie klirensu o 40% względem zdrowych. Dostosowanie dawkowania konieczne jedynie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, u których jednocześnie występują zaburzenia czynności nerek. Podeszły wiek: po pojedynczej doustnej dawce 10 mg okres półtrwania wydłużony o ok. 50%, a klirens zmniejszony o 40% względem młodszych; zmniejszenie klirensu prawdopodobnie związane z osłabieniem czynności nerek w tej grupie. Dzieci: okres półtrwania ok. 6 godzin u dzieci w wieku 6–12 lat i 5 godzin w wieku 2–6 lat; u niemowląt i dzieci w wieku 6–24 miesięcy skrócony do 3,1 godziny.