Monografia substancji czynnej
Chondroityny siarczan sodu
Chondroitini natrii sulfas
Monografia
Glikozaminoglikan; siarczan chondroityny sodu należy do polisacharydów z grupy glikozaminoglikanów. Zaliczany do grupy inne niesteroidowe leki przeciwzapalne i przeciwreumatyczne; kod ATC M01AX25. Podstawa strukturalna: jeden z głównych składników chrząstki, łączy się z białkiem centralnym tworząc proteoglikan, który nadaje chrząstce właściwości mechaniczne i elastyczne; jeden z podstawowych składników budowy kości i chrząstki. Mechanizm działania w chorobie zwyrodnieniowej stawów: działanie przeciwzapalne na poziomie komórkowym (in vivo), stymulacja endogennej syntezy proteoglikanów (in vivo), kwasu hialuronowego (in vivo) oraz redukcja aktywności katabolicznej chondrocytów (in vivo). Efekt zachodzi przez hamowanie pewnych enzymów proteolitycznych – kolagenazy, elastazy, proteoglikanazy, fosfatazy A2, N-acetylo-glikozoaminidazy (in vitro, in vivo) – a także hamowanie tworzenia innych substancji uszkadzających chrząstkę (in vitro). Pobudza biosyntezę proteoglikanów i hamuje aktywność enzymów litycznych w obrębie chrząstki. Efekt kliniczny: łagodzi lub poprawia objawy choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego lub biodrowego, takie jak ból i ograniczenia ruchowe. Początek działania w ciągu 6 do 8 tygodni; efekt utrzymuje się 2 do 3 miesięcy po zakończeniu leczenia. W krótkotrwałym łagodzeniu bólu większą skuteczność wykazuje diklofenak.
Choroba zwyrodnieniowa stawów – leczenie uzupełniające objawów choroby zwyrodnieniowej stawów; leczenie objawowe o opóźnionym działaniu w chorobie zwyrodnieniowej stawu kolanowego u dorosłych; objawowe leczenie choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego i biodrowego.
Dorośli (w tym w podeszłym wieku): standardowo 800 mg (2 kapsułki) w postaci jednej dawki na dobę przyjmowanej przez okres leczenia trwający trzy miesiące; alternatywnie 800 mg (2 kapsułki) w postaci jednej dawki na dobę przyjmowanej przez okres przynajmniej trzech miesięcy. Dawkę dobową 800 mg można też podawać jako 1 tabletkę 800 mg na dobę. Możliwy schemat alternatywny: 1 kapsułka 500 mg dwa razy na dobę (1 g na dobę). W cięższych przypadkach: zalecana dawka to 1200 mg, tj. 3 kapsułki, na dobę przez pierwsze 4 do 6 tygodni leczenia, a następnie 800 mg w jednej dawce dobowej do końca trzymiesięcznego okresu leczenia. Dobową dawkę 1200 mg można przyjmować jednorazowo lub z podziałem na trzy dawki, tj. 1 kapsułka trzy razy na dobę. Cykliczność: leczenie składa się z powtarzanych okresów trzymiesięcznego leczenia z dwumiesięcznymi przerwami bez przyjmowania. Czas terapii dostosowuje się do wyników klinicznych, z uwzględnieniem, że substancja wykazuje opóźnione działanie, które może się utrzymywać po przerwaniu leczenia. Dzieci i młodzież (do 18 lat): ze względu na brak danych klinicznych nie zaleca się stosowania u dzieci i młodzieży w wieku do 18 lat; brak dowodów naukowych na pozytywne działanie u dzieci i młodzieży w wieku od 0 do 18 lat, wobec czego stosowanie ograniczone wyłącznie do osób dorosłych (w wieku powyżej 18 lat). Zaburzenia czynności nerek: dostępne są tylko ograniczone doświadczenia, w związku z czym należy zachować szczególną ostrożność przy leczeniu takich pacjentów. Niewydolność serca: doświadczenie ograniczone, w związku z czym nie można określić zalecanego dawkowania. Zaburzenia czynności wątroby: brak doświadczenia, wobec czego stosować ostrożnie i regularnie monitorować pacjenta; należy zachować szczególną ostrożność przy leczeniu takich pacjentów. Sposób podania: doustnie, kapsułek nie żuć, należy je połknąć w całości, popijając odpowiednią ilością płynu; kapsułki połyka się w całości, popijając szklanką wody. Można przyjmować przed posiłkiem, w trakcie posiłku lub po posiłku; gdy jakikolwiek inny produkt leczniczy uprzednio wywołał podrażnienie żołądka, zaleca się przyjmowanie po posiłku.
Bezwzględne przeciwwskazania: - brak (poza nadwrażliwością na substancję czynną) Ostrożnie: - wiek poniżej 18 lat - ciąża i karmienie piersią - niewydolność serca i (lub) nerek, z uwagi na możliwe obrzęki i zatrzymanie wody wynikające z osmotycznego działania chondroityny - zaburzenia czynności wątroby, ze względu na brak doświadczenia w tej grupie - jednoczesne stosowanie z lekami hamującymi agregację płytek, takimi jak kwas acetylosalicylowy, dipirydamol, klopidogrel i tiklopidyna - jednoczesne stosowanie kumarynowych leków przeciwzakrzepowych, z monitorowaniem INR - nieprzydatność w leczeniu ostrego bólu z powodu opóźnionego początku działania
Leki hamujące agregację płytek krwi – równoczesne stosowanie wymaga ostrożności. Siarczan chondroityny należy do tej samej grupy glikozoaminoglikanów co heparyna; choć nie zawiera w swojej strukturze pentasacharydu odpowiedzialnego za przeciwzakrzepowe działanie heparyny, przy jednoczesnym stosowaniu z kumarynowymi lekami przeciwzakrzepowymi, takimi jak warfaryna, zaleca się monitorowanie wartości INR po rozpoczęciu lub przerwaniu stosowania.
Ciąża: dane dotyczące stosowania siarczanu chondroityny u kobiet w ciąży są ograniczone lub ich brak (mniej niż 300 kobiet w ciąży); badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego lub pośredniego szkodliwego wpływu na reprodukcję. W ramach ostrożności zaleca się unikanie stosowania w okresie ciąży. Laktacja: przeciwwskazany – nie wiadomo, czy siarczan chondroityny lub jego metabolity przenikają do mleka ludzkiego. Ze względu na niewielkie wchłanianie po podaniu doustnym (około 10–20% dawki) znaczący wpływ na niemowlę karmione piersią jest bardzo mało prawdopodobny. Nie można jednak wykluczyć zagrożenia dla noworodków/dzieci, dlatego nie powinien być stosowany podczas karmienia piersią. Płodność: badania na zwierzętach nie wskazują żadnego wpływu na płodność; brak danych dotyczących wpływu na płodność u ludzi.
Nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Siarczan chondroityny może jednak wywierać niewielki wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów lub obsługiwania maszyn. Po przyjęciu mogą wystąpić zawroty głowy.
Wchłanianie: biodostępność podanego doustnie siarczanu chondroityny wynosi od 15% do 24%. 10% wchłoniętej części występuje w postaci siarczanu chondroityny, a 90% w postaci pochodnych zdepolimeryzowanych o mniejszej masie cząsteczkowej, co wskazuje na metabolizm z efektem pierwszego przejścia. Maksymalne stężenie we krwi jest osiągane po około 2–4 godzinach, przy czym czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia jest nieco krótszy na czczo. Stan stacjonarny osiągany jest po 3–4 dniach. Dystrybucja: objętość dystrybucji stosunkowo niewielka, około 0,4 L/kg. Powinowactwo do tkanki stawowej; stałe odkładanie się w mazi stawowej, gdzie wykazuje działanie chondroprotekcyjne i przeciwzapalne. Po podaniu doustnym wysokie stężenie stwierdza się w ścianie jelita cienkiego, wątrobie, mózgu i nerkach, a także w mazi stawowej i chrząstkach, gdzie substancja ma tendencję do odkładania się. Wiązanie z białkami wg jednej charakterystyki bardzo niskie – zaledwie 0,23% białka całkowitego, natomiast wg innej 85% siarczanu chondroityny i jej zdepolimeryzowanych pochodnych znajduje się w krążeniu i jest związane z białkami osocza. Metabolizm: co najmniej 90% dawki podlega metabolizacji przez sulfatazy lizosomalne, a następnie ulega depolimeryzacji przez hialuronidazy, β-glukuronidazy i β-N-acetyloheksozoamidazy. W depolimeryzacji uczestniczą wątroba, nerki i inne narządy. Enzymy cytochromu P-450 nie biorą udziału w metabolizmie. Nie zaobserwowano interakcji z innymi lekami na poziomie metabolizmu. Eliminacja: głównie nerkowa – siarczan chondroityny i jego zdepolimeryzowane siarczany są usuwane głównie przez nerki. Około 15% podanej dawki jest wydalane z moczem w ciągu pierwszych 48 godzin. Okres półtrwania wynosi od 5 do 15 godzin, w zależności od warunków testu. Klirens wynosi 30,5 mL/minutę albo 0,43 mL/minutę/kg. Liniowość: kinetyka pierwszego rzędu aż do pojedynczej dawki wynoszącej 3000 mg; powtarzalne dawki 800 mg u pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów nie zmieniają kinetyki.
Informacje przedstawione w monografii substancji zostały opracowane na podstawie wybranych Charakterystyk Produktów Leczniczych (ChPL) leków zawierających tę substancję. Aktualna ChPL danego preparatu pozostaje zawsze ostatecznym i wiążącym źródłem informacji o leku.