Cynaryzyna

Pochodna piperazyny o aktywności przeciwhistaminowej, uspokajającej i blokującej kanały wapniowe. Kompetycyjny antagonista receptorów histaminowych H1; niekompetycyjny antagonista receptorów adrenergicznych, nikotynowych oraz receptorów dla angiotensyny; oddziałuje z zależnymi od potencjału kanałami wapniowymi i blokuje napływ jonów wapnia do komórek. Wykazuje też słabe działanie przeciwhistaminowe i cholinolityczne. Zmniejsza napływ jonów wapnia głównie do komórek mięśni gładkich naczyń krwionośnych. Działa na naczynia mięśni gładkich, selektywnie hamując dopływ wapnia do komórek, które uległy depolaryzacji; w wyniku tego zmniejsza się dostępność wolnych jonów wapnia potrzebnych do wywołania i zachowania skurczu. Hamowanie skurczu mięśni gładkich polega głównie na oddziaływaniu z kanałami wapniowymi w błonie zewnątrzkomórkowej i – poprzez blokowanie napływu wapnia z przestrzeni międzykomórkowej – zaburzeniu produkcji ATP; nie wpływa natomiast na uwalnianie wapnia wewnątrzkomórkowego. Efekty kliniczne mechanizmu: rozkurcz mięśniówki gładkiej naczyń krwionośnych i zwiększenie przepływu obwodowego i mózgowego; poprawa własności reologicznych krwi (zmniejszenie lepkości), lepsze zaopatrzenie tkanek w tlen i poprawa elastyczności erytrocytów; zmniejszenie stymulacji układu przedsionkowego poprzez redukcję pobudliwości komórek włoskowatych oraz neuronów przedsionkowych; działanie przeciwwymiotne poprzez zmniejszenie pobudliwości obszarów chemorecepcyjnych w mózgu. Poprawia przepływy w naczyniach ucha wewnętrznego, siatkówki oraz w naczyniach obwodowych. Działanie przeciwwymiotne i słabo uspokajające; działanie spazmolityczne zaznacza się przede wszystkim w ścianach drobnych naczyń krwionośnych. Działa hamująco na błędnik; efekt ten jest przedłużony i rozwija się stopniowo. Hamuje oczopląs. Zmniejsza bóle nocne i kurcze u pacjentów z chromaniem przestankowym. Hamuje działanie serotoniny, bradykininy i prostaglandyn. W odróżnieniu od innych antagonistów kanałów wapniowych, w dawkach terapeutycznych ma niewielki wpływ na ciśnienie tętnicze krwi oraz nie wpływa na kurczliwość mięśnia sercowego ani na układ bodźcoprzewodzący.

Zaburzenia przedsionkowe (błędnikowe): zawroty głowy, szum w uszach, nudności i wymioty, m.in. w chorobie Méniere'a. Zapobieganie chorobie lokomocyjnej (kinetozom). Zaburzenia krążenia mózgowego: zawroty głowy, szumy uszne, bóle głowy; zaburzenia naczyniowe w obrębie ośrodkowego układu nerwowego, np. zaburzenia krążenia w układzie kręgowo-podstawnym. Zaburzenia krążenia obwodowego: zespół (choroba) Raynauda, chromanie przestankowe, kurcze mięśniowe. Okulistyka: zespoły niedokrwienne.

Droga podania: doustnie, po posiłku. Dorośli – zawroty głowy i inne zaburzenia o charakterze niedokrwiennym: 1 tabletka (25 mg) trzy razy na dobę (75 mg); w początkowym okresie leczenia można stosować dawki dwukrotnie większe. Choroba lokomocyjna (zapobiegawczo): 1 tabletka (25 mg) na 2 godziny przed podróżą, a następnie w miarę potrzeby 1 tabletka (25 mg) co 8 godzin w czasie podróży. Nie należy przekraczać dawki 150 mg (6 tabletek) na dobę. Czas leczenia: nie powinien być dłuższy niż 3 miesiące. Dzieci: nie określono dotychczas bezpieczeństwa stosowania cynaryzyny u dzieci. Niewydolność nerek: nie ma konieczności zmiany dawkowania. Niewydolność wątroby: okres półtrwania cynaryzyny wydłuża się – należy wówczas rozważyć zmianę dawkowania.

Bezwzględne przeciwwskazania: - zaburzenia ze strony układu pozapiramidowego - choroba Parkinsona Ostrożnie: - porfiria - niskie ciśnienie tętnicze - rozrost gruczołu krokowego - zwężenie odźwiernika - zwężenie szyi pęcherza moczowego - ryzyko napadu jaskry z powodu działania cholinolitycznego - choroby układu sercowo-naczyniowego - padaczka - nadczynność tarczycy - wiek podeszły z okresową kontrolą objawów pozapiramidowych - zaburzenia czynności wątroby lub nerek - skłonność do podrażnienia żołądka - konieczność odstawienia na 4 dni przed alergicznymi testami skórnymi z powodu fałszywych wyników

Nasila uspokajające działanie leków hamujących OUN – trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, anksjolityków, leków nasennych i opioidów. Alkohol nasila nasenne i uspokajające działanie cynaryzyny. Testy skórne/alergiczne: jako lek przeciwhistaminowy może hamować reakcję skórną na alergeny wywołaną histaminą, dlatego należy przerwać stosowanie na kilka dni przed wykonaniem testów skórnych; zalecane odstawienie na 4 dni przed testami alergicznymi.

Często: senność; zwiększenie masy ciała – możliwe zwłaszcza w długotrwałym leczeniu. Niezbyt często: zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zwykle przemijające; suchość w jamie ustnej (rzadko); nadmierne wydzielanie potu. Częstość nieznana: reakcje alergiczne; ból głowy; żółtaczka cholestatyczna. Objawy pozapiramidowe (niekiedy związane z depresją) – opisywano ich wystąpienie lub pogorszenie, szczególnie u osób w podeszłym wieku podczas długotrwałej terapii; w razie ich pojawienia się należy przerwać stosowanie. Obraz kliniczny zaburzeń pozapiramidowych obejmuje sztywność mięśni, zubożenie mimiki, spowolnienie ruchowe, niepokój ruchowy, mimowolne skurcze mięśni i ruchy mimowolne, a także obniżenie ciśnienia tętniczego. Zaburzenia pozapiramidowe bywają kojarzone również z uczuciem przygnębienia. Bardzo rzadko: zmiany skórne – liszaj płaski, zmiany toczniopodobne; mogą wystąpić w trakcie długotrwałej terapii. Ponadto opisywano szumy uszne (w części zgłoszeń u chorych otrzymujących jednocześnie inne leki ototoksyczne). W pojedynczych przypadkach obserwowano przyrost masy ciała powiązany ze zwiększeniem łaknienia.

Ciąża: bezpieczeństwo stosowania cynaryzyny w ciąży nie zostało ustalone – brak odpowiednich badań u kobiet ciężarnych. W badaniach na zwierzętach nie stwierdzono działania teratogennego. Stosowanie dopuszczalne w ciąży jedynie wtedy, gdy w ocenie lekarza korzyść dla matki przewyższa potencjalne ryzyko dla płodu. Laktacja: brak danych o przenikaniu cynaryzyny do mleka kobiecego. Stosowanie w okresie karmienia piersią nie jest zalecane.

Może wywoływać senność, przede wszystkim w początkowym okresie terapii; u osób, u których pojawią się takie objawy, nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn. Ponadto możliwe upośledzenie sprawności psychofizycznej oraz zdolności prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.

Wchłanianie z przewodu pokarmowego; po podaniu doustnym wchłania się stosunkowo powoli, a maksymalne stężenie w surowicy osiągane po 2,5–4 h. Biodostępność zmienna, zależna od pH treści żołądkowej. Stężenia w osoczu: po dawce 75 mg – pojedynczej lub wielokrotnej – średnie stężenie maksymalne odpowiednio ok. 0,265 µg/ml i 0,739 µg/ml, po 2–3 h. Przy dawce 75 mg 3 ×/dobę przez 4 miesiące dochodzi do kumulacji ze stężeniem 1,2–7,9 µg/ml. Metabolizm wątrobowy o dużej zmienności osobniczej; pierwotnie glukuronidacja w wątrobie. W doświadczeniach na zwierzętach metabolizm głównie na drodze N-dealkilacji; ok. 2/3 metabolitów wydalane z kałem, reszta z moczem, głównie w ciągu pierwszych 5 dni po dawce jednorazowej. Eliminacja: ok. 20–33% wydalane przez nerki w postaci metabolitów, ok. 67% z kałem w postaci niezmienionej. W moczu wydalana w postaci niezmienionej, jako metabolity i glukuroniany. Okres półtrwania: 3–6 h.