Cytyzyna

Alkaloid roślinny stosowany w uzależnieniu od nikotyny (kod ATC N07BA); występuje m.in. w nasionach złotokapu Laburnum, budową chemiczną zbliżony do nikotyny, oddziałuje na acetylocholinergiczne receptory nikotynowe. Profil działania podobny do nikotyny, lecz na ogół słabszy. Konkuruje z nikotyną o te same receptory, a dzięki silniejszemu wiązaniu stopniowo ją z nich wypiera. Częściowy agonista receptorów nikotynowych, głównie podtypu α4β2, o słabszej od nikotyny zdolności ich pobudzania; słabiej też przenika do ośrodkowego układu nerwowego. Działanie ośrodkowe: oddziałuje na mechanizm odpowiedzialny za uzależnienie od nikotyny oraz wpływa na uwalnianie neuroprzekaźników. Zapobiega zależnej od nikotyny pełnej aktywacji mezolimbicznego układu dopaminergicznego i umiarkowanie zwiększa stężenie dopaminy w mózgu, łagodząc ośrodkowe objawy odstawienia nikotyny. Działanie obwodowe: pobudza, a następnie poraża zwoje wegetatywne, wywołuje odruchową stymulację oddychania oraz wydzielanie katecholamin z rdzenia nadnerczy, podnosi ciśnienie krwi i przeciwdziała obwodowym objawom odstawienia nikotyny. Umożliwia to stopniowe zmniejszenie zależności organizmu od nikotyny i odzwyczajenie od palenia tytoniu bez objawów abstynencji.

Leczenie uzależnienia od nikotyny; stopniowe zmniejszenie zależności organizmu od nikotyny i odzwyczajenie od palenia tytoniu bez objawów odstawienia nikotyny. Zmniejszenie głodu nikotynowego u osób, które chcą przestać palić. Docelowo trwałe zaprzestanie używania produktów zawierających nikotynę.

Droga podania: doustnie, popijając odpowiednią ilością wody. Pełna terapia obejmuje 100 tabletek; czas leczenia wynosi 25 dni. Schemat dawkowania (stopniowo malejący): od 1. do 3. dnia 1 tabletka co 2 godziny (6 tabletek na dobę); od 4. do 12. dnia 1 tabletka co 2,5 godziny (5 tabletek na dobę); od 13. do 16. dnia 1 tabletka co 3 godziny (4 tabletki na dobę); od 17. do 20. dnia 1 tabletka co 5 godzin (3 tabletki na dobę); od 21. do 25. dnia 1–2 tabletki na dobę. Zaprzestanie palenia: najpóźniej 5. dnia po rozpoczęciu terapii należy definitywnie zrezygnować z palenia. Osoba, która rzuciła palenie, nie może zapalić nawet jednego papierosa – od tego zależy trwałość uzyskanego wyniku leczenia. Powtórzenie kuracji: przy niezadowalającym rezultacie należy przerwać leczenie i po upływie 2 do 3 miesięcy można je rozpocząć ponownie. Populacje szczególne: brak doświadczenia klinicznego u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek – nie zaleca się stosowania w tej grupie. Ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne nie zaleca się stosowania u osób w podeszłym wieku (powyżej 65 lat). Nie określono bezpieczeństwa ani skuteczności u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat – stosowanie w tej grupie nie jest zalecane.

Bezwzględne przeciwwskazania: - niestabilna dławica piersiowa - świeżo przebyty zawał serca - klinicznie istotne zaburzenia rytmu serca - niedawno przebyty udar mózgu - ciąża i karmienie piersią Ostrożnie: - choroba niedokrwienna serca - niewydolność serca - nadciśnienie tętnicze - guz chromochłonny nadnerczy - miażdżyca tętnic i inne choroby naczyń obwodowych - choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy - choroba refluksowa przełyku - nadczynność tarczycy - cukrzyca - schizofrenia - niewydolność nerek i wątroby - choroba psychiczna w wywiadzie - wiek poniżej 18 lat oraz podeszły wiek powyżej 65 lat - fenyloketonuria z uwagi na zawartość aspartamu będącego źródłem fenyloalaniny

Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie z lekami przeciwgruźliczymi. Nie należy stosować cytyzyny razem z lekami przeciwgruźliczymi. Brak innych danych klinicznych dotyczących istotnych interakcji z innymi lekami. Nikotyna: równoczesne przyjmowanie cytyzyny oraz palenie tytoniu lub stosowanie produktów zawierających nikotynę może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych nikotyny. Antykoncepcja hormonalna: nie wiadomo, czy cytyzyna może zmniejszać skuteczność hormonalnych środków antykoncepcyjnych działających ogólnoustrojowo, dlatego kobiety je stosujące powinny stosować dodatkową metodę barierową.

Ogólnie dobrze tolerowana; odsetek pacjentów przerywających leczenie z powodu działań niepożądanych wynosił 6–15,5% i był porównywalny do grupy placebo. Zwykle łagodne do umiarkowanych, dotyczące najczęściej układu pokarmowego, występujące głównie w początkowym okresie terapii i ustępujące wraz z jej trwaniem. Zaburzenia ogólne: męczliwość (7%), złe samopoczucie (1%).

Dane dotyczące stosowania cytyzyny u kobiet w ciąży są ograniczone lub ich brak, a badania na zwierzętach dotyczące szkodliwego wpływu na reprodukcję są niewystarczające. Przeciwwskazana w ciąży. Przeciwwskazana w okresie karmienia piersią. Brak danych dotyczących wpływu na płodność. Kobiety w wieku rozrodczym w trakcie leczenia muszą stosować skuteczną metodę antykoncepcji; przy antykoncepcji hormonalnej działającej ogólnoustrojowo zalecana dodatkowa metoda barierowa.

Bez wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Wchłanianie: po podaniu doustnym cytyzyna szybko wchłania się z przewodu pokarmowego; średnie maksymalne stężenie w osoczu ok. 15,55 ng/ml osiągane po średnio 0,92 godziny. Metabolizm: metabolizowana w niewielkim stopniu. Eliminacja: głównie nerkowa, w postaci niezmienionej – 64% dawki wydalane z moczem w postaci niezmienionej w ciągu 24 godzin. Średni okres półtrwania w fazie eliminacji ok. 4 godziny; średni czas przebywania w organizmie (MRT) ok. 6 godzin. Dane doświadczalne (zwierzęta): w badaniach na zwierzętach po podaniu doustnym u myszy wchłaniało się 42% dawki, maksymalne stężenie we krwi po 120 minutach, a w ciągu 24 godzin 18% dawki wydalane z moczem. Okres półtrwania po podaniu dożylnym 200 minut; ok. 1/3 dawki dożylnej wydalana z moczem w ciągu 24 godzin, a 3% z kałem w ciągu 6 godzin. Największe stężenia w wątrobie, nadnerczach i nerkach; po podaniu dożylnym stężenie w żółci 200-krotnie większe niż we krwi. Objętość dystrybucji u królików po podaniu doustnym i dożylnym odpowiednio 6,21 l/kg i 1,02 l/kg. Przenikanie do OUN ograniczone – po podaniu podskórnym szczurom w dawce 1 mg/kg stężenie we krwi 516 ng/ml, w mózgu 145 ng/ml, co stanowiło niespełna 30% stężenia we krwi (dla porównania nikotyna osiągała w mózgu 65% stężenia we krwi). Niewydolność nerek i wątroby: brak danych u pacjentów z niewydolnością nerek i wątroby; wpływ pokarmu na farmakokinetykę nieznany.