Czynnik krzepnięcia X

Grupa: leki przeciwkrwotoczne – witamina K i inne leki hemostatyczne, czynnik krzepnięcia X; kod ATC B02BD13. Substancja pozyskiwana z ludzkiego osocza; stanowi zastępstwo naturalnie występującego czynnika krzepnięcia X u pacjentów z dziedzicznym niedoborem czynnika X. Mechanizm: czynnik X to nieaktywny proenzym, aktywowany przez czynnik IXa (szlak wewnątrzpochodny) lub przez czynnik VIIa (szlak zewnątrzpochodny). Konwersja z formy nieczynnej do czynnej (czynnika Xa) następuje przez odcięcie 52-aminokwasowego peptydu od łańcucha ciężkiego. Dalej czynnik Xa wiąże się z czynnikiem Va na powierzchni fosfolipidowej, tworząc kompleks protrombinazy, który w obecności jonów wapnia aktywuje protrombinę do trombiny. Następnie trombina działa na rozpuszczalny fibrynogen i czynnik XIII, tworząc usieciowany skrzep fibrynowy.

Dziedziczny niedobór czynnika X: leczenie i profilaktyka epizodów krwawienia oraz postępowanie okołooperacyjne u pacjentów z dziedzicznym niedoborem czynnika X; wszystkie grupy wiekowe.

Podanie dożylne; po rekonstytucji podawany dożylnie z sugerowaną prędkością 10 ml/min, nie szybciej niż 20 ml/min. Leczenie rozpoczynane pod nadzorem lekarza doświadczonego w leczeniu rzadkich zaburzeń krzepnięcia. Dawkowanie i czas trwania zależą od ciężkości niedoboru czynnika X (wyjściowego poziomu czynnika X), lokalizacji i stopnia krwawienia oraz stanu klinicznego. Maksymalnie 60 j.m./kg na dobę w każdej grupie wiekowej. Dorośli oraz dzieci i młodzież ≥12 lat: Szacowanie szczytowego wzrostu poziomu czynnika X in vivo: dawka (j.m.) = masa ciała (kg) × pożądany wzrost poziomu czynnika X (j.m./dl lub % normy) × 0,5; alternatywnie zwiększenie poziomu czynnika X (j.m./dl lub % normy) = [dawka całkowita (j.m.)/masa ciała (kg)] × 2. Rutynowa profilaktyka epizodów krwawienia: proponowana dawka początkowa u pacjentów ≥12 lat 25 j.m./kg dwa razy w tygodniu, z dostosowaniem wielkości dawki i częstości według wskazań klinicznych. W zależności od indywidualnej odpowiedzi możliwe dłuższe przerwy, np. dawkowanie raz w tygodniu. Zalecane okresowe monitorowanie minimalnego poziomu czynnika X, zwłaszcza w pierwszych tygodniach lub po zmianie dawki; dawkowanie dostosowywać przy minimalnym stężeniu czynnika X ≥5 j.m./dl. Postępowanie okołooperacyjne (≥12 lat): przed zabiegiem dawkę oblicza się tak, by podnieść poziom czynnika X w osoczu do 70–90 j.m./dl. Wymagana dawka (j.m.) = masa ciała (kg) × pożądany wzrost poziomu czynnika X (j.m./dl) × 0,5, przy obserwowanym odzysku 2 j.m./dl na j.m./kg. Po zabiegu dawka utrzymująca stężenie czynnika X w osoczu na minimalnym poziomie 50 j.m./dl do czasu ustania ryzyka krwawienia związanego z zabiegiem. Zalecany pomiar poziomu czynnika X w osoczu po wlewie przed i po zabiegu w celu potwierdzenia osiągnięcia i utrzymania hemostazy. Dzieci <12 lat: Leczenie doraźne krwawienia: przy pierwszych objawach krwawienia 30 j.m./kg; powtarzać w odstępach dobowych do ustąpienia krwawienia. Każde krwawienie oceniać indywidualnie pod kątem ciężkości. Wtórna profilaktyka ponownych krwawień lub profilaktyka krótkoterminowa przed przewidywaną aktywnością fizyczną lub zabiegami dentystycznymi: 30 j.m./kg, powtarzane w razie potrzeby. Rutynowa profilaktyka epizodów krwawienia: 40 j.m./kg dwa razy w tygodniu. Zalecane okresowe monitorowanie minimalnego poziomu czynnika X, zwłaszcza w pierwszych tygodniach lub po zmianie dawki; dawkowanie dostosowywać przy minimalnym stężeniu czynnika X ≥5 j.m./dl. U części pacjentów żądany poziom minimalny osiągany przy podawaniu raz w tygodniu. Postępowanie okołooperacyjne: przed zabiegiem dawkę oblicza się tak, by podnieść poziom czynnika X w osoczu do 70–90 j.m./dl. Szacowanie szczytowego wzrostu poziomu czynnika X in vivo: dawka (j.m.) = masa ciała (kg) × pożądany wzrost poziomu czynnika X (j.m./dl lub % normy) × 0,6; alternatywnie zwiększenie poziomu czynnika X (j.m./dl lub % normy) = [dawka całkowita (j.m.)/masa ciała (kg)] × 1,7. Po zabiegu dawka utrzymująca stężenie czynnika X na minimalnym poziomie 50 j.m./dl do ustania ryzyka krwawienia związanego z zabiegiem. Grupy szczególne: u osób starszych, w upośledzeniu czynności nerek oraz w upośledzeniu czynności wątroby dostosowanie dawki nie jest konieczne. Terapia domowa: pacjent powinien być odpowiednio przeszkolony i okresowo kontrolowany.

Bezwzględne przeciwwskazania: Ostrożnie: - ryzyko reakcji nadwrażliwości typu alergicznego, włącznie ze wstrząsem anafilaktycznym; w razie wystąpienia objawów konieczne natychmiastowe przerwanie podawania i kontakt z lekarzem - ryzyko powstawania przeciwciał neutralizujących (inhibitorów) czynnika X jako powikłania w leczeniu niedoboru czynnika X, wymagające ścisłego monitorowania klinicznego i laboratoryjnego - możliwe hamowanie przez inhibitory czynnika Xa, bezpośrednie lub pośrednie, których nie należy stosować u pacjentów z niedoborem czynnika X - nie stanowi antidotum na działanie bezpośrednich doustnych antykoagulantów u osób bez niedoboru czynnika X - ryzyko przeniesienia czynników zakaźnych związane z pochodzeniem z ludzkiej krwi lub osocza, mimo standardowych zabezpieczeń, w tym nieznanych lub nowo powstających wirusów i patogenów - zasadność szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B u osób regularnie lub cyklicznie otrzymujących osoczopochodny czynnik X

Działanie hamowane przez inhibitory czynnika Xa – zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie.

Najczęstsze: rumień i ból w miejscu wlewu, zmęczenie oraz ból pleców. Często: ból pleców; rumień, ból w miejscu infuzji oraz zmęczenie. Reakcje nadwrażliwości/alergiczne: rzadko obserwowane w leczeniu hemofilii innego typu; mogą obejmować obrzęk naczynioruchowy, pieczenie i kłucie w miejscu wlewu, dreszcze, zaczerwienienie, uogólnioną pokrzywkę, ból głowy, pokrzywkę, spadek ciśnienia, apatię, nudności, niepokój, tachykardię, ucisk w klatce piersiowej, mrowienie, wymioty, świszczący oddech; w pewnych przypadkach mogą przejść w ciężką reakcję anafilaktyczną, w tym wstrząs. U dzieci i młodzieży: oczekuje się takiej samej częstości, typu i ciężkości działań niepożądanych jak u dorosłych.

Brak danych dotyczących stosowania w ciąży – z uwagi na rzadkość dziedzicznego niedoboru czynnika X nie ma danych o stosowaniu w okresie ciąży i karmienia piersią; dopuszczalne w ciąży wyłącznie przy wyraźnych wskazaniach. Laktacja: brak danych dotyczących stosowania podczas laktacji; stosowanie w okresie karmienia piersią tylko przy wyraźnych wskazaniach. Płodność: nie prowadzono badań na zwierzętach dotyczących wpływu na reprodukcję.

Nie wpływa lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Nie prowadzono badań farmakokinetycznych oceniających wpływ czynności nerek, jednak nie przewiduje się wpływu upośledzenia czynności nerek na profil farmakokinetyczny. Podobnie nie przewiduje się wpływu upośledzenia czynności wątroby na profil farmakokinetyczny. Wieku nie przewiduje się jako czynnika wpływającego na farmakokinetykę. Dzieci: nie przeprowadzono badań farmakokinetycznych u dzieci poniżej 12. roku życia. Odzysk przyrostowy oznaczano 30 min po podaniu (IR30min); ogólna średnia geometryczna IR wynosiła 1,74 (zakres 1,3–2,2) j.m./dl na podaną j.m./kg. W zależności od wieku: w podgrupie 6–11 lat średnia geometryczna IR30min wynosiła 1,91 (zakres 1,6–2,2) j.m./ml na j.m./kg, a w najmłodszej grupie 0–5 lat 1,53 (zakres 1,3–1,8) j.m./ml na j.m./kg. Poziom minimalny: stężenia minimalne FX:C oznaczano w pierwszych 6 tygodniach w celu indywidualnego dostosowania dawki i utrzymania poziomu minimalnego 5 j.m./dl.