Edotreotyd

Radiofarmaceutyk diagnostyczny stosowany w diagnostyce nowotworowej. Analog somatostatyny. (68Ga)-edotreotyd wiąże się z receptorami somatostatyny. In vitro wykazuje duże powinowactwo głównie do SSTR2, a w mniejszym stopniu do SSTR5. Kontekst fizjologiczny: somatostatyna jest neuroprzekaźnikiem w ośrodkowym układzie nerwowym, a także hormonem wiążącym się z komórkami pochodzenia neuroendokrynnego i hamującym uwalnianie hormonu wzrostu, insuliny, glukagonu oraz gastryny. Farmakodynamika: w stężeniach stosowanych diagnostycznie nie wywiera klinicznie istotnego działania farmakodynamicznego.

Substancja o przeznaczeniu wyłącznie diagnostycznym. Po wyznakowaniu radionuklidem chlorku galu (68Ga) otrzymany (68Ga)-edotreotyd służy do obrazowania metodą pozytonowej tomografii emisyjnej (PET) nadekspresji receptorów somatostatyny u dorosłych z potwierdzonymi lub podejrzewanymi dobrze zróżnicowanymi guzami neuroendokrynnymi żołądkowo-jelitowo-trzustkowymi (GEP-NET), w celu lokalizacji ognisk pierwotnych oraz przerzutów.

Przeznaczony do podawania dożylnego i wyłącznie do jednorazowego użycia. Powinien być wyznakowany radionuklidem przed podaniem. Dorośli: zalecana dawka radioaktywności dla osoby dorosłej o masie ciała 70 kg wynosi od 100 do 200 MBq, podawana w bezpośrednim powolnym wstrzyknięciu dożylnym. Dawkę dostosowuje się do charakterystyki pacjenta, typu użytej kamery PET oraz trybu akwizycji obrazu. Radioaktywność (68Ga)-edotreotydu musi zostać zmierzona przy użyciu kalibratora dawki tuż przed wstrzyknięciem. Wstrzyknięcie musi być wykonane dożylnie, aby uniknąć miejscowego wynaczynienia oraz nieumyślnej ekspozycji pacjenta na promieniowanie i powstawania artefaktów obrazowania. Pacjenci w podeszłym wieku: nie jest wymagane specjalne dawkowanie. Zaburzenia czynności nerek i (lub) wątroby: nie badano bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności (68Ga)-edotreotydu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby. Dzieci i młodzież: nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności, a dawka skuteczna może różnić się od dawki u dorosłych; brak wskazań do stosowania w tej grupie. Akwizycja obrazu: obrazowanie metodą pozytonowej tomografii emisyjnej (PET). Akwizycja musi obejmować całe ciało od wierzchołka czaszki po połowę uda. Zalecany czas obrazowania to od 40 do 90 minut po wstrzyknięciu. Czas rozpoczęcia i czas trwania akwizycji dostosowuje się do użytego urządzenia, pacjenta oraz charakterystyki guza.

Bezwzględne przeciwwskazania: - brak istotnych klinicznie przeciwwskazań poza nadwrażliwością na substancję czynną Ostrożnie: - ryzyko reakcji nadwrażliwości lub anafilaktycznych – konieczność natychmiastowego przerwania podawania i dostępu do zaplecza resuscytacyjnego - zaburzenia czynności nerek i (lub) wątroby ze względu na możliwe zwiększone narażenie na promieniowanie - współistniejący zespół Cushinga – hiperkortyzolizm ogranicza ekspresję receptorów somatostatyny i pogarsza wynik obrazowania - zaburzenia śledziony (splenektomia, splenoza, wewnątrztrzustkowa śledziona dodatkowa) jako źródło fałszywie dodatnich wyników - ograniczenie bliskiego kontaktu z niemowlętami i kobietami w ciąży w ciągu pierwszych 12 godzin po podaniu - ryzyko miejscowego podrażnienia przy przypadkowym wynaczynieniu kwaśnego roztworu

Analogi somatostatyny: konkurują z edotreotydem galu (68Ga) prawdopodobnie o te same receptory somatostatynowe; u pacjentów leczonych analogami somatostatyny obrazowanie zaleca się przeprowadzać w dniu (dniach) poprzedzających kolejne podanie takiego analogu. Glikokortykosteroidy: istnieją dowody, że mogą hamować aktywność receptorów somatostatyny typu 2 (SSTR2); wielokrotne podanie dużych dawek przed podaniem edotreotydu galu (68Ga) może skutkować niewystarczającą ekspresją SSTR2 i utrudnić wizualizację guzów neuroendokrynnych (NET) SSTR-dodatnich. Hiperkortyzolizm: długotrwałe narażenie na endogenny hiperkortyzolizm może ograniczyć ekspresję receptorów somatostatyny i pogorszyć wyniki obrazowania; u pacjentów z zespołem Cushinga należy rozważyć normalizację hiperkortyzolizmu przed badaniem PET.

Radiofarmaceutyk emitujący promieniowanie jonizujące – ekspozycja niesie ryzyko indukcji nowotworu oraz wad wrodzonych, jednak przy maksymalnej zalecanej aktywności 200 MBq dawka skuteczna wynosi 4,5 mSv, przez co prawdopodobieństwo tych działań jest niewielkie. Opisywano fizjologiczny wychwyt edotreotydu galu (68Ga) w śledzionie mylnie interpretowany jako guz neuroendokrynny, co skutkowało niepotrzebną interwencją.

Brak danych dotyczących stosowania w ciąży. Procedury z użyciem radionuklidów u ciężarnych wiążą się z jednoczesnym narażeniem płodu na dawkę promieniowania. W ciąży dopuszczalne są wyłącznie badania niezbędne, gdy oczekiwana korzyść wyraźnie przewyższa ryzyko dla matki i płodu. U kobiet w wieku rozrodczym przed podaniem należy wykluczyć ciążę; brak miesiączki w spodziewanym terminie każe zakładać ciążę, dopóki nie wykazano inaczej. Przy wątpliwościach co do możliwej ciąży (brak lub bardzo nieregularne miesiączki) wskazane są metody alternatywne, niewymagające promieniowania jonizującego. Laktacja: ograniczone – przed podaniem karmiącej piersią rozważa się opóźnienie podania radionuklidu do zakończenia karmienia oraz dobór związku o najmniejszym przenikaniu aktywności promieniotwórczej do mleka. Gdy podanie jest konieczne, karmienie przerywa się na 12 godzin, a pokarm odciągnięty w tym czasie odrzuca się. Przez pierwsze 12 godzin po wstrzyknięciu zaleca się ograniczenie bliskiego kontaktu z niemowlęciem. Płodność: nie prowadzono badań oceniających wpływ na płodność.

Nie wywiera wpływu lub wpływ ten jest nieistotny.

Po podaniu dożylnym (68Ga)-edotreotyd jest szybko usuwany z krwi zgodnie z modelem dwuwykładniczym, z okresami półtrwania ok. 2,0 ± 0,3 min oraz 48 ± 7 min. Wychwyt narządowy: największy fizjologiczny wychwyt w śledzionie, następnie w nerkach; mniejszy w wątrobie, przysadce, tarczycy i nadnerczach. Znaczny fizjologiczny wychwyt obserwuje się także w wyrostku haczykowatym trzustki. Stabilny poziom gromadzenia we wszystkich narządach osiągany po ok. 50 min od podania. Wychwyt w zdrowych tkankach dorosłych niezależny od wieku i zasadniczo niezależny od płci, z wyjątkiem tarczycy i głowy trzustki. Metabolizm i eliminacja: w ciągu 4 h od wstrzyknięcia nie stwierdza się radioaktywnych metabolitów w surowicy. W ciągu pierwszych czterech godzin z moczem usuwane jest ok. 16% aktywności, a peptyd wydalany przez nerki w postaci niezmienionej. Okres półtrwania: ze względu na to, że wydalanie przebiega znacznie wolniej niż fizyczny okres półtrwania 68Ga (68 min), biologiczny okres półtrwania ma niewielki wpływ na rzeczywisty okres półtrwania, który wynosi nieco poniżej 68 min. Zaburzenia czynności nerek i wątroby: nie opisano farmakokinetyki u pacjentów z zaburzeniami wątroby lub nerek.