Erdosteina

Lek mukolityczny (grupa leków stosowanych w chorobach układu oddechowego). Tiolaktonowa pochodna merkaptoaminokwasów; po podaniu doustnym szybko metabolizowana w wątrobie. Jest prolekiem – działanie mukolityczne wywierają przede wszystkim jej metabolity dzięki wolnym grupom tiolowym. W efekcie pierwszego przejścia powstaje aktywny metabolit – N-tiodiglikolilo-homocysteina. Mechanizm mukolityczny: wolne grupy tiolowe rozbijają mostki dwusiarczkowe wewnątrz i między cząsteczkami białek i mukoprotein wydzieliny śluzowej, co zmniejsza elastyczność i lepkość śluzu; jednocześnie poprawia się transport rzęskowy śluzu. Działanie antyoksydacyjne: wolne grupy tiolowe metabolitów unieczynniają substancje utleniające, zwłaszcza wolne rodniki, dzięki czemu zapobiega utlenianiu α1-antytrypsyny (której zredukowana forma jest inhibitorem elastazy), obniżeniu chemotaktycznej aktywności granulocytów wielojądrzastych spowodowanej paleniem tytoniu oraz utlenianiu fenazonu przez dym tytoniowy. Zwiększa stężenie zredukowanego glutationu (GSH) w osoczu oraz w płynie z płukania oskrzelowo-pęcherzykowego (BAL). Wpływ immunologiczny i przeciwbakteryjny: zwiększa stężenie IgA w drogach oddechowych chorych na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc i zapobiega hamowaniu chemotaksji granulocytów wywołanemu paleniem tytoniu. Obecność wolnych grup SH- w metabolitach zmniejsza adhezję bakterii do nabłonka błon śluzowych dróg oddechowych, ograniczając nasilenie kolonizacji bakteryjnej. Skojarzenie z antybiotykiem: zwiększa stężenie amoksycyliny w wydzielinie oskrzelowej, a terapia skojarzona zwiększa skuteczność antybiotyku w porównaniu z monoterapią amoksycyliną. Zmniejszenie lepkości poprawia penetrację amoksycyliny do śluzu, bez zmiany właściwości samej amoksycyliny ani stężeń antybiotyku i erdosteiny w osoczu.

Leczenie sekretolityczne w ostrych i przewlekłych chorobach górnych dróg oddechowych, oskrzeli i płuc z nieprawidłowym wydzielaniem i transportem wydzieliny śluzowej. Wspomagająco w ostrych i przewlekłych chorobach zapalnych dróg oddechowych (nosa, zatok przynosowych, krtani, tchawicy, oskrzeli i płuc) z towarzyszącym nadmiernym wydzielaniem śluzu. Leczenie zapobiegawcze sezonowych zaostrzeń przewlekłego zapalenia oskrzeli.

Podanie doustne; nie stosować przed snem. Dorośli: 1 saszetka 2 lub 3 razy na dobę. Młodzież powyżej 12. roku życia: 1 saszetka 2 razy na dobę. Postać stała (tabletki): młodzież w wieku powyżej 12 lat 1 tabletka 2 razy na dobę; dorośli 1 tabletka 2 lub 3 razy na dobę. Postać płynna, dzieci, które ukończyły 2. rok życia: 10 mg/kg mc. na dobę w dwóch dawkach podzielonych. Wg masy ciała: od 15 do 20 kg – 2,5 ml dwa razy na dobę; od 21 do 30 kg – 5 ml dwa razy na dobę; powyżej 30 kg – 7,5 ml dwa razy na dobę. Nie stosować u dzieci, które nie ukończyły 2. roku życia. Korygowanie dawek: nie jest wymagane u dorosłych w przypadku zaostrzeń przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), u pacjentów w podeszłym wieku oraz w umiarkowanej niewydolności nerek (klirens kreatyniny >25 ml/min).

Bezwzględne przeciwwskazania: - nadwrażliwość na substancje zawierające wolne grupy SH - zaburzenia czynności wątroby, np. ze zwiększeniem aktywności fosfatazy zasadowej lub aminotransferaz w surowicy krwi - niewydolność nerek z klirensem kreatyniny <25 ml/min - homocystynuria, gdyż erdosteina jest częściowo metabolizowana do homocysteiny - dzieci poniżej 12. roku życia Ostrożnie: - natychmiast przerwać leczenie w razie wystąpienia objawów nadwrażliwości - osłabiony odruch kaszlowy lub zaburzenia oczyszczania rzęskowego ze względu na ryzyko nagromadzenia dużych ilości śluzu - u pacjentów z cukrzycą - dziedziczna nietolerancja fruktozy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedobór sacharazy-izomaltazy

Nie obserwowano klinicznie istotnych niepożądanych interakcji z lekami stosowanymi w leczeniu zakażeń dróg oddechowych i POChP, takimi jak: teofilina, leki powodujące rozkurcz mięśni gładkich oskrzeli (steroidoterapia), erytromycyna, amoksycylina lub kotrimoksazol. Amoksycylina: po podaniu erdosteiny wykazano zwiększenie stężenia amoksycyliny w drogach oddechowych. Leki przeciwkaszlowe: skojarzenie z lekami zmniejszającymi odruch kaszlowy może powodować nagromadzenie dużej ilości wydzieliny oskrzelowej i pogorszenie stanu pacjenta w przebiegu choroby, m.in. wskutek pogorszenia wydolności oddechowej. Nie zaleca się rutynowego łączenia leków przeciwkaszlowych i sekretolitycznych, szczególnie przed nocnym spoczynkiem.

Brak danych klinicznych dotyczących stosowania w ciąży u ludzi. Brak jest danych klinicznych dotyczących stosowania erdosteiny w czasie ciąży. W badaniach na zwierzętach nie wykazano bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na przebieg ciąży, rozwój zarodka lub płodu, przebieg porodu oraz rozwój pourodzeniowy. Mimo to nie zaleca się stosowania u kobiet w ciąży ani karmiących piersią.

Nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Wchłanianie: szybko wchłaniana po podaniu doustnym; wchłanianie niezależne od pokarmu, a maksymalne stężenie w osoczu osiągane po około godzinie. Wielokrotne podawanie ani obecność pokarmu nie wpływają istotnie na parametry farmakokinetyczne – brak zmian Cmax i AUC, po posiłku jedynie niewielkie przesunięcie Tmax. Parametry farmakokinetyczne po dawce pojedynczej i po dawkach wielokrotnych nie różnią się. Metabolizm: metabolizowana w wątrobie do trzech głównych metabolitów zawierających wolne grupy SH; najbardziej aktywny metabolit M1 to N-tiodiglikolohomocysteina. Ulega efektowi pierwszego przejścia. Maksymalne stężenia erdosteiny i najbardziej aktywnego metabolitu występują odpowiednio po 1 i 3 godzinach. Nie obserwowano kumulacji ani indukcji enzymatycznej. Dystrybucja: wiązanie z białkami osocza około 64,5%. Eliminacja: głównie przez nerki, w postaci siarczanów; z kałem wydalana tylko niewielka ilość. Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi około 1,46 h dla erdosteiny i około 1,62 h dla metabolitu. Zaburzenia czynności wątroby: obserwowano zwiększenie Cmax i AUC, a przy znacznym upośledzeniu czynności wątroby również wydłużenie T1/2ß. W łagodnej niewydolności wątroby nie stwierdzono nasilenia działań niepożądanych, jednak dawkę ogranicza się wówczas do maksymalnie 300 mg na dobę. Przeciwwskazana w ciężkiej niewydolności wątroby. Zaburzenia czynności nerek: mimo braku różnic we wchłanianiu i eliminacji przy umiarkowanym upośledzeniu nerek nie można wykluczyć kumulacji metabolitów. W ciężkiej niewydolności nerek (klirens kreatyniny 25–40 ml/min) istnieje ryzyko kumulacji metabolitów. Stosowanie przeciwwskazane przy klirensie kreatyniny poniżej 25 ml/min.