Etofenamat

Niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) stosowany miejscowo w stężeniu 5 lub 10% w bólu i stanach zapalnych związanych ze schorzeniami mięśniowo-szkieletowymi, stawowymi i tkanek miękkich; kod ATC M02AA06. Właściwości przeciwbólowe. Wielopunktowy mechanizm oddziaływania na proces zapalny. Obok hamowania syntezy prostaglandyn wykazano także hamowanie uwalniania histaminy, antagonizm wobec bradykininy i serotoniny, hamowanie układu dopełniacza oraz hamowanie uwalniania hialuronidazy. Właściwości stabilizujące błony komórkowe zapobiegają uwalnianiu enzymów proteolitycznych. W efekcie dochodzi do zahamowania zapalnych procesów wysiękowych i proliferacyjnych oraz ograniczenia reakcji anafilaktycznych i reakcji na ciało obce. Wchłanianie i dystrybucja ogólnoustrojowa: w modelu obrzęku kaolinowego łapy szczura miejscowe naniesienie 5% żelu hamowało obrzęk w podobnym stopniu zarówno po stronie objętej obrzękiem, jak i po stronie przeciwnej bez obrzęku, co wskazuje na wchłanianie ogólnoustrojowe i rozmieszczenie substancji.

Miejscowo u dorosłych. Tępe urazy: stłuczenia, skręcenia, naciągnięcia mięśni, ścięgien i stawów; choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa, kolanowych, barkowych; reumatyzm pozastawowy – bóle okolicy krzyżowo-lędźwiowej, zmiany chorobowe w obrębie tkanek miękkich okołostawowych, tj. zapalenie kaletki maziowej, ścięgien, pochewek ścięgnistych, torebek stawowych (tzw. staw zamrożony), zapalenie nadkłykci.

Podanie na skórę. Wyłącznie u osób dorosłych. Postać żelu: pasek długości 5–10 cm (co odpowiada ok. 1,7–3,3 g) nanoszony kilka razy na dobę (3–4), na powierzchnię nieco większą niż obszar objęty bólem, z wcieraniem. W innych warunkach stosowano pasek o długości 2,5–5 cm kilka razy na dobę (3–4). Żel wciera się aż do całkowitego wchłonięcia. Postać aerozolu (roztwór do rozpylania na skórę): rozpylany na obszar objęty bólem kilka razy na dobę (3–5), na powierzchnię nieco większą niż obszar objęty bólem. Zazwyczaj wystarcza jednorazowo do 7 dawek (1 dawka odpowiada 18 mg etofenamatu), a w razie konieczności dawkę można zwiększyć. Po każdych 1–2 dawkach zaleca się delikatne wtarcie w skórę i pozostawienie do wyschnięcia. Czas leczenia: w większości dolegliwości reumatycznych wystarcza 3–4 tygodnie; tępe urazy (np. sportowe) – do 2 tygodni. Wg jednego z zastosowań nie zaleca się stosowania dłużej niż 14 dni w przypadku urazów tkanek miękkich i (lub) reumatyzmu ani dłużej niż 21 dni w przypadku bólów stawów, chyba że lekarz zaleci inaczej. Znaczące zmniejszenie bólu obserwowano po 3 lub 4 dniach stosowania. Przy dłuższych okresach leczenia dolegliwości reumatycznych liczbę zastosowań należy zmniejszyć do dwóch lub trzech razy na dobę. Jeśli po 7 dniach dolegliwości nie ustąpią lub nastąpi pogorszenie – konsultacja z lekarzem. Dzieci i młodzież: nie zaleca się stosowania. Zaburzenia wątroby: nie jest wymagana zmiana dawkowania. Zaburzenia nerek: nie jest wymagana zmiana dawkowania.

Bezwzględne przeciwwskazania: - nadwrażliwość na kwas flufenamowy lub inne NLPZ - III trymestr ciąży - dzieci i młodzież (niewystarczające dane kliniczne) - uszkodzenia skóry lub wypryskowe zmiany zapalne skóry - błony śluzowe i oczy Ostrożnie: - astma, POChP, katar sienny, przewlekły obrzęk błony śluzowej nosa (polipy nosa) lub przewlekłe zakażenie dróg oddechowych – wyłącznie pod ścisłym nadzorem lekarza - ekspozycja leczonych miejsc na słońce i solarium podczas leczenia oraz przez dwa tygodnie po nim - długotrwałe stosowanie lub aplikacja na duże obszary ciała (ryzyko nasilonego wchłaniania układowego) - otwarte rany lub duże powierzchnie zranionej lub uszkodzonej skóry (np. oparzonej) - kontakt dzieci z leczonymi obszarami skóry

Przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami nie stwierdzono występowania żadnych interakcji.

Po podaniu miejscowym dotyczą głównie skóry i tkanki podskórnej. Niezbyt często: rumień, pieczenie skóry. Bardzo rzadko: zapalenie skóry (silny świąd, wysypka, obrzęk, wysypka pęcherzowa). Z częstością nieznaną: reakcja fotouczuleniowa. Ze strony układu immunologicznego z częstością nieznaną: nadwrażliwość. Zmiany skórne zazwyczaj ustępują szybko po odstawieniu. Po miejscowym podaniu mogą wystąpić także niektóre działania niepożądane związane ze stosowaniem ogólnoustrojowym, choć ich wystąpienie jest mniej prawdopodobne. Reakcje nadwrażliwości charakterystyczne dla klasy NLPZ obejmują: niespecyficzne reakcje alergiczne i anafilaksję; zwiększoną reaktywność układu oddechowego prowadzącą do astmy, nasilenia astmy, skurczu oskrzeli lub duszności; różne zaburzenia skóry – wysypki, świąd, pokrzywkę, obrzęk naczynioruchowy, a znacznie rzadziej złuszczające i pęcherzowe zmiany skórne (w tym martwicę naskórka i rumień wielopostaciowy). Objawy te mogą pojawić się nawet po pierwszym podaniu.

Brak wystarczających danych o stosowaniu w ciąży u ludzi. Wpływ hamowania syntezy prostaglandyn na przebieg ciąży u człowieka nie został w pełni zbadany, dlatego w I i II trymestrze stosowanie dopuszczalne wyłącznie po indywidualnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka; bez przekraczania zalecanej dawki dobowej. W III trymestrze stosowanie przeciwwskazane. Ryzyko wczesnej ekspozycji: dane epidemiologiczne wskazują, że inhibitory syntezy prostaglandyn stosowane we wczesnej ciąży zwiększają ryzyko poronienia, wad rozwojowych serca oraz wytrzewienia wrodzonego, przy czym całkowite ryzyko wad sercowo-naczyniowych wzrasta z <1% do ok. 1,5%. Ryzyko rośnie wraz z dawką i czasem trwania terapii. Ekspozycja w końcowym okresie ciąży: w ostatnim trymestrze mechanizm działania może hamować czynność skurczową macicy, wydłużać ciążę i akcję porodową, wywierać toksyczny wpływ na układ sercowo-naczyniowy płodu (przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego, nadciśnienie płucne) i nerki (skąpomocz, małowodzie), zwiększać skłonność do krwawień u matki i dziecka oraz ryzyko obrzęków u matki. Laktacja: ograniczone – przenika do mleka w niewielkim stopniu; zaleca się unikanie długotrwałego stosowania w okresie karmienia piersią oraz nieprzekraczanie zalecanej dawki dobowej. Dla uniknięcia wchłonięcia przez karmione dziecko nie stosować w okolicy piersi.

Brak danych.

Wchłanianie: po podaniu na skórę stężenie kwasu flufenamowego w osoczu jest podobne niezależnie od postaci (żel 5%, żel 10%, krem, lotion, aerozol); maksymalne stężenie etofenamatu w osoczu występuje po 12–24 h. Przy tej samej ilości etofenamatu (300 mg) wchłanianie przez skórę nie zależy od podłoża ani stężenia preparatu. Dystrybucja: po podaniu miejscowym etofenamat, zarówno w postaci żelu, jak i kremu, jest rozprowadzany do tkanek docelowych. Po podaniu żelu 5% (3 g) 3×/d przez 7 dni stężenia etofenamatu wynosiły 3313, 192, 114 i 105 ng/g odpowiednio w skórze, tkance podskórnej, mięśniu i torebce stawowej, a kwasu flufenamowego – 470, 56,1, 27,4 i 10,0 ng/g; stężenie kwasu flufenamowego w osoczu osiągnęło 22,1 ng/ml, a w płynie maziowym 17,7 ng/ml. Podobnie jak inne NLPZ, etofenamat wykazuje duże powinowactwo do białek osocza (98%), a aktywny metabolit – kwas flufenamowy – wiąże się z białkami osocza w > 99%. Biodostępność: podlega znacznym wahaniom międzyosobniczym i wewnątrzosobniczym, głównie z powodu miejsca podania, wilgotności skóry i innych czynników. Po podaniu na skórę frakcja dawki dostępna ogólnoustrojowo sięga do 20%. Metabolizm: zachodzi w wątrobie na drodze utleniania i sprzężenia. Substancja rozkładana jest do 5-OH-, 4'-OH- i 5,4'-dihydroksyetofenamatu oraz do kwasu flufenamowego (aktywny metabolit) i jego pochodnych: kwasu 5-OH, 4'-OH i 5,4'-dihydroksyflufenamowego. Eliminacja: w postaci licznych metabolitów wolnych i sprzężonych (hydroksylacja, rozpad eterów i estrów), w 55% przez nerki oraz z kałem. Okres półtrwania w fazie eliminacji po podaniu miejscowym wynosi 3,3 h.