Fosfokreatyna

Grupa: inne leki stosowane w chorobach serca; kod ATC C01EB06. Fosfokreatyna pełni kluczową rolę w energetyce skurczu mięśni. Stanowi rezerwę energii chemicznej w mięśniu sercowym i mięśniach szkieletowych; zużywana jest do resyntezy ATP, podstawowego nośnika energii komórki. Energia z hydrolizy ATP napędza skurcz aktynomiozyny. Podłoże ochrony metabolicznej serca: niedostateczne wytwarzanie energii wskutek spowolnienia procesów oksydacyjnych to zasadniczy czynnik powstawania i progresji uszkodzeń kardiomiocytów. Niskie stężenie fosfokreatyny upośledza siłę skurczu mięśnia sercowego i utrudnia powrót jego prawidłowej czynności. W niedokrwieniu istnieje ścisła zależność między wewnątrzkomórkowym stężeniem wysokoenergetycznych związków fosforanowych a przeżyciem komórki i odzyskaniem zdolności kurczenia. Utrzymanie odpowiedniego ich stężenia ogranicza uszkodzenie mięśnia sercowego i stanowi podstawę ochrony metabolicznej serca. Efekty farmakologiczne: dodatni efekt inotropowy w badaniach na wyizolowanych sercach żab, szczurów i świnek morskich oraz przedsionkach świnek morskich, szczególnie wyraźny w warunkach osłabienia siły mięśniowej wywołanego niedoborem glukozy lub Ca++ albo przedawkowaniem K+. Znosi ujemny efekt inotropowy niedotlenienia w badaniach na wyizolowanych przedsionkach świnek morskich. Mechanizm kardioprotekcji: działanie ochronne na mięsień sercowy wiąże się ze stabilizacją sarkolemmy oraz oszczędzaniem wewnątrzkomórkowych zasobów nukleotydów adeninowych poprzez hamowanie enzymów ich katabolizmu, zahamowaniem degradacji fosfolipidów w niedokrwionym mięśniu sercowym oraz możliwą poprawą mikrokrążenia w obszarze niedokrwienia przez hamowanie agregacji płytek indukowanej ADP.

Ochrona mięśnia sercowego w kardiochirurgii – jako dodatek do płynu kardioplegicznego.

Kardiochirurgia: jako dodatek do płynów kardioplegicznych w celu ochrony mięśnia sercowego przed niedokrwieniem podczas zabiegów kardiochirurgicznych – 10 mmol/l (odpowiednik 3 g/l roztworu).

Bezwzględne przeciwwskazania: - duże dawki (5–10 g/dobę) w przewlekłej niewydolności nerek Ostrożnie: - szybkie podanie dożylne (poniżej 30–40 min) dawki powyżej 1 g może obniżać ciśnienie tętnicze - duże dawki (5–10 g/dobę) mogą zwiększać stężenie fosforanów w osoczu oraz wpływać na homeostazę wapnia, czynność nerek i metabolizm puryn

Fosfokreatyna nie wchodzi w interakcje z innymi lekami.

Dane z prawidłowo przeprowadzonych badań epidemiologicznych nie wskazują na szkodliwy wpływ fosfokreatyny na przebieg ciąży ani stan płodu/noworodka. Dopuszczalne stosowanie zarówno w okresie ciąży, jak i podczas karmienia piersią.

Bez wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.

Po podaniu dożylnym u człowieka średni okres półtrwania wynosi 0,09–0,2 godziny. Po ok. 40 min od powolnej infuzji dawki 5 g stężenie we krwi spada poniżej 5 nmol/ml, a po 40 minutach od podania 10 g stężenie w osoczu wynosi 10 nmol/ml. Po podaniu domięśniowym dawki 500 mg fosfokreatyna pojawia się w osoczu po 5 min, maksymalne stężenie ok. 10 nmol/ml osiąga po 30 min, a następnie po 1 godzinie spada do 4–5 nmol/ml. Po 2 godzinach wartość ta wynosi 1–2 nmol/ml. Dawka 750 mg pozwala osiągnąć maksymalne stężenie 11–12 nmol/ml. Dane z badań na zwierzętach: u królików po podaniu domięśniowym maksymalne stężenia fosfokreatyny występują między 20. a 40. minutą, a w krążeniu znajduje się wówczas ok. 25–28% podanej dawki. Następnie wartości te spadają powoli, jednak 9% egzogennej fosfokreatyny pozostaje w krążeniu po 250 minutach. Obserwuje się także wzrost stężenia ATP we krwi między 40. a 250. minutą, ze szczytem po 100 min odpowiadającym wzrostowi o 25%. Po podaniu dożylnym u królików fosfokreatyna pozostaje w krążeniu w postaci aktywnej przez 30 min, w tym czasie jej stężenie stale spada. Również w tym przypadku dochodzi do wzrostu stężenia ATP (maksymalnie +24%), którego wartości powracają do normy po 300 minutach.