Fosfolipidy niezbędne

Grupa: leki stosowane w chorobach wątroby. Fosfolipidy sojowe (essential phospholipids, EPL) zawierają ok. 76% niezbędnych fosfolipidów, w tym polienylofosfatydylocholinę (PPC) odpowiedzialną za działanie farmakologiczne. Mechanizm: PPC wbudowuje się w błony komórkowe i błony organelli, gdzie zastępuje endogenne fosfolipidy stanowiące ich podstawowy element strukturalny i czynnościowy, wykazując szczególne powinowactwo do komórek wątrobowych. Przyjmuje się, że odtwarza prawidłową strukturę i funkcję uszkodzonych błon komórkowych oraz uzupełnia niedobory fosfolipidów błonowych. Skutkiem jest poprawa płynności, elastyczności, giętkości, stabilności oraz przepuszczalności błon dzięki zwiększeniu ilości nienasyconych kwasów tłuszczowych w ich strukturze. Efekty na poziomie hepatocyta: wbudowanie fosfolipidów w błony hepatocytów poprawia parametry czynnościowe i morfologiczne wątroby – przyspiesza eliminację depozytów tłuszczu z hepatocytów, hamuje procesy włóknienia oraz normalizuje patologicznie podwyższone wskaźniki biochemiczne uszkodzenia komórek wątroby (AST, ALT, GGTP). Za podstawowe działanie fosfolipidów uważa się przyspieszenie regeneracji i stabilizację błon komórkowych, hamowanie peroksydacji lipidów oraz hamowanie syntezy kolagenu. Wpływ na włóknienie: PPC zapobiega i ogranicza rozwój zwłóknienia wątroby wywołanego alkoholem etylowym i czterochlorkiem węgla (CCl4) poprzez zmniejszenie proliferacji komórek gwiaździstych i ograniczenie przekształcania lipocytów w komórki przejściowe wytwarzające kolagen. Zwiększa aktywność kolagenazy, co przyspiesza rozkład kolagenu. W poalkoholowym uszkodzeniu wątroby, poza hamowaniem włóknienia, przyspiesza eliminację złogów tłuszczu z hepatocytów i normalizuje biochemiczne wskaźniki uszkodzenia. Dane przedkliniczne: działanie wątroboochronne obserwowano w modelach ostrego uszkodzenia wątroby (etanol, alkohol allilowy, czterochlorek węgla, paracetamol, galaktozamina), a w modelach przewlekłych (etanol, tioacetamid, rozpuszczalniki organiczne) – hamowanie stłuszczenia i zwłóknienia. W doświadczeniach na szczurach PPC przyspieszała ustępowanie zwłóknienia wątroby wywołanego czterochlorkiem węgla (CCl4). W doświadczeniach na zwierzętach PPC pobudzała regenerację hepatocytów uszkodzonych przez CCl4, galaktozaminę i w wyniku cholestazy – następowało zwiększenie ilości białka i DNA, zwiększenie aktywności cholinoesterazy oraz zwiększenie wbudowywania znakowanych aminokwasów i nukleotydów.

Ostre i przewlekłe choroby wątroby, m.in. poalkoholowe, toksyczne i polekowe uszkodzenia wątroby oraz przewlekłe zapalenie wątroby. Uszkodzenie wątroby w wyniku nieprawidłowej diety, działania substancji toksycznych lub w przebiegu zapalenia wątroby – zmniejszenie subiektywnych dolegliwości: braku apetytu, uczucia ucisku w prawym nadbrzuszu. Wspomagająco w zaburzeniach czynnościowych wątroby, dróg żółciowych oraz w kamicy żółciowej.

Podanie doustne, w trakcie posiłków; kapsułki połyka się w całości, nie rozgryzając, popijając np. szklanką wody. Dorośli i młodzież: 2 kapsułki (900 mg) 2 razy na dobę, maksymalnie 4 kapsułki (1800 mg) na dobę. Po 2–3 miesiącach dawka podtrzymująca: 1 kapsułka (450 mg) 2 razy na dobę. Wg innego schematu (dorośli i dzieci >12 lat): 1 kapsułka 3 razy na dobę. Dzieci o masie ciała >15 kg: 300 mg/10 kg mc. na dobę; średnio 1–2 kapsułki (450–900 mg) 1–2 razy na dobę, maksymalnie 4 kapsułki (1800 mg) na dobę. Zawartość kapsułki można wycisnąć i podać w niewielkiej ilości ciepłego mleka lub wody dziecku, które nie potrafi połknąć kapsułki. Czas leczenia: co najmniej 3 miesiące. Zasadniczo bez ograniczeń czasowych, zalecany czas kuracji co najmniej 1–3 miesięcy; długość leczenia może ustalić indywidualnie lekarz.

Bezwzględne przeciwwskazania: - nadwrażliwość na orzeszki ziemne lub soję - masa ciała poniżej 15 kg - dzieci w wieku poniżej 12 lat (brak danych) Ostrożnie: - ryzyko ciężkich reakcji alergicznych z powodu zawartości oleju sojowego - w przewlekłym zapaleniu wątroby leczenie wspomagające uzasadnione tylko przy poprawie ogólnego samopoczucia; nasilenie objawów lub wystąpienie innych niespecyficznych objawów wymaga kontaktu z lekarzem - nie zastępuje wykluczenia z diety substancji hepatotoksycznych, w tym alkoholu

Leki przeciwzakrzepowe: jednoczesne stosowanie leków przeciwzakrzepowych może prowadzić do interakcji, co wymaga odpowiedniego dostosowania ich dawki.

Brak danych klinicznych dotyczących stosowania w ciąży u ludzi; w badaniach na zwierzętach (szczury, króliki) nie wykazano bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na przebieg ciąży, rozwój zarodka (płodu), przebieg porodu ani rozwój pourodzeniowy, jak również braku wpływu na płodność. Produkty otrzymywane z nasion sojowych są częstym składnikiem pożywienia i dotąd nie obserwowano szkodliwego wpływu na przebieg ciąży podczas ich stosowania, jednak wyniki przeprowadzonych badań nie są wystarczające. Zaleca się ostrożność w czasie ciąży; stosowanie w czasie ciąży nie jest zalecane bez konsultacji z lekarzem. Laktacja: ograniczone – brak wystarczających danych o przenikaniu fosfolipidów z nasion soi do mleka ludzkiego. Produkty zawierające nasiona soi dotychczas nie wykazały zagrożenia w okresie karmienia piersią, brak jednak wystarczających badań; stosowanie w czasie karmienia piersią nie jest zalecane. Płodność: brak danych dotyczących płodności u ludzi.

Nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Wchłanianie: po podaniu doustnym dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego (90%). W badaniach farmakokinetycznych na zwierzętach ponad 90% fosfolipidów z nasion sojowych podanych doustnie wchłania się w jelicie cienkim. Podczas wchłaniania ulega prawie w 100% hydrolizie do 1-acylo-lizofosfatydylocholiny i kwasu linolowego przez fosfolipazę A2 i w tej formie zostaje wchłonięta w jelicie czczym. W nabłonku jelitowym dochodzi do reacylacji w położeniu 2; ulega jej około 50% zhydrolizowanej substancji. Przenika do krwi po 2 godzinach od podania doustnego. Maksymalne stężenie występuje po 6 godzinach i stanowi 10–20% przyjętej dawki. Po ponownym podaniu doustnym do wątroby trafia 18–22% podanej dawki. W badaniach z użyciem dilinoloilo-fosfatydylocholiny znakowanej izotopowo (izotop 3H w cząsteczce choliny, izotop 14C w cząsteczce kwasu linolowego): maksymalne stężenie izotopu 3H osiągane po 6–24 godzinach, wynosi 19,9% dawki; maksymalne stężenie izotopu 14C po 4–12 godzinach, wynosi 27,9% dawki. Okres półtrwania: około 30 godzin. Dla poszczególnych cząsteczek: okres półtrwania cząsteczki choliny 66 godzin; okres półtrwania cząsteczki kwasu linolowego 32 godziny. Dystrybucja: po wchłonięciu ulega głównie wbudowaniu do frakcji lipoprotein o dużej gęstości (HDL), a także frakcji pozostałych lipoprotein i błon komórkowych. Oznaczone radioizotopowo stężenie było 2–6 razy większe we frakcji HDL niż w lipoproteinach zawierających apolipoproteinę B i 2–20 razy większe niż w erytrocytach, trombocytach, osoczu i pełnej krwi. Nie ulega hydrolizie w czasie lipolizy chylomikronów i VLDL przy udziale lipazy lipoproteinowej. W postaci związanej z HDL przechodzi przede wszystkim do wątroby. Z krwią i limfą dociera do wątroby, gdzie wbudowywana jest do błon komórkowych hepatocytów i błon organelli komórkowych. W badaniach na zwierzętach (małpy Macacus rhesus) z podwójnie znakowaną substancją podawaną doustnie największe stężenie osiągała w wątrobie, tkance tłuszczowej zapasowej oraz mięśniach poprzecznie prążkowanych, a znacznie mniejsze w tkance płucnej, nerkach, trzustce, śledzionie, przewodzie pokarmowym i osoczu. Praktycznie nie przenika do OUN (tylko 1% podanej dawki). Metabolizm: część niezreacylowana i niewychwycona przez wątrobę ulega hydrolizie przy udziale diesterazy do wolnych kwasów tłuszczowych i glicerolofosfatydylocholiny, a następnie do glicerolu, fosforanów i choliny, po czym związki te zostają wykorzystane w innych szlakach metabolicznych. Eliminacja: znaczne ilości fosfolipidów stwierdza się w żółci, a tylko niewielka (<5%) ich część zostaje wydalona z kałem, co może wskazywać na intensywne krążenie wątrobowo-jelitowe. Z moczem wydala się zaledwie 1%. W badaniu izotopowym w kale znajdowało się 2% izotopu 3H oraz 4,5% izotopu 14C, w moczu 6% izotopu 3H i niewielkie ilości izotopu 14C. Nie stwierdzono kumulacji w ustroju.