Gadobenian dimegluminy

Paramagnetyczny środek kontrastowy do rezonansu magnetycznego; chelat gadolinu (gadobenian dimegluminy) skracający czasy relaksacji podłużnej (T1) i poprzecznej (T2) protonów w tkankach. Relaksacyjność w roztworze wodnym: r1 = 4,39 i r2 = 5,56 mM-1s-1 przy 20 MHz. Po przejściu z roztworu wodnego do roztworów zawierających białka surowicy relaksacyjność silnie rośnie – w ludzkim osoczu r1 = 9,7 i r2 = 12,5. W wątrobie powoduje silne i długotrwałe wzmocnienie intensywności sygnału prawidłowego miąższu w obrazie T1-zależnym. Po dawce 0,05–0,1 mmol/kg mc. wzmocnienie utrzymuje się na wysokim poziomie przez co najmniej dwie godziny. W obrazowaniu dynamicznym T1-zależnym kontrast między zmianami ogniskowymi a prawidłowym miąższem pojawia się prawie natychmiast po wstrzyknięciu w bolusie (do 2–3 minut), a następnie ma tendencję do zanikania z powodu stopniowego nieswoistego wzmacniania sygnału w obrębie zmian chorobowych. Stopniowe wypłukiwanie ze zmian przy utrzymującym się wzmocnieniu prawidłowego miąższu umożliwia ponowne uwidocznienie zmian patologicznych; obniżenie progu detekcji występuje między 40. a 120. minutą po podaniu.

Paramagnetyczny środek kontrastowy do diagnostyki obrazowej metodą rezonansu magnetycznego (MRI); obrazowanie wątroby u dorosłych i dzieci w wieku powyżej 2 lat. Stosowany wyłącznie gdy informacje diagnostyczne są niezbędne i nie można ich uzyskać metodą MRI bez wzmocnienia kontrastowego oraz gdy wymagane jest obrazowanie w fazie opóźnionej.

Droga podania: dożylnie. Zalecana dawka u dorosłych i dzieci wynosi 0,05 mmol/kg mc. (0,1 ml/kg roztworu 0,5 M). Należy stosować najmniejszą dawkę zapewniającą wzmocnienie kontrastowe wystarczające do celów diagnostycznych; dawkę oblicza się na podstawie masy ciała i nie powinna ona przekraczać zalecanej dawki na kilogram masy ciała. Sposób podania: naciągnięcie do strzykawki bezpośrednio przed zastosowaniem, bez rozcieńczania. Podanie dożylne w formie wstrzyknięcia w bolusie lub wstrzyknięcia powolnego (10 ml/min), bez rozcieńczenia. W MRA – dożylnie w bolusie, ręcznie lub z użyciem automatycznego wstrzykiwacza. Po wstrzyknięciu przepłukanie kaniuli lub igły roztworem soli fizjologicznej podanym dożylnie. Akwizycja obrazów (wątroba): obrazowanie dynamiczne – bezpośrednio po wstrzyknięciu; obrazowanie opóźnione – w okresie od 40 do 120 minut po wstrzyknięciu, zależnie od indywidualnych potrzeb. Specjalne grupy pacjentów: Zaburzenia czynności nerek: należy unikać stosowania u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek. Zaburzenia czynności wątroby: dostosowanie dawki nie jest konieczne, ponieważ zaburzenia czynności wątroby mają niewielki wpływ na farmakokinetykę. Osoby w podeszłym wieku (65 lat i starsze): dostosowanie dawkowania nie jest uważane za konieczne; zalecana ostrożność. Dzieci: dostosowanie dawkowania nie jest uważane za konieczne; nie zaleca się stosowania u dzieci w wieku poniżej 2. roku życia.

Bezwzględne przeciwwskazania: - alergia lub inne niepożądane reakcje na chelatowe pochodne gadolinu w wywiadzie - nadwrażliwość na alkohol benzylowy, uwalniany w śladowych ilościach podczas przechowywania - podanie dokanałowe Ostrożnie: - choroby układu krążenia - padaczka lub uszkodzenie mózgu ze zwiększonym ryzykiem drgawek - współistniejąca astma lub inne choroby alergiczne, zwiększające ryzyko reakcji anafilaktycznych - wiek 65 lat i starszy, z uwagi na możliwe zmniejszenie klirensu nerkowego - wielokrotne badania obrazowe, wobec odkładania się gadolinu w mózgu i innych tkankach - obecność rozrusznika serca, klipsów naczyniowych lub innych elementów ferromagnetycznych

Nie prowadzono badań oceniających interakcje z innymi lekami; w toku badań klinicznych nie odnotowano jednak interakcji z innymi produktami leczniczymi.

Dorośli. Często: ból głowy; nudności. Niezbyt często: parestezje, nieprawidłowe wrażenia czuciowe, zawroty głowy, zaburzenia smaku; blok przedsionkowo-komorowy Iº, tachykardia; nadciśnienie, niedociśnienie, zaczerwienienie; wymioty, biegunka, suchość błony śluzowej jamy ustnej; pokrzywka, wysypka (w tym rumieniowa, plamista i plamisto-grudkowa), świąd; białkomocz; gorączka, uczucie gorąca, reakcje w miejscu wstrzyknięcia (ból, stan zapalny, pieczenie, ciepło, chłód, dyskomfort, rumień, świąd, parestezje). Niezbyt często w badaniach diagnostycznych: nieprawidłowy zapis EKG, zwiększone stężenie bilirubiny we krwi, zwiększenie aktywności aminotransferaz, gamma-glutamylotransferazy oraz kreatyniny. Zmiany EKG obejmują wydłużenie lub skrócenie odstępu QT, odwrócenie załamka T, wydłużenie odstępu PR oraz długotrwałe zmiany zespołów QRS. Rzadko: drżenie, drgawki, niedoczulica, omdlenie, parosmia; zaburzenia widzenia; niedokrwienie mięśnia sercowego, bradykardia; obrzęk płuc, duszność, skurcz krtani, sapanie, katar, kaszel; nadmierne wydzielanie śliny, ból brzucha; obrzęk twarzy, zwiększona potliwość; bóle mięśni; ból w klatce piersiowej, osłabienie, złe samopoczucie, dreszcze. Rzadko w badaniach diagnostycznych: spadek stężenia albuminy we krwi, zwiększenie aktywności fosfatazy alkalicznej i dehydrogenazy mleczanowej, zwiększone stężenie żelaza we krwi. Częstość nieznana: utrata przytomności; zapalenie spojówek; zatrzymanie akcji serca, sinica; niewydolność oddechowa, obrzęk krtani, niedotlenienie, skurcz oskrzeli; obrzęk jamy ustnej; obrzęk naczynioruchowy; obrzęk oraz pęcherzyki w miejscu wstrzyknięcia. Dzieci i młodzież. Odnotowywano wymioty; zaczerwienienie, wysypkę, zwiększoną potliwość, ból brzucha, obrzęk powiek, ból w klatce piersiowej, ból w miejscu wstrzyknięcia oraz gorączkę. Działania niepożądane u pacjentów pediatrycznych miały charakter nieciężki, a profil bezpieczeństwa jest podobny u dzieci i dorosłych.

Dane dotyczące stosowania środków kontrastujących zawierających związki gadolinu, w tym kwas gadobenowy, u kobiet w ciąży są ograniczone. Gadolin może przenikać przez łożysko. Nie wiadomo, czy narażenie na gadolin wiąże się z niepożądanym działaniem na płód. W badaniach na zwierzętach po podaniu wielokrotnym dużych dawek stwierdzono szkodliwy wpływ na reprodukcję. Stosowanie w ciąży dopuszczalne tylko wtedy, gdy stan kliniczny kobiety wskazuje na konieczność podania gadobenianu dimegluminy. Laktacja: ograniczone – związki gadolinu przenikają do mleka kobiet karmiących piersią w bardzo małych ilościach. W dawkach klinicznych nie oczekuje się wpływu na niemowlę z uwagi na małą ilość wydalaną z mlekiem oraz słabe wchłanianie z jelita. Decyzję o kontynuacji karmienia lub jego przerwaniu na 24 h po podaniu podejmuje lekarz wraz z karmiącą matką.

Nie wpływa lub wpływa w stopniu nieistotnym na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Farmakokinetyka opisywana modelem dwuwykładniczym; okres półtrwania fazy dystrybucji 0,085–0,117 h, fazy eliminacji 1,17–1,68 h. Pozorna objętość dystrybucji 0,170–0,248 l/kg – dystrybucja do osocza i przestrzeni pozakomórkowej. Eliminacja: jon gadobenianowy szybko znika z osocza, wydalany głównie z moczem, w mniejszym stopniu z żółcią. Klirens osoczowy 0,098–0,133 l/h/kg, klirens nerkowy 0,082–0,104 l/h/kg – eliminacja przede wszystkim na drodze przesączania kłębuszkowego. Stężenie w osoczu i AUC liniowo zależne od dawki. Wydalanie w postaci niezmienionej z moczem 78–94% dawki w ciągu 24 h; 2–4% w kale. Brak metabolizmu – wydalany w postaci niezmienionej. Przerwanie bariery krew–mózg lub patologiczne unaczynienie umożliwiają gromadzenie w miejscu zmienionym chorobowo. Populacja pediatryczna: kinetyka gadolinu u dzieci do 2. rż. opisywana modelem dwukompartmentowym z klirensem kreatyniny (przesączanie kłębuszkowe) jako współzmienną wpływającą na klirens gadolinu. U młodszych osób klirens i objętość dystrybucji zmniejszają się stopniowo, z powodu mniejszej powierzchni ciała. Dawkowanie przeliczane na masę ciała daje u dzieci powyżej 2. rż. ekspozycję (AUC, Cmax) podobną jak u dorosłych – bez konieczności modyfikacji dawki. Odkładanie gadolinu: gadobenian dimegluminy to gadolinowy środek kontrastowy o budowie liniowej. Po narażeniu na GdCA gadolin odkłada się w organizmie, w tym w mózgu oraz w innych tkankach i narządach. Środki liniowe mogą powodować zależne od dawki wzmocnienie sygnału w obrazie T1-zależnym, szczególnie w jądrze zębatym, gałce bladej i wzgórzu. Dane niekliniczne wykazały uwalnianie gadolinu ze środków liniowych.