Gadoteridol

Niejonowy chelat gadolinu o właściwościach paramagnetycznych, o działaniu i zastosowaniu zbliżonym do kwasu gadopentetowego. Paramagnetyczny środek kontrastowy do obrazowania metodą rezonansu magnetycznego. Umieszczony w polu magnetycznym skraca czas relaksacji podłużnej (T1) w obszarach docelowych; w zakresie zalecanych dawek efekt najsilniejszy na obrazach T1-zależnych. Dystrybuowany głównie do płynu zewnątrzkomórkowego, nie przekracza bariery krew–mózg; jednak przerwanie bariery krew-mózg lub obecność naczyń krwionośnych umożliwia dotarcie gadoteridolu do takich zmian jak nowotwory, ropnie czy podostre zawały.

Środek kontrastowy wyłącznie do celów diagnostycznych. Stosowany w obrazowaniu metodą rezonansu magnetycznego (MRI) ośrodkowego układu nerwowego – mózgu i rdzenia kręgowego – oraz otaczających tkanek. Poprawia uwidocznienie zmian patologicznych z nieprawidłowym unaczynieniem lub z podejrzeniem uszkodzenia bariery krew–mózg w porównaniu z badaniem bez kontrastu. Wskazany również w MRI całego ciała, w tym głowy, szyi, wątroby, gruczołu piersiowego, układu mięśniowo-szkieletowego i tkanek miękkich, dla lepszego uwidocznienia zmian w tkankach miękkich i narządach miąższowych. Do stosowania tylko wtedy, gdy niezbędnych informacji diagnostycznych nie można uzyskać bez wzmocnienia kontrastowego.

Zasada ogólna: najmniejsza dawka zapewniająca wzmocnienie kontrastowe wystarczające do celów diagnostycznych. Dawkę oblicza się na podstawie masy ciała, nie przekraczając zalecanej dawki na kilogram masy ciała. Droga podania: szybki wlew dożylny lub bolus. Dorośli – MRI układu mięśniowo-szkieletowego: 0,2 ml/kg mc. (0,1 mmol/kg mc.). MRI mózgu, rdzenia kręgowego, wątroby, gruczołu piersiowego i miednicy: od 0,2 ml/kg mc. do 0,6 ml/kg mc. (0,1–0,3 mmol/kg mc.). W większości zastosowań dawka standardowa 0,2 ml/kg mc. (0,1 mmol/kg mc.) jest wystarczająca. Dawka 0,6 ml/kg mc. (0,3 mmol/kg mc.) – przy podejrzeniu przerzutów do mózgu lub innych słabo kontrastujących się zmian patologicznych. W razie prawdopodobieństwa słabego kontrastowania zmian, wyników niejednoznacznych lub ich braku – po 30 min od pierwszej dawki można podać drugą dawkę 0,4 ml/kg mc. (0,2 mmol/kg mc.). Dzieci w każdym wieku (od noworodków) – MRI mózgu i kręgosłupa: 0,2 ml/kg mc. (0,1 mmol/kg mc.). Noworodki do 4. tygodnia życia oraz niemowlęta do 1. roku życia – z uwagi na niedojrzałą czynność nerek stosowanie tylko po dokładnym rozważeniu stosunku korzyści do ryzyka, w dawce nie większej niż 0,1 mmol/kg mc. Nie należy podawać więcej niż jednej dawki podczas obrazowania. Ze względu na brak danych o podaniach wielokrotnych wstrzyknięć nie należy powtarzać, chyba że przerwy między nimi wynoszą co najmniej 7 dni. Nie zaleca się stosowania w badaniach MRI całego ciała u dzieci poniżej 18 lat. Osoby w podeszłym wieku (≥65 lat): dostosowanie dawki nie jest uważane za konieczne; należy zachować ostrożność. Dawka dodatkowa: zastosowanie dodatkowej dawki podczas tego samego badania analizowano jedynie w procedurze diagnostycznej ośrodkowego układu nerwowego u dorosłych. Drugą dawkę można podać po upływie 30 min od pierwszej. Badanie i powtórzenia: badanie należy zakończyć w ciągu godziny od podania. Powtórne badania kontrastowe MRI nie wcześniej niż po co najmniej 6 godzinach od pierwszego, co pozwala na usunięcie środka kontrastowego z organizmu. Podanie: po wstrzyknięciu kaniulę lub igłę przepłukać dożylnie 5 ml roztworu soli fizjologicznej, co zapewnia wstrzyknięcie całej obliczonej dawki. Aby zmniejszyć ryzyko wynaczynienia, istotne jest sprawdzenie prawidłowego wprowadzenia igły lub kaniuli do żyły.

Bezwzględne przeciwwskazania: - nadwrażliwość na inne środki kontrastowe zawierające gadolin w wywiadzie - podanie dokanałowe Ostrożnie: - alergia w wywiadzie, wcześniejsze reakcje na leki lub inne zaburzenia rzekomoalergiczne - klinicznie potwierdzona nadwrażliwość na składniki, astma oskrzelowa oraz inne reakcje alergiczne ze strony układu oddechowego w wywiadzie - padaczka lub zmiany w obrębie mózgu ze względu na większe ryzyko drgawek - anemia sierpowatokrwinkowa, inne hemoglobinopatie lub niedokrwistości hemolityczne - ostre lub przewlekłe ciężkie zaburzenia czynności nerek ze względu na ryzyko nerkopochodnego zwłóknienia układowego - pacjenci w podeszłym wieku, u których klirens nerkowy gadoteridolu może być zmniejszony - noworodki do 4. tygodnia życia i niemowlęta do 1. roku życia z niedojrzałą czynnością nerek - pacjenci z rozrusznikiem serca, klipsami na tętniaki lub innymi elementami ferromagnetycznymi

Nie są znane interakcje z innymi produktami leczniczymi. W badaniach klinicznych nie obserwowano klinicznie istotnych zmian ani tendencji do zmian w testach laboratoryjnych. Wpływ na testy laboratoryjne: u niektórych chorych obserwowano przejściowe zmiany stężenia żelaza w surowicy (w większości w granicach normy), bez wykazanej istotności klinicznej.

Podobnie jak w przypadku innych chelatów gadolinu opisywano reakcje anafilaktyczne, rzekomo-anafilaktyczne oraz nadwrażliwość. Reakcje te miały różny stopień nasilenia, aż do wstrząsu anafilaktycznego lub zgonu. Obejmowały jeden lub kilka układów, przede wszystkim oddechowy, krążenia i (lub) skórę oraz błony śluzowe. Żadne działanie niepożądane nie występowało z częstością większą niż 2%. Często: nudności; ból w miejscu wstrzyknięcia, osłabienie, reakcja w miejscu wstrzyknięcia. Niezbyt często: reakcje rzekomoanafilaktyczne; ból głowy, parestezje, zawroty głowy, zaburzenia smaku; nasilenie łzawienia; nagłe zaczerwienienie się powłok ciała, niedociśnienie; suchość w ustach, wymioty; świąd, wysypka, pokrzywka; przyspieszenie akcji serca. Rzadko: reakcje anafilaktyczne; lęk; pogorszenie sprawności umysłowej, zaburzenia koordynacji ruchowej, drgawki; szum w uszach; niemiarowość węzłowa; kurcz krtani, duszność, zapalenie śluzówki nosa, kaszel, bezdech, świsty; ból brzucha, obrzęk języka, świąd jamy ustnej, zapalenie dziąseł, luźne stolce; obrzęk twarzy; sztywność mięśniowo-szkieletowa; ból w klatce piersiowej, gorączka. Częstość nieznana: utrata przytomności, śpiączka, reakcje wazowagalne; zatrzymanie czynności serca; zatrzymanie oddychania i obrzęk płuc; ostra niewydolność nerek. Reakcje wazowagalne, rzadko prowadzące do omdlenia wazowagalnego, zgłaszano podczas lub bezpośrednio po podaniu; często związane ze zdenerwowaniem lub bolesnym, nieprzyjemnym bodźcem, np. wkłuciem igły do wstrzykiwań dożylnych. Najczęstszymi objawami są senność, zawroty głowy i obfite pocenie się. W ciężkich przypadkach może dojść do omdlenia; pacjenci są zazwyczaj bladzi i spoceni, z zaburzonym stanem świadomości i bradykardią. Dodatkowo mogą wystąpić uczucie lęku, niepokój ruchowy, uczucie omdlenia i nadmierne wydzielanie śliny. Ostra niewydolność nerek: zgłaszana u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek w wywiadzie. Nerkopochodne zwłóknienie układowe (NSF): zgłaszano pojedyncze przypadki, z których większość wystąpiła u pacjentów, którym równocześnie podawano inne produkty zawierające gadolin. Opisano także anafilaktoidalną reakcję nadwrażliwości w związku ze stosowaniem tej substancji. Profil bezpieczeństwa u dzieci: podobny jak u dorosłych.

Dane u ludzi ograniczone – dostępne dane o stosowaniu środków kontrastujących zawierających gadolin, w tym gadoteridolu, u kobiet w ciąży są ograniczone. Gadolin może przenikać przez łożysko. Nie ustalono, czy narażenie na gadolin wiąże się z niepożądanym działaniem na płód. W badaniach na zwierzętach nie wykazano bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na reprodukcję. Stosowanie w ciąży tylko wtedy, gdy stan kliniczny kobiety wymaga podania gadoteridolu. Laktacja: ograniczone – związki gadolinu przenikają do mleka matki w bardzo małych ilościach. W dawkach klinicznych nie oczekuje się wpływu na niemowlę ze względu na małą ilość wydalaną z mlekiem i słabe wchłanianie z jelita. Decyzję o kontynuacji karmienia lub jego przerwaniu na 24 h po podaniu podejmuje się indywidualnie.

Brak lub nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, na podstawie profilu farmakokinetycznego i farmakodynamicznego.

Po podaniu dożylnym rozmieszcza się w płynie pozakomórkowym; nie przenika przez barierę krew–mózg. Objętość dystrybucji (204 ± 58 ml/kg) odpowiada objętości płynu pozakomórkowego, a klirens jest zbliżony do wartości substancji podlegających przesączaniu kłębuszkowemu. Nie stwierdzono wiązania z białkami u szczurów; nieznane pozostaje wiązanie z białkami krwi in vivo u człowieka. Eliminacja: wydalany wyłącznie z moczem; ok. 94,4 ± 4,8% dawki usuwane w ciągu 24 h po wstrzyknięciu. Nie wiadomo, czy podlega biotransformacji lub rozpadowi in vivo. Klirens nerkowy i osoczowy (odpowiednio 1,41 ± 0,33 i 1,50 ± 0,35 ml/min/kg) są zasadniczo równe, co wskazuje na usuwanie głównie drogą nerkową bez zmian szybkości eliminacji przy przechodzeniu przez nerki. Farmakokinetyka: u osób zdrowych zgodna z otwartym modelem dwukompartmentowym; okres półtrwania dystrybucji 0,20 ± 0,04 h, eliminacji 1,57 ± 0,08 h. Zaburzenia czynności nerek: farmakokinetyka zgodna z otwartym modelem dwukompartmentowym, z okresem półtrwania eliminacji 0,32 h dla dawki 0,1 mmol/kg mc. i 0,64 ± 0,50 h dla dawki 0,3 mmol/kg mc. Całkowite wydalanie nerkowe dobrze korelowało z klirensem kreatyniny, lecz było zmniejszone wskutek upośledzenia czynności nerek. Hemodializa: klirens dawki 0,03 mmol/kg mc. podczas hemodializy wynosił 97% (zakres 74–119%) klirensu azotu mocznikowego surowicy. Po trzech sesjach dializacyjnych z krwi usuwano ok. 98% podanej dawki.