Glikwidon

Pochodna sulfonylomocznika II generacji, doustny lek przeciwcukrzycowy. Zmniejsza stężenie glukozy we krwi. Działa zarówno w obrębie trzustki, jak i pozatrzustkowo. Mechanizm trzustkowy: stymuluje komórki beta do wydzielania insuliny poprzez zwiększenie glukozozależnego uwalniania insuliny. Mechanizm pozatrzustkowy: zmniejsza insulinooporność w wątrobie i tkance tłuszczowej przez zwiększenie liczby receptorów insulinowych oraz stymulację postreceptorowego mechanizmu indukowanego przez insulinę. Warunkiem działania hipoglikemizującego jest obecność endogennej insuliny. Kinetyka efektu: początek działania hipoglikemizującego 60–90 min po podaniu doustnym, maksimum po 2–3 godz. Działanie utrzymuje się 8–10 godz.; lek krótkodziałający.

Cukrzyca typu 2 u osób w średnim wieku i starszych, gdy sama dieta nie wystarcza do uregulowania metabolizmu węglowodanów.

Podanie doustne; dawkę dobiera się indywidualnie w zależności od metabolizmu chorego. Leczenie rozpoczyna się zwykle od pół tabletki (15 mg) w trakcie śniadania. Przyjmowany na początku posiłku; po zażyciu nie należy pomijać posiłku. Zwiększanie dawki: przy niewystarczającym działaniu dawki porannej dawkę zwiększa się stopniowo. Do 2 tabletek (60 mg) na dobę można podawać raz na dobę, podczas śniadania. Dawki dobowe powyżej 60 mg dzieli się na dwie lub trzy części, przy czym największą podaje się w trakcie śniadania. Dawki dobowe powyżej 4 tabletek (120 mg) zwykle nie poprawiają dalej kontroli glikemii – maksymalna zalecana dawka dobowa to 4 tabletki (120 mg). Zamiana z innego doustnego leku przeciwcukrzycowego: dawkę początkową ustala się na podstawie stężenia glukozy we krwi. Działanie 1 tabletki (30 mg) odpowiada w przybliżeniu 1000 mg tolbutamidu. Leczenie skojarzone: przy niedostatecznej kontroli glikemii w monoterapii można dodać jedynie metforminę. Dzieci i młodzież: nie stosuje się ze względu na brak danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa w tej grupie.

Bezwzględne przeciwwskazania: - nadwrażliwość na sulfonamidy - cukrzyca typu 1 - śpiączka cukrzycowa i stan przedśpiączkowy - cukrzyca powikłana kwasicą i ketozą - stan po resekcji trzustki - czynne ciężkie zakażenia w trakcie leczenia - okres przed zabiegiem chirurgicznym - ciężka niewydolność wątroby - ostra przerywana porfiria wątrobowa - ciąża Ostrożnie: - ciężkie zaburzenie czynności nerek (konieczna wnikliwa kontrola lekarska) - okres dostosowywania dawki lub zamiany innego leku przeciwcukrzycowego - niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (ryzyko niedokrwistości hemolitycznej)

Jako pochodna sulfonylomocznika w znacznym stopniu wiąże się z białkami osocza i z tego względu może być wypierana przez równolegle stosowane leki silnie wiążące się z białkami. Nasilenie działania hipoglikemizującego: inhibitory konwertazy angiotensyny, allopurynol, leki przeciwbólowe i niesteroidowe leki przeciwzapalne, środki przeciwgrzybicze, chloramfenikol, klarytromycyna, klofibrat, przeciwkrzepliwe pochodne kumaryny, fluorochinolony, heparyna, inhibitory monoaminooksydazy, sulfinpirazon, sulfonamidy, tetracykliny i trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, cyklofosfamid i jego pochodne, insulina i inne doustne leki przeciwcukrzycowe. Antagoniści receptorów beta-adrenergicznych, inne leki sympatykolityczne (w tym klonidyna), rezerpina i guanetydyna mogą ewentualnie nasilać działanie hipoglikemizujące, a ponadto maskować objawy hipoglikemii. Osłabienie działania hipoglikemizującego: aminoglutetymid, kortykosteroidy, diazoksyd, doustne środki antykoncepcyjne, sympatykomimetyki, ryfamycyny, tiazydy i pętlowe leki moczopędne, hormony tarczycy, glukagon, fenotiazyny i kwas nikotynowy. Osobno barbiturany, ryfampicyna i fenytoina mogą ewentualnie zmniejszyć działanie hipoglikemizujące poprzez indukowanie enzymów wątrobowych. Kierunek dwukierunkowy (nasilenie lub osłabienie): antagoniści receptora H2 (cymetydyna, ranitydyna), a także po spożyciu alkoholu.

Najczęstszym działaniem niepożądanym jest hipoglikemia, klasyfikowana jako występująca często; rzadko dochodzi do zmniejszenia apetytu. Zaburzenia krwi i układu chłonnego: rzadko agranulocytoza, leukopenia, trombocytopenia. Zaburzenia układu nerwowego: niezbyt często senność, zawroty głowy, bóle głowy; rzadko parestezje. Zaburzenia oka: niezbyt często zaburzenia akomodacji. Zaburzenia serca: rzadko dusznica bolesna, skurcze dodatkowe. Zaburzenia naczyniowe: rzadko niewydolność krążenia, niedociśnienie tętnicze. Zaburzenia żołądka i jelit: niezbyt często biegunka, wymioty, dolegliwości brzuszne, nudności, zaparcia, suchość w ustach. Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych: rzadko cholestaza. Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: niezbyt często wysypka, świąd; rzadko zespół Stevens-Johnson, reakcja nadwrażliwości na światło, pokrzywka. Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania: rzadko bóle w klatce piersiowej, zmęczenie.

Przeciwwskazany w ciąży i w okresie karmienia piersią. Brak danych dotyczących stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią. W badaniach na zwierzętach nie stwierdzono działania teratogennego, natomiast u królików w dużych dawkach obserwowano działanie embriotoksyczne prowadzące do trwałej hipoglikemii. Nie ustalono, czy substancja i jej metabolity przenikają do mleka kobiecego. Ciąża u kobiet z cukrzycą wymaga szczególnie ścisłej kontroli glikemii, a pełne wyrównanie metabolizmu węglowodanów za pomocą doustnych leków przeciwcukrzycowych nie jest u ciężarnych możliwe. W razie zajścia w ciążę lub jej planowania w trakcie leczenia należy odstawić substancję i wprowadzić insulinoterapię. Nie prowadzono badań klinicznych ani nieklinicznych oceniających wpływ na płodność.

Nie prowadzono badań nad wpływem na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Możliwe senność, zawroty głowy oraz zaburzenia akomodacji lub inne objawy hipoglikemii. Wskazana ostrożność przy prowadzeniu pojazdów i obsłudze maszyn. W razie hipoglikemii należy unikać czynności potencjalnie ryzykownych, w tym prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.

Dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego; gliklidon łatwo wchłania się z przewodu pokarmowego. Maksymalne stężenie w osoczu po jednorazowym podaniu 30 mg osiągane po 2–3 godzinach, średnio 500–700 ng/ml. Porównanie krzywych stężenia po podaniu doustnym i dożylnym potwierdza praktycznie całkowitą absorpcję. Silnie wiąże się z białkami osocza – >99%. Okres półtrwania około 1,5 godziny. Metabolizm wątrobowy: całkowicie metabolizowany, głównie w reakcjach hydroksylacji i demetylacji. metabolity pozbawione istotnego działania hipoglikemizującego; metabolity we krwi nieczynne farmakodynamicznie, bez wpływu na stężenie glukozy w osoczu. Eliminacja przeważnie z żółcią i kałem: wydalany głównie z kałem przez żółć, tylko ok. 5% dawki w moczu. niezależnie od drogi podania i wielkości dawki średnio jedynie 5% metabolitów wydalane w moczu. wydalanie nerkowe minimalne nawet po wielokrotnym podaniu dawki. Nerki: u chorych na cukrzycę z niewydolnością nerek regularne przyjmowanie nie zmienia wydalania, bez ryzyka kumulacji leku ani metabolitów. Przenikanie do tkanek: w badaniach na szczurach i myszach ani substancja, ani jej metabolity nie przechodzą przez barierę krew-mózg ani przez łożysko.