Hydroksokobalamina

Antidotum stosowane w zatruciu cyjankami; kod ATC B03BA03 oraz V03AB33. Działanie w zatruciu cyjankami wynika ze zdolności do ścisłego wiązania jonów cyjankowych. Każda cząsteczka wiąże jeden jon cyjankowy przez podstawienie ligandu hydroksylowego związanego z trójwartościowym jonem kobaltu, z utworzeniem cyjanokobalaminy. Cyjanokobalamina jest związkiem stabilnym, nietoksycznym, wydalanym z moczem.

Stwierdzone lub podejrzewane zatrucie cyjankami, we wszystkich przedziałach wiekowych. Stosowany łącznie z odpowiednią dekontaminacją oraz środkami wspomagającymi.

Podawana wyłącznie w infuzji dożylnej. Dorośli: dawka początkowa wynosi 5 g (2 × 100 mL). Kolejna dawka również wynosi 5 g (2 × 100 mL); podawana w zależności od ciężkości zatrucia i odpowiedzi klinicznej. Maksymalna zalecana dawka całkowita wynosi 10 g. Dzieci i młodzież (0–18 lat): dawka początkowa 70 mg/kg mc., nie większa niż 5 g; kolejna dawka 70 mg/kg mc., nie większa niż 5 g; maksymalna zalecana dawka całkowita 140 mg/kg mc., nie większa niż 10 g. Zaburzenia czynności nerek i wątroby: dostosowanie dawki nie jest wymagane, ponieważ podanie następuje jako leczenie ratujące tylko w sytuacjach nagłych zagrażających życiu. Sposób podania: dawkę początkową podaje się w infuzji dożylnej przez 15 minut. Szybkość infuzji drugiej dawki wynosi od 15 minut (u skrajnie niestabilnych pacjentów) do 2 godzin, w zależności od stanu pacjenta.

Bezwzględne przeciwwskazania: Ostrożnie: - rozpoznana nadwrażliwość na hydroksykobalaminę lub witaminę B12 (rozważyć stosunek korzyści do ryzyka) - ryzyko ostrej niewydolności nerek z ostrą martwicą kanalików nerkowych oraz krystalurią szczawianu wapnia, niekiedy wymagającej hemodializy - konieczność regularnego monitorowania czynności nerek (azot mocznikowy, kreatynina w surowicy) do 7 dni od rozpoczęcia stosowania - przemijające, zwykle bezobjawowe zwiększenie ciśnienia tętniczego, z maksymalnym wzrostem do momentu zakończenia infuzji - czerwone zabarwienie skóry ze względu na ciemnoczerwony kolor, zakłócające ocenę oparzeń - zakłócanie oznaczeń laboratoryjnych (chemia kliniczna, hematologia, koagulacja, parametry badania moczu) - zmniejszenie stężenia cyjanków we krwi zafałszowujące ich oznaczenie - ryzyko wyłączenia aparatów do hemodializy wskutek błędnego wykrycia „wypływu krwi" - niezastępowanie tlenoterapii; stosowanie nie może opóźniać wdrożenia czynności ratunkowych - nieustalone bezpieczeństwo jednoczesnego podawania innych antidotów przeciw cyjankom, których nie wolno podawać tym samym dostępem dożylnym

Nie przeprowadzono badań dotyczących interakcji.

Ze względu na ograniczoną liczbę danych nie ustalono częstości poszczególnych działań; zgłaszano je po zastosowaniu hydroksykobalaminy, jednak nie można przeprowadzić analiz częstości ich występowania. Krew i układ chłonny: zmniejszenie odsetka limfocytów. Układ immunologiczny: reakcje alergiczne, w tym obrzęk naczynioruchowy, wykwity skórne, pokrzywka i świąd. Zaburzenia psychiczne: niepokój. Układ nerwowy: zaburzenia pamięci, zawroty głowy; ból głowy. Narząd wzroku: obrzęk, podrażnienie i zaczerwienienie oka. Serce: dodatkowe skurcze komorowe. U osób z zatruciem cyjankami obserwowano przyspieszenie częstości pracy serca. Zaburzenia naczyniowe: przemijające zwiększenie ciśnienia tętniczego, zwykle ustępujące w ciągu kilku godzin, oraz uderzenia gorąca. U pacjentów z zatruciem cyjankami stwierdzano natomiast obniżenie ciśnienia krwi. Układ oddechowy: wysięk opłucnowy, duszność, uczucie zatykania w gardle, suchość błony śluzowej gardła, dyskomfort w klatce piersiowej. Przewód pokarmowy: dyskomfort w jamie brzusznej, niestrawność, biegunka, wymioty, nudności, dysfagia. Skóra i tkanka podskórna: odwracalne zaczerwienienie skóry i błon śluzowych, u większości pacjentów utrzymujące się do 15 dni po podaniu; wysypki krostkowe, głównie w obrębie twarzy i szyi, mogące utrzymywać się przez kilka tygodni. Nerki i drogi moczowe: ostra niewydolność nerek z ostrą martwicą kanalików nerkowych, zaburzenia czynności nerek oraz obecność kryształów szczawianu wapnia w moczu. Ciemnoczerwone zabarwienie moczu pojawia się u wszystkich pacjentów, jest szczególnie nasilone w pierwszych trzech dobach i może utrzymywać się do 35 dni po podaniu. Zaburzenia ogólne i w miejscu podania: reakcja w miejscu wstrzyknięcia, obrzęk obwodowy. Badania diagnostyczne: czerwone zabarwienie osocza mogące prowadzić do fałszywego zawyżenia lub zaniżenia stężeń niektórych parametrów laboratoryjnych. Dzieci i młodzież: ograniczone dane dotyczące pacjentów w wieku od 0 do 18 lat nie wskazują na różnice w profilu bezpieczeństwa w porównaniu z dorosłymi.

Ciąża: w badaniach na zwierzętach wykazano działanie teratogenne po codziennej ekspozycji w okresie organogenezy; brak wystarczających danych u kobiet w ciąży, ryzyko dla człowieka nieznane. Mimo to dopuszczalne podanie u kobiet w ciąży – ze względu na stan potencjalnie zagrażający życiu, brak alternatywnego leczenia oraz ograniczenie do nie więcej niż dwóch wstrzyknięć. Laktacja: ograniczone – stosowanie w sytuacjach potencjalnie zagrażających życiu, dlatego karmienie piersią nie stanowi przeciwwskazania; wobec braku danych dotyczących niemowląt karmionych piersią zaleca się jednak przerwanie karmienia po podaniu. Płodność: brak badań dotyczących wpływu na płodność.

Brak danych.

Po podaniu dożylnym wiąże się z białkami osocza oraz drobnocząsteczkowymi związkami fizjologicznymi, tworząc różne kompleksy kobalaminy-(III) poprzez podstawienie ligandy hydroksylowej. Drobnocząsteczkowe kobalaminy-(III), w tym hydroksykobalamina, określa się jako wolne kobalaminy-(III), a sumę frakcji wolnej i związanej z białkami – jako całkowitą kobalaminę-(III). Kinetyka: po pojedynczej dawce dożylnej 2,5–10 g farmakokinetyka jest proporcjonalna do dawki. Po dawce 5 g średnie C max dla wolnej i całkowitej kobalaminy-(III) wynosi odpowiednio 113 i 579 µg Eq/mL, a po dawce 10 g – odpowiednio 197 i 995 µg Eq/mL. Dominujący średni okres półtrwania wolnej i całkowitej kobalaminy-(III) wynosi ok. 26–31 h przy dawkach 5 i 10 g. Po normalizacji względem masy ciała nie stwierdzono istotnych różnic parametrów farmakokinetycznych w osoczu i moczu między kobietami a mężczyznami po dawce 5 g lub 10 g. Eliminacja nerkowa: średnia całkowita ilość kobalamin-(III) wydalona z moczem w ciągu 72 h wynosi ok. 60% przy dawce 5 g i ok. 50% przy dawce 10 g. Ogółem wydalanie z moczem wynosi co najmniej 60–70% podanej dawki. Większość jest wydalana w ciągu pierwszych 24 h, jednak czerwone zabarwienie moczu utrzymuje się nawet do 35 dni po infuzji dożylnej. Zatrucie cyjankami: hydroksykobalamina wiąże cyjanki, tworząc cyjanokobalaminę wydalaną z moczem. Farmakokinetyka całkowitej kobalaminy-(III) w tej populacji może być zaburzona przez obciążenie organizmu cyjankami – okres półtrwania cyjanokobalaminy u zdrowych ochotników jest 2–3 razy krótszy niż całkowitej kobalaminy-(III).