Monografia substancji czynnej
Hydroksychlorochina
Hydroxychloroquinum
Monografia
Pochodna 4-aminochinoliny; lek przeciwmalaryczny łączący szybkie działanie schizontobójcze we krwi z aktywnością gametocytobójczą, klasyfikowany również jako lek przeciwreumatyczny o opóźnionym działaniu. Działanie przeciwmalaryczne: nagromadzenie w pęcherzykach wewnątrzkomórkowych i wzrost pH w tych pęcherzykach jako możliwa przyczyna działania przeciwpierwotniakowego i przeciwreumatycznego. W odniesieniu do mechanizmu klasy 4-aminochinolin: wpływ na trawienie hemoglobiny poprzez podwyższanie wewnątrzpęcherzykowego pH w komórkach zarodźca oraz zaburzanie syntezy nukleoprotein pasożyta. Zakres aktywności przeciwmalarycznej klasy: szybko działający schizontobójca krwionośny o pewnej aktywności gametocytobójczej wobec P. ovale, P. vivax, P. malariae oraz niedojrzałych gametocytów P. falciparum; brak aktywności wobec form pozaerytrocytarnych, stąd brak radykalnego wyleczenia malarii vivax i ovale. Nieskuteczna wobec opornych na chlorochinę szczepów P. falciparum. Działanie przeciwreumatyczne – wielokierunkowe mechanizmy o nieustalonym udziale każdego z nich: interakcja z grupami sulfhydrylowymi; interferencja z aktywnością enzymów (m.in. fosfolipazy, reduktazy NADH–cytochromu C, cholinesterazy, proteaz i hydrolaz); wiązanie DNA; stabilizacja błon lizosomalnych; hamowanie tworzenia prostaglandyn; hamowanie chemotaksji komórek wielojądrzastych i fagocytozy; możliwe zaburzenia wytwarzania interleukiny 1 przez monocyty; hamowanie uwalniania nadtlenku przez neutrofile. Ponadto na poziomie klasy: właściwości przeciwzapalne wykorzystywane w stanach o podłożu immunologicznym; mechanizm w tych stanach niejasny, przy czym substancja może wykazywać pewne działanie immunosupresyjne.
Dorośli: reumatoidalne zapalenie stawów; toczeń rumieniowaty krążkowy i układowy; fotodermatozy (choroby skóry wywoływane lub ulegające zaostrzeniu pod wpływem światła słonecznego). Zapobieganie i leczenie niepowikłanej malarii wywołanej przez wrażliwe gatunki plazmodium, jako alternatywa dla chlorochiny (gdy leczenie pierwszego rzutu jest nieodpowiednie lub niedostępne); obejmuje Plasmodium vivax, P. ovale, P. malariae oraz wrażliwe na chlorochinę P. falciparum. Dzieci i młodzież (≥6 lat i masa ciała ≥31 kg): młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów (w połączeniu z innymi metodami leczenia), toczeń rumieniowaty krążkowy i układowy; zapobieganie i leczenie niepowikłanej malarii wywołanej przez Plasmodium vivax, P. malariae, P. ovale oraz wrażliwe na chlorochinę P. falciparum. Uwagi dotyczące malarii: na wielu obszarach występują oporne na chlorochinę P. falciparum i P. vivax o stale narastającej oporności, co ogranicza przydatność hydroksychlorochiny na tych terenach. Należy przestrzegać oficjalnych wytycznych i lokalnych informacji o występowaniu oporności na leki przeciwmalaryczne, w tym wytycznych WHO oraz organów zdrowia publicznego.
Dawki odnoszą się do siarczanu hydroksychlorochiny, nie do samej hydroksychlorochiny. Dawkowanie zależy od masy ciała; u osób z nadwagą dobiera się je w oparciu o idealną, a nie rzeczywistą masę ciała, gdyż dawkowanie wg masy rzeczywistej u pacjentów z nadwagą grozi przedawkowaniem. Charakter działania: działa w sposób skumulowany i wymaga kilku tygodni do uzyskania efektu terapeutycznego w chorobach reumatoidalnych, natomiast niewielkie działania niepożądane mogą wystąpić stosunkowo wcześnie. W chorobach reumatycznych leczenie należy przerwać, jeśli nie nastąpi poprawa do 6 miesięcy jego stosowania. Reumatoidalne zapalenie stawów – dorośli (w tym w podeszłym wieku): początkowo 400–600 mg/dobę, później dawka podtrzymująca 200–400 mg/dobę. Dawkę początkową można podawać w pojedynczej dawce lub w dwóch dawkach podzielonych; leczenie kontynuuje się przez 6–8 tygodni przed oceną wyniku, a przy dobrej odpowiedzi dawkę dobową można zmniejszyć po trzech miesiącach. Podtrzymująco 200 mg/dobę, a później ewentualnie 200 mg co drugi dzień. Wg jednej z charakterystyk, ze względu na ryzyko toksyczności siatkówkowej, dawka dobowa nie powinna przekraczać 5 mg/kg/dobę przy rzeczywistej masie ciała lub 400 mg (mniejsza z wartości). Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów – dzieci i młodzież: minimalna skuteczna dawka nieprzekraczająca 6,5 mg/kg mc./dobę wg idealnej masy ciała lub 400 mg/dobę (mniejsza z wartości). Toczeń rumieniowaty układowy i krążkowy – dorośli i młodzież: początkowo 400–600 mg/dobę, później podtrzymująco 200–400 mg/dobę. Maksymalna dawka nie powinna przekraczać 6,5 mg/kg mc./dobę. Dawka podtrzymująca zależnie od masy ciała: 31–49 kg – 200 mg/dobę; 50–64 kg – 200 mg jednego dnia i 400 mg dnia kolejnego, naprzemiennie; ≥65 kg – 400 mg/dobę. Dzieci i młodzież: minimalna skuteczna dawka nieprzekraczająca 6,5 mg/kg mc./dobę wg idealnej masy ciała. Fotodermatozy – dorośli: 400 mg/dobę w pojedynczej dawce, wyłącznie w okresach maksymalnej ekspozycji na światło. Profilaktyka malarii: przyjmowana w ten sam dzień tygodnia przez każdy tydzień terapii. W rejonach endemicznych Plasmodium ovale i (lub) Plasmodium vivax wskazane jednoczesne stosowanie profilaktyki fosforanem prymachiny w ostatnich dwóch tygodniach terapii lub bezpośrednio po jej zakończeniu. Dorośli: 400 mg raz na tydzień. Profilaktykę rozpoczyna się na tydzień przed przybyciem na obszar dotknięty malarią i kontynuuje co najmniej przez cztery tygodnie po jego opuszczeniu. Dzieci i młodzież: rozpoczęcie na dwa tygodnie przed przybyciem i kontynuacja co najmniej przez cztery tygodnie po opuszczeniu obszaru. U dzieci należy unikać długotrwałego stosowania w profilaktyce malarii. Tygodniowa dawka profilaktyczna 6,5 mg/kg mc., nieprzekraczająca maksymalnej dawki dla dorosłych niezależnie od masy ciała. Leczenie niepowikłanej malarii: w udokumentowanych zakażeniach Plasmodium ovale i (lub) Plasmodium vivax do całkowitego leczenia radykalnego należy włączyć fosforan prymachiny. Leczenie zarażenia Plasmodium vivax i P. ovale należy zakończyć podaniem 8-aminochinoliny w celu wyeliminowania zarodźców w pozaerytrocytarnej fazie cyklu rozwojowego. Dorośli: początkowo 800 mg, po 6 godzinach 400 mg, następnie 400 mg/dobę przez kolejne 2 dni lub 3 dni u osób o masie ciała powyżej 60 kg. Wg innej charakterystyki: dawka początkowa 800 mg, po 6–8 godzinach 400 mg, następnie po 400 mg/dobę przez dwa kolejne dni (łącznie 2 g siarczanu hydroksychlorochiny). W leczeniu napadu zarażenia Plasmodium falciparum i ostrego napadu zarażenia Plasmodium vivax do stłumienia infekcji wystarcza pojedyncza dawka 800 mg; należy uwzględnić oficjalne wytyczne i lokalne dane o oporności na leki przeciwmalaryczne, w tym wytyczne WHO. Dzieci i młodzież (leczenie malarii): u młodzieży od 12 lat oraz dzieci ≥6 lat (≥31 kg) w ciągu 2 dni leczenia maksymalna dawka terapeutyczna 30 mg/kg mc. wg idealnej masy ciała; początkowo 13 mg/kg mc. (nieprzekraczająca 800 mg). Dawka 13 mg/kg mc. u dzieci jest porównywalna z 800 mg u dorosłych, a 6,5 mg/kg mc. – z 400 mg u dorosłych. Schemat całkowitej dawki do 2 g podawanej w ciągu trzech dni: pierwsza dawka 13 mg/kg mc. (maks. 800 mg jednorazowo); druga 6,5 mg/kg mc. (maks. 400 mg) 6 godzin po pierwszej; trzecia 6,5 mg/kg mc. (maks. 400 mg) 18 godzin po drugiej; czwarta 6,5 mg/kg mc. (maks. 400 mg) 24 godziny po trzeciej. Ograniczenie postaci 200 mg: tabletka 200 mg nie jest odpowiednia do stosowania u dzieci o idealnej masie ciała mniejszej niż 31 kg. Zaburzenia czynności nerek lub wątroby: należy zachować ostrożność u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby, może być konieczne zmniejszenie dawki. Sposób podania: doustnie; tabletkę przyjmuje się bez rozgryzania i bez żucia, z posiłkiem lub ze szklanką mleka.
Bezwzględne przeciwwskazania: - nadwrażliwość na związki 4-aminochinolinowe - retinopatia - wcześniej istniejąca makulopatia oka - barwnikowe zwyrodnienie siatkówki - miastenia - dzieci poniżej 6. roku życia lub o masie ciała poniżej 31 kg Ostrożnie: - ciężkie zaburzenia żołądkowo-jelitowe - schorzenia neurologiczne - schorzenia hematologiczne - nadwrażliwość na chininę - zaburzenia przewodnictwa w mięśniu sercowym - niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej - porfiria skórna późna, która może ulec zaostrzeniu - padaczka - łuszczyca ze względu na zwiększone ryzyko reakcji skórnych - choroby wątroby lub nerek oraz przyjmowanie leków wpływających na te narządy - jednoczesne stosowanie leków nefrotoksycznych lub hepatotoksycznych - wrodzone lub nabyte wydłużenie odstępu QT oraz czynniki ryzyka jego wydłużenia (choroba serca, niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, stany proarytmiczne, bradykardia) - stosowanie leków przeciwcukrzycowych z powodu ryzyka ciężkiej hipoglikemii - jednoczesne przyjmowanie leków mogących powodować niepożądane reakcje ze strony oczu lub skóry - jednoczesne stosowanie leków o działaniu toksycznym na siatkówkę, np. tamoksyfenu - wcześniejsze lub współistniejące przyczyny zaburzeń narządu słuchu i równowagi z uwagi na ryzyko ototoksyczności - skłonność do zahamowania czynności szpiku kostnego - wcześniej istniejąca choroba wątroby lub niedobór dekarboksylazy uroporfirynogenu z uwagi na ryzyko hepatotoksyczności - jednoczesne stosowanie innych leków immunosupresyjnych z uwagi na ryzyko reaktywacji wirusowego zapalenia wątroby typu B - okres ciąży i karmienia piersią
Digoksyna: hydroksychlorochiny siarczan zwiększa stężenie digoksyny w osoczu – konieczne ścisłe monitorowanie stężenia digoksyny w surowicy u pacjentów otrzymujących leczenie skojarzone; mechanizm wynika z hamowania P-gp w wysokich stężeniach, co stwarza możliwość zwiększenia stężenia substratów P-gp; ostrożność wobec substratów P-gp o wąskim indeksie terapeutycznym (digoksyna, dabigatran). Wpływ obejmuje też glikozydy nasercowe. Leczenie hipoglikemizujące/przeciwcukrzycowe: hydroksychlorochina może nasilać działanie leków hipoglikemizujących, co może wymagać obniżenia dawek insuliny lub leków przeciwcukrzycowych. Dodatkowo inne leki o właściwościach hipoglikemizujących (SSRI – cytalopram, escitalopram; inhibitory MAO; androgeny; pegwisomant; protionamid; salicylany; zioła związane z hipoglikemią) razem z hydroksychlorochiną mogą nasilać jej działanie hipoglikemizujące. Leki wydłużające odstęp QT/proarytmiczne: ostrożność u pacjentów otrzymujących leki wydłużające QT – przeciwarytmiczne klasy IA i III, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, leki przeciwpsychotyczne oraz niektóre leki przeciwinfekcyjne (fluorochinolony, np. moksyfloksacyna; makrolidy, np. azytromycyna; leki przeciwretrowirusowe, np. sakwinawir; przeciwgrzybicze, np. flukonazol; przeciwpasożytnicze, np. pentamidyna) – ze względu na zwiększone ryzyko arytmii komorowych. Halofantryny nie należy podawać z hydroksychlorochiną. Hydroksychlorochina może nasilać hiperglikemię lub hipoglikemię lub wydłużanie odstępu QTc powodowane przez leki przeciwbakteryjne z grupy fluorochinolonów. Skojarzenia z artemeterem/lumefantryną należy unikać, o ile nie ma innej możliwości leczenia – wymagane monitorowanie toksyczności obu leków, w tym wydłużenia QTc, i rozważenie modyfikacji terapii. Cyklosporyna: zgłaszano zwiększone stężenie cyklosporyny w osoczu (substrat CYP3A4 i P-gp); zaleca się ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu substratów CYP3A4 (cyklosporyna, statyny). Obniżenie progu drgawkowego: hydroksychlorochina może zwiększać podatność na napady drgawek, a jej podawanie ze środkami przeciwmalarycznymi obniżającymi próg drgawkowy (np. meflochina) może zwiększać ryzyko drgawek. Ryzyko wydłużenia QTc również może być zwiększone; zaleca się unikanie skojarzenia i, w miarę możliwości, zachowanie odstępu co najmniej 12 godzin między meflochiną a ostatnią dawką hydroksychlorochiny. Próg drgawkowy obniżają także inne leki, np. bupropion. Leki przeciwpadaczkowe: ich działanie może być zaburzone przy jednoczesnym podawaniu z hydroksychlorochiną. Leki o działaniu toksycznym na narząd wzroku lub hemotoksycznym: jeśli to możliwe, należy unikać jednoczesnego stosowania ze względu na potencjalne działanie addytywne. Równoczesne stosowanie tamoksyfenu i hydroksychlorochiny może zwiększać ryzyko toksyczności siatkówkowej. Probenecyd i indometacyna w leczeniu skojarzonym zwiększają ryzyko reakcji uczuleniowych i retinopatii. Dapson: jednoczesne stosowanie może zwiększać ryzyko reakcji hemolitycznych, szczególnie u pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G6PD), reduktazy methemoglobiny lub hemoglobiny M – konieczne ścisłe monitorowanie. Agalzydaza: teoretyczne ryzyko zahamowania wewnątrzkomórkowej aktywności α-galaktozydazy; hydroksychlorochina może osłabiać działanie terapeutyczne agalzydazy alfa. Interakcje wspólne z chlorochiną: antagonistyczny wpływ na działanie neostygminy i pirydostygminy oraz – przez antybiotyki aminoglikozydowe – nasilenie bezpośredniego działania blokującego połączenie nerwowo-mięśniowe. Łączne stosowanie z neostygminą i pirydostygminą może nasilać objawy miastenii. Leki zobojętniające sok żołądkowy i kaolin: preparaty zawierające magnez lub kaolin mogą zmniejszać wchłanianie chlorochiny, dlatego na zasadzie ekstrapolacji hydroksychlorochinę należy przyjmować w odstępie co najmniej dwóch godzin. Inhibitory i induktory CYP: hydroksychlorochina jest metabolizowana głównie przez CYP2C8, CYP3A4 i CYP2D6, bez większościowego udziału pojedynczego izoenzymu. cymetydyna (ogólny inhibitor CYP) dwukrotnie zwiększała ekspozycję na chlorochinę; zaleca się ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu cymetydyny lub silnych inhibitorów CYP2C8 i/lub CYP3A4 lub CYP2D6 (gemfibrozyl, klopidogrel, rytonawir, itrakonazol, klarytromycyna, sok grejpfrutowy, fluoksetyna, paroksetyna, chinidyna). stwierdzono brak skuteczności hydroksychlorochiny z ryfampicyną – silnym induktorem CYP2C8 i CYP3A4; zaleca się ostrożność przy silnych induktorach (ryfampicyna, ziele dziurawca, karbamazepina, fenobarbital, fenytoina). Cymetydyna może hamować metabolizm hydroksychlorochiny i wydłużać jej okres półtrwania. Substraty CYP2D6: hydroksychlorochina hamuje CYP2D6 – u pacjentów otrzymujących ją i pojedynczą dawkę metoprololu Cmax i AUC metoprololu wzrosły 1,7-krotnie, co sugeruje, że jest umiarkowanym inhibitorem CYP2D6; ostrożność przy substratach CYP2D6 o wąskim indeksie terapeutycznym (flekainid, propafenon). Może zwiększać stężenie metoprololu w surowicy. Hydroksychlorochina hamuje CYP2D6, dlatego nie zaleca się jednoczesnego stosowania substancji hamujących CYP2D6. Prazykwantel: chlorochina obniżała biodostępność prazykwantelu; nie wiadomo, czy hydroksychlorochina działa podobnie, lecz z uwagi na podobieństwa struktury i parametrów farmakokinetycznych można oczekiwać analogicznego efektu. Inhibitory MAO i substancje hepatotoksyczne: pochodne 4-aminochinoliny, takie jak hydroksychlorochina, są farmakologicznie niezgodne z inhibitorami monoaminooksydazy. Nie należy stosować z substancjami hepatotoksycznymi (ostrożność przy większym spożyciu alkoholu) ani z inhibitorami MAO. Szczepionki: 4-aminochinoliny mogą zmniejszać odpowiedź przeciwciał na szczepionkę przeciw wściekliźnie; nie zaleca się podawania podskórnego, a odpowiedź po podaniu domięśniowym uznaje się za wystarczającą. Ampicylina: jej wchłanianie może być zmniejszone podczas terapii skojarzonej z hydroksychlorochiną. Antagoniści kwasu foliowego (np. metotreksat): terapia skojarzona nasila działanie antagonisty kwasu foliowego. Fenylobutazon: zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia złuszczającego zapalenia skóry. Pirymetamina/sulfadoksyna: terapia skojarzona znacznie zwiększa ryzyko wystąpienia reakcji skórnych. Kortykosteroidy: jednoczesne stosowanie może nasilać miopatię lub kardiomiopatię. Interakcje przypisywane fosforanowi chlorochiny (ze względu na podobieństwo budowy): ostra reakcja dystoniczna po zażyciu metronidazolu; penicylamina może zwiększać ryzyko hematologicznych i (lub) nerkowych działań niepożądanych, a także reakcji skórnych. Leki przeciwpsychotyczne (pochodne fenotiazyny): leki przeciwmalaryczne mogą zwiększać stężenie leków przeciwpsychotycznych (pochodnych fenotiazyny) w surowicy. Remdesiwir: hydroksychlorochina może osłabiać działanie terapeutyczne remdesiwiru – należy unikać równoczesnego stosowania. Substraty P-gp i transportery: hydroksychlorochina hamuje P-gp w wysokich stężeniach; nie hamowała istotnie transporterów BCRP, OATP1B1, OATP1B3, OAT1 i OAT3 in vitro; in vitro może hamować OCT1, OCT2, MATE1 i MATE2-K.
Zaburzenia krwi i układu chłonnego: rzadko zahamowanie czynności szpiku kostnego oraz zaburzenia liczby krwinek – leukopenia, agranulocytoza, trombocytopenia, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna. Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: często jadłowstręt; częstość nieznana – hipoglikemia; hydroksychlorochina może zaostrzyć przebieg porfirii. Zaburzenia psychiczne: często chwiejność emocjonalna; niezbyt często nerwowość, bezsenność lub senność, splątanie lub parestezje; częstość nieznana – zachowania samobójcze, psychoza, depresja, omamy, niepokój, pobudzenie, splątanie, urojenia, mania i zaburzenia snu. Zaburzenia układu nerwowego: często ból głowy; niezbyt często zawroty głowy; częstość nieznana – konwulsje, napady padaczkowe oraz zaburzenia pozapiramidowe, takie jak dystonia, dyskineza, akatyzja, drżenie. Opisano też towarzyszące łagodne zmiany czucia, osłabienie odruchów ze ścięgien i nieprawidłowe przewodzenie nerwowe. Zaburzenia oka: często niewyraźne widzenie spowodowane zaburzeniem akomodacji, odwracalne, zależne od dawki; niezbyt często retinopatia ze zwiększoną pigmentacją w środku plamki żółtej i wadami wzroku – we wczesnej postaci zwykle odwracalna po natychmiastowym odstawieniu, jednak przy kontynuacji leczenia mimo zmian w siatkówce istnieje ryzyko progresji nawet po jego przerwaniu. U pacjentów ze zmianami w siatkówce początkowo objawy mogą nie występować lub mogą wystąpić przemijające mroczki, ograniczenie pola widzenia (o charakterze pierścieni paracentralnych lub pericentralnych) oraz nieprawidłowe widzenie kolorów; objawy te mogą wystąpić tymczasowo. Częstość nieznana – zmiany dotyczące rogówki (zmętnienie i obrzęk rogówki), które mogą być bezobjawowe lub powodować ograniczenie pola widzenia, niewyraźne widzenie lub światłowstręt; mogą być tymczasowe lub odwracalne po odstawieniu. Szczególnie podczas długotrwałego leczenia może wystąpić nieodwracalna retinopatia z upośledzeniem widzenia kolorów jako objaw wczesnego stadium, później zaś pigmentacja, mroczki, mroczki migocące i utrata wzroku. Częstość retinopatii zależy od dawki dobowej – tylko kilka przypadków zmian w siatkówce obserwowano przy ścisłym przestrzeganiu dawki dobowej 6,5 mg/kg mc. lub mniejszej podczas długotrwałego leczenia i przy prawidłowej czynności nerek. Ponadto zgłaszano makulopatię i zwyrodnienie plamki żółtej, które mogą być nieodwracalne. Zaburzenia ucha i błędnika: niezbyt często zawroty głowy i szumy uszne; częstość nieznana – utrata słuchu (opisywana jako nieodwracalna). Zaburzenia serca: rzadko kardiomiopatia mogąca prowadzić do niewydolności serca, w niektórych przypadkach zakończona zgonem, oraz odchylenia załamka T w EKG; częstość nieznana – zaburzenia przewodzenia i blok odnogi pęczka Hisa/blok przedsionkowo-komorowy serca, przerost dwukomorowy oraz wydłużenie odstępu QT u pacjentów z grupy ryzyka, które może prowadzić do arytmii (torsade de pointes, częstoskurcz komorowy). Zaburzenia żołądka i jelit: bardzo często nudności i ból brzucha; często biegunka połączona z utratą masy ciała, wzdęcia i wymioty; objawy te zwykle ustępują po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu. Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych: niezbyt często nieprawidłowe wyniki testów czynności wątroby oraz spowodowanie lub nasilenie zaburzeń czynności wątroby (zmiana aktywności enzymów wątrobowych i stężeń bilirubiny); częstość nieznana – polekowe uszkodzenie wątroby, w tym uszkodzenie komórek wątrobowych, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, ostre zapalenie wątroby, mieszane wątrobokomórkowe/cholestatyczne uszkodzenie wątroby i piorunująca niewydolność wątroby. Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: często wysypka oraz świąd (występujący u ok. 40% pacjentów z toczniem rumieniowatym); niezbyt często łysienie, zmiany pigmentacyjne skóry i błon śluzowych (ciemne zabarwienie skóry wystawionej na działanie światła) oraz wybielenie włosów – objawy te ustępują wkrótce po zakończeniu leczenia; rzadko obrzęk naczynioruchowy, wysypki pęcherzowe, pokrzywka; częstość nieznana – wywołanie łuszczycy, rumień wielopostaciowy, nadwrażliwość na światło, złuszczające zapalenie skóry, zespół Stevensa-Johnsona i ciężkie skórne działania niepożądane (SCAR), w tym zespół Stevensa-Johnsona (SJS), toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN), wysypka polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS), ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP). Należy odróżnić AGEP od łuszczycy, choć hydroksychlorochina może wywoływać napady łuszczycy; stosowanie może wiązać się z gorączką i hiperleukocytozą, a pozytywny skutek przynosi zazwyczaj odstawienie. Opisywano również zespół Sweeta. Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej: często zaburzenia sensomotoryczne; częstość nieznana – miopatia mięśni szkieletowych lub neuromiopatia prowadząca do postępującego osłabienia i zaniku proksymalnych grup mięśniowych (odwracalna po zakończeniu leczenia, choć powrót do zdrowia może potrwać kilka miesięcy) oraz osłabienie odruchów ze ścięgien i zaburzenia przewodzenia nerwowego. Zaburzenia nerek i dróg moczowych: bardzo rzadko odwracalna fosfolipidoza (zwiększona wewnątrzkomórkowa kumulacja fosfolipidów), w tym fosfolipidoza nerkowa – opisywana podczas długotrwałej terapii strukturalnie podobnym fosforanem chlorochiny, przy czym może nasilić zaburzenia czynności nerek. Zaburzenia układu immunologicznego: częstość nieznana – pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli. Bardzo rzadko podczas leczenia fosforanem chlorochiny obserwowano nabytą methemoglobinemię oraz eozynofilię z naciekaniem eozynofilii w tkance (głównie w płucach), a ze względu na podobieństwo strukturalne nie można wykluczyć ich wystąpienia.
Ciąża: dane z populacyjnego badania kohortowego obejmującego 2045 ciąż z ekspozycją sugerują niewielki wzrost względnego ryzyka wrodzonych wad rozwojowych po ekspozycji w pierwszym trymestrze (112 zdarzeń); dla dawki dobowej ≥ 400 mg RR wynosił 1,33 (95% CI 1,08–1,65), a dla dawki < 400 mg RR wynosił 0,95 (95% CI 0,60–1,50). We wskazaniach reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty, fotodermatozy należy unikać stosowania w ciąży, chyba że wg oceny lekarza indywidualne potencjalne korzyści przewyższają zagrożenia. Jeśli leczenie jest konieczne w czasie ciąży, należy zastosować najmniejszą skuteczną dawkę. Przy przedłużonym leczeniu w ciąży monitorowanie dziecka powinno uwzględniać profil bezpieczeństwa, w szczególności okulistyczne działania niepożądane. W profilaktyce malarii stosowanie w ciąży jest możliwe, ponieważ sama malaria może spowodować uszkodzenie płodu. Laktacja: to zależy – przenika do mleka ludzkiego w bardzo małych ilościach (2%–4% dobowej dawki matki); wg innych danych dawka otrzymywana przez niemowlęta karmione piersią odpowiada ok. 2–3% dawki matki (skorygowanej o masę ciała), a wg jeszcze innych poniżej 2% dawki matki po korekcji względem masy ciała. Dostępne dane dotyczące niemowląt podczas długotrwałego leczenia są bardzo ograniczone. Nie zgłoszono jednak wpływu na rozwój ani zaburzeń motorycznych, wzroku i słuchu u niemowląt narażonych w okresie karmienia i obserwowanych do 2 lat. Długotrwałe stosowanie w okresie laktacji wymaga starannego rozważenia ze względu na powolną eliminację i możliwość kumulacji toksycznej ilości u niemowlęcia; niemowlęta są niezwykle wrażliwe na toksyczne działanie związków 4-aminochinolinowych. Decyzja o stosowaniu powinna uwzględniać ryzyko i korzyści, wskazania oraz czas trwania leczenia. Przy dawkowaniu raz w tygodniu, jak w profilaktyce malarii, ilość oddziałująca na niemowlę jest wyraźnie ograniczona, a prawdopodobieństwo kumulacji i toksyczności znacznie mniejsze; stosowanie w profilaktyce malarii w okresie karmienia jest dopuszczalne i nie jest uważane za szkodliwe dla dziecka, jednak ilość wydzielana do mleka jest niewystarczająca, aby uzyskać jakiekolwiek działanie profilaktyczne u dziecka. Płodność: brak danych dotyczących wpływu na płodność u ludzi. Badania niekliniczne na szczurach otrzymujących chlorochinę (której pochodną jest hydroksychlorochina) wykazały niższe stężenia testosteronu, zmniejszenie masy jąder i najądrzy oraz nieprawidłowości nasienia.
Niewielki lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Hydroksychlorochina może obniżać akomodację oczu i wywoływać niewyraźne widzenie, przez co może upośledzać zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Zaburzenia akomodacji oczu zgłaszano wkrótce po rozpoczęciu leczenia. Może również powodować zawroty głowy. Jeśli zaburzenia te nie ustępują samoistnie, przemijają po zmniejszeniu dawki lub przerwaniu leczenia.
Wchłanianie i biodostępność: po podaniu doustnym szybko wchłaniana, głównie w górnym odcinku jelita z okresem półtrwania wchłaniania wynoszącym 4 ± 1,3 godziny; maksymalne stężenie w osoczu lub krwi osiągane po około 3 do 4 godzinach; średnia bezwzględna biodostępność po podaniu doustnym na czczo 79% (SD 12%); wg innego źródła biodostępność 70–80%. Pokarm nie modyfikuje biodostępności hydroksychlorochiny po podaniu doustnym. Dystrybucja: duża objętość dystrybucji z powodu znacznej kumulacji w tkankach, takich jak oczy, nerki, wątroba i płuca (5 500 l na podstawie stężeń we krwi, 44 000 l na podstawie stężeń w osoczu); kumulacja w komórkach krwi przy stosunku stężenia we krwi do stężenia w osoczu wynoszącym 7,2. Około 50% wiąże się z białkami osocza; wg innego źródła około 30–40%, zarówno z albuminą, jak i z glikoproteiną alfa1, enancjoselektywnie – enancjomer (+)-(S) silniej związany niż (-)-(R), przy czym u pacjentów z zapaleniem stawów oba enancjomery wiążą się z białkami osocza silniej niż u osób zdrowych. Przenika przez łożysko oraz prawdopodobnie do mleka matki w postaci chlorochiny. Metabolizm: metabolizowana głównie do N-dezetylohydroksychlorochiny oraz dwóch metabolitów wspólnych z chlorochiną – dezetylochlorochiny i bidezetylochlorochiny. In vitro metabolizowana głównie przez CYP2C8, CYP3A4 i CYP2D6, a także przez FMO-1 i MAO-A, bez większego udziału pojedynczego CYP lub enzymu. Okresy półtrwania metabolitów są dłuższe niż okres półtrwania leku macierzystego. Eliminacja: wielofazowy profil eliminacji z długim końcowym okresem półtrwania wynoszącym od 30 do 50 dni; około 50 dni we krwi pełnej i 32 dni w osoczu. Wydalanie powolne, głównie za pośrednictwem nerek, od 23 do 25% w postaci niezmienionej, a także za pośrednictwem żółci. Farmakokinetyka wydaje się być liniowa w zakresie dawek terapeutycznych od 200 do 500 mg/dobę. Nie podlega dializie. Zaburzenia czynności nerek: nie oczekuje się, aby zaburzenia czynności nerek znacząco modyfikowały farmakokinetykę, ponieważ hydroksychlorochina jest w przeważającym stopniu metabolizowana i jedynie 20–25% dawki jest wydalane w postaci niezmienionej z moczem; jednak ekspozycja może wzrosnąć nawet o 46% u pacjentów z umiarkowanymi i ciężkimi zaburzeniami czynności nerek. Stwierdzono istotny związek zaburzonej czynności nerek z wysokim stężeniem hydroksychlorochiny we krwi; niewydolność nerek może nasilać toksyczne działanie na siatkówkę i kardiotoksyczność – konieczne może być zmniejszenie dawki. Zaburzenia czynności wątroby: wpływu nie oceniano w swoistym badaniu farmakokinetycznym; biorąc pod uwagę, że lek jest w przeważającym stopniu metabolizowany, oczekuje się zwiększonej ekspozycji u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Osoby w podeszłym wieku: ograniczone dane u pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów sugerują, że ekspozycja pozostaje na tym samym poziomie, co u pacjentów młodszych. Dzieci i młodzież: nie ustalono farmakokinetyki u dzieci w wieku poniżej 18 lat. Wpływ na inne leki (in vitro): hamuje izoenzymy CYP2D6 i CYP3A4; w badaniu interakcji wykazano, że jest łagodnym inhibitorem CYP2D6. W wysokich stężeniach hamowała P-gp.
Informacje przedstawione w monografii substancji zostały opracowane na podstawie wybranych Charakterystyk Produktów Leczniczych (ChPL) leków zawierających tę substancję. Aktualna ChPL danego preparatu pozostaje zawsze ostatecznym i wiążącym źródłem informacji o leku.