Inozyna pranobeks

Syntetyczna pochodna puryny; wykazuje działanie immunostymulujące i przeciwwirusowe, wynikające z pobudzenia odpowiedzi odpornościowej gospodarza in vivo. Działanie przeciwwirusowe wynika bardziej ze zdolności modyfikowania lub pobudzania procesów odporności komórkowej niż z bezpośredniego wpływu na wirusa. Wpływ na odporność komórkową: normalizacja niedostatecznych lub wadliwych mechanizmów odporności komórkowej poprzez wywoływanie odpowiedzi typu Th1, co prowadzi do dojrzewania i różnicowania limfocytów T oraz nasilenia indukowanych reakcji limfoproliferacyjnych w komórkach aktywowanych mitogenem lub antygenem. Reguluje cytotoksyczność limfocytów T oraz komórek NK, funkcjonowanie limfocytów supresorowych T8 i pomocniczych T4, zwiększa poziom IgG oraz powierzchniowych markerów dopełniacza. Wpływ na cytokiny: in vitro nasila wytwarzanie IL-1 oraz IL-2, jednocześnie zwiększając ekspresję receptora IL-2; in vivo znamiennie zwiększa endogenne wydzielanie IFN-γ, a zmniejsza wytwarzanie IL-4. Nasila chemotaksję i fagocytozę neutrofili, monocytów i makrofagów. Wpływ na syntezę białek i replikację wirusa: in vivo wzmaga pobudzenie obniżonej syntezy mRNA białek limfocytów oraz sprawność translacji z jednoczesnym hamowaniem syntezy wirusowego RNA w mechanizmach obejmujących: włączanie związanego z inozyną kwasu orotowego do polirybosomów, hamowanie dołączania łańcucha poliadenylowego do wirusowego RNA przekaźnikowego oraz reorganizację limfocytarnych cząsteczek wewnątrzbłonowych (IMP) biorących udział w wysyłaniu sygnałów przez receptor komórek T (TcR), prowadzącą do niemal trzykrotnego zwiększenia ich gęstości. Hamuje fosfodiesterazę cGMP in vitro jedynie w dużych stężeniach; działanie to nie występuje przy poziomach zapewniających działanie immunofarmakologiczne in vivo. In vitro hamuje replikację wirusa opryszczki typu I (HSV-1).

Zakażenia wirusowe skóry i błon śluzowych: opryszczka zwykła wywołana przez Herpes simplex typu I lub II oraz zakażenia Herpes varicella-zoster (ospa wietrzna, półpasiec). Opryszczka warg i skóry twarzy wywołana przez wirus opryszczki pospolitej (Herpes simplex). Inne zakażenia o etiologii wirusowej, np. podostre stwardniające zapalenie mózgu. Wspomagająco: u osób o obniżonej odporności, w nawracających infekcjach górnych dróg oddechowych.

Podanie doustne. Dawka jest ustalana na podstawie masy ciała pacjenta oraz zależy od stopnia nasilenia choroby. Dawkę dobową dzieli się na równe dawki pojedyncze podawane kilka razy na dobę. Leczenie trwa zwykle od 5 do 14 dni. Po ustąpieniu objawów podawanie kontynuuje się jeszcze przez 1 do 2 dni. Dorośli, w tym osoby w podeszłym wieku: zalecana dawka dobowa wynosi 50 mg/kg mc./dobę, zwykle 3 g na dobę, w 3 lub 4 dawkach podzielonych; dawka maksymalna 4 g na dobę. Dzieci powyżej 1 roku: 50 mg/kg mc./dobę w 3 lub 4 równych dawkach podzielonych w ciągu doby. W podostrym stwardniającym zapaleniu mózgu w ostrej fazie choroby dawkę można zwiększyć do 100 mg/kg mc./dobę (maksymalnie 4 g na dobę), z terapią stałą i regularną oceną stanu pacjenta. W leczeniu nawracających zakażeń opryszczkowych istotne jest rozpoczęcie leczenia w okresie objawów zwiastunowych lub zaraz po pojawieniu się pierwszych zmian. Nie stosować u dzieci w wieku poniżej 1 roku.

Ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z inhibitorami oksydazy ksantynowej, np. allopurynolem, oraz z lekami zwiększającymi wydalanie kwasu moczowego z moczem, włącznie z diuretykami – tiazydowymi (hydrochlorotiazyd, chlortalidon, indapamid) i pętlowymi (furosemid, torasemid, kwas etakrynowy). Immunosupresanty: nie należy stosować w trakcie terapii lekami immunosupresyjnymi (a jedynie po jej zakończeniu), gdyż jednoczesne ich stosowanie może na drodze farmakokinetycznej zmieniać działanie terapeutyczne inozyny. Zydowudyna (AZT): jednoczesne stosowanie zwiększa tworzenie nukleotydów zydowudyny poprzez złożone mechanizmy, m.in. zwiększenie biodostępności zydowudyny w osoczu oraz zwiększenie wewnątrzkomórkowej fosforylacji w monocytach krwi. W konsekwencji działanie zydowudyny ulega nasileniu.

Jedynym stale obserwowanym działaniem niepożądanym, zarówno u dorosłych, jak i u dzieci i młodzieży, jest przemijające zwiększenie (zazwyczaj pozostające w granicach normy) stężenia kwasu moczowego w surowicy krwi i w moczu; kilka dni po odstawieniu stężenie kwasu moczowego zwykle powraca do normy. Metabolizm inozyny wchodzącej w skład związku prowadzi do zwiększenia stężeń kwasu moczowego w surowicy i moczu. Bardzo często: zwiększone stężenie kwasu moczowego we krwi, zwiększone stężenie kwasu moczowego w moczu. Często: ból głowy, zawroty głowy; nudności, wymioty, dyskomfort w nadbrzuszu; świąd, wysypka; ból stawów; zmęczenie, złe samopoczucie; zwiększone stężenie mocznika we krwi, zwiększona aktywność aminotransferaz i fosfatazy zasadowej we krwi. Niezbyt często: senność lub bezsenność; biegunka, zaparcia; wielomocz (zwiększona objętość moczu); nerwowość. Częstość nieznana (z monitorowania po dopuszczeniu do obrotu): obrzęk naczynioruchowy, nadwrażliwość, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, wstrząs anafilaktyczny; ból w nadbrzuszu; zawroty głowy; rumień.

Nie badano wpływu inozyny pranobeksu na rozwój płodu u ludzi; nie wiadomo też, czy przenika do mleka kobiecego. Z tego względu nie należy stosować w ciąży ani w okresie karmienia piersią, chyba że w ocenie lekarza korzyść przewyższa potencjalne ryzyko.

Brak wpływu lub wpływ nieistotny na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Profil farmakodynamiczny inozyny pranobeksu czyni istotny wpływ na te czynności mało prawdopodobnym.

Każda z dwóch składowych cząsteczki (inozyna oraz kompleks dimepranol acedoben, tj. DIP i PAcBA) charakteryzuje się odrębnymi właściwościami farmakokinetycznymi. Wchłanianie: po podaniu doustnym u człowieka inozyny pranobeks wchłania się natychmiast oraz całkowicie (≥90%) z przewodu pokarmowego i pojawia się we krwi. Maksymalne stężenia w osoczu występują 1 godzinę po dawce doustnej. Po doustnym podaniu jednego grama stężenia w osoczu wynosiły odpowiednio 3,7 µg/ml dla DIP (2 godziny) oraz 9,4 µg/ml dla PAcBA (1 godzina). Dystrybucja: w badaniu u małp materiał znakowany radioaktywnie gromadził się w narządach w kolejności zmniejszającej się aktywności promieniotwórczej: nerki, płuca, wątroba, serce, śledziona, jądra, trzustka, mózg i mięśnie szkieletowe. Metabolizm: związek jest szybko metabolizowany, przy czym część inozynowa daje kwas moczowy, a pozostałe składowe podlegają utlenieniu i glukuronidacji. Składowa inozynowa jest metabolizowana w procesie degradacji puryn do kwasu moczowego; u zwierząt do 70% podanej dawki inozyny może być odzyskane jako kwas moczowy w moczu po doustnym podaniu tabletek, a pozostała ilość jako zwykłe metabolity – ksantyna i hipoksantyna. Głównym metabolitem DIP jest N-tlenek, a PAcBA – o-acyloglukuronid. Maksymalne zwiększenie stężenia kwasu moczowego, będące wskaźnikiem przemian inozyny, nie miało przebiegu liniowego i wahało się w zakresie ±10% między 1. a 3. godziną. Eliminacja: metabolity są wydalane z moczem. 24-godzinne wydalanie PAcBA i jego głównego metabolitu z moczem w warunkach stanu równowagi przy dawce 4 g/dobę wynosiło ok. 85% podanej dawki. 95% radioaktywności związanej z DIP odzyskano z moczem w postaci niezmienionego DIP oraz N-tlenku DIP. Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi 3,5 godziny dla DIP oraz 50 minut dla PAcBA. Biodostępność (AUC) w stanie równowagi: odzyskiwanie z moczem PAcBA i jego metabolitu >90% spodziewanej wartości, a dla DIP i jego metabolitu >76%; osoczowy AUC >88% dla DIP oraz >77% dla PAcBA. Uwagi kliniczne: przemiana inozyny prowadzi do zwiększenia stężenia kwasu moczowego w surowicy i moczu, dlatego zaleca się ostrożność u pacjentów z niewydolnością nerek, dną moczanową lub hiperurykemią.