Ipidakryna

Parasympatykomimetyk z grupy inhibitorów acetylocholinoesterazy. Odwracalny inhibitor cholinoesterazy. Bezpośrednio stymuluje przewodzenie impulsów w OUN i synapsach nerwowo-mięśniowych poprzez blokadę błonowych kanałów potasowych. Nasila działanie na mięśnie gładkie nie tylko acetylocholiny, lecz również adrenaliny, serotoniny, histaminy i oksytocyny. Efekty farmakologiczne: przywrócenie i pobudzenie transmisji nerwowo-mięśniowej; odblokowanie przewodzenia w obwodowym układzie nerwowym po blokadzie o różnej etiologii (uraz, stan zapalny, znieczulenie miejscowe, niektóre antybiotyki, ekspozycja na chlorek potasu). Nasilenie kurczliwości mięśni gładkich pod wpływem wszystkich agonistów z wyjątkiem chlorku potasu; umiarkowana, swoista stymulacja OUN z pewnym działaniem uspokajającym; poprawa pamięci.

U dorosłych. Choroby obwodowego układu nerwowego: zapalenie nerwu, zapalenie wielonerwowe, polineuropatia, poliradikuloneuropatia, miastenia i zespół miasteniczny o różnej etiologii. Porażenie opuszkowe i niedowłady. Organiczne uszkodzenia OUN z zaburzeniami ruchu w okresie rekonwalescencji. Choroby demielinizacyjne – jako element terapii kompleksowej. Zaburzenia pamięci różnego pochodzenia (choroba Alzheimera i inne postacie demencji starczej); atonia jelit.

Dawki i czas trwania leczenia dostosowuje się indywidualnie w zależności od stopnia zaawansowania choroby. W części wskazań dobór dawki i czasu leczenia zależy dodatkowo od reakcji pacjenta. Drogi podania: doustnie – tabletkę połyka się, popijając wodą; można przyjmować z jedzeniem lub bez jedzenia. Podanie domięśniowe i podskórne. Choroby obwodowego układu nerwowego, miastenia i zespół miasteniczny: doustnie 20 mg (1 tabletka) 1–3 razy dziennie. Leczenie trwa 1–2 miesiące; w razie konieczności cykl można powtórzyć kilkukrotnie w odstępach 1–2 miesięcy pomiędzy cyklami. Pozajelitowo od 5 do 15 mg 1–2 razy na dobę, domięśniowo lub podskórnie. W celu zapobiegania przełomowi miastenicznemu z ciężkim zaburzeniem złącza nerwowo-mięśniowego 15–30 mg domięśniowo lub podskórnie przez krótki okres. Następnie leczenie kontynuuje się w postaci tabletek, a dawkę można zwiększać do 20–40 mg (1–2 tabletki) 5–6 razy na dobę. Porażenie opuszkowe i niedowłady; okres rekonwalescencji po organicznych zmianach OUN z zaburzeniami ruchu: dawka dobowa zwykle 20 mg 2–3 razy na dobę. Maksymalna dawka dobowa może wynosić 200 mg; leczenie można rozpocząć od postaci 5 mg/mL w postaci wstrzyknięcia domięśniowego. Rozpoczyna się od 1 mL roztworu 5 mg ipidakryny domięśniowo dwa razy na dobę przez 10–14 dni, a następnie kontynuuje się leczenie w postaci tabletek. Choroby demielinizacyjne (jako element kompleksowej terapii): dawka dobowa zwykle 20–40 mg 2–3 razy na dobę. Maksymalna dawka dobowa może wynosić 200 mg; leczenie można rozpocząć od postaci 15 mg/mL w postaci wstrzyknięcia domięśniowego. Rozpoczyna się od 1 mL roztworu 15 mg ipidakryny domięśniowo dwa razy na dobę przez 10–15 dni, a następnie kontynuuje się leczenie w postaci tabletek. Zaburzenia pamięci różnego pochodzenia (choroba Alzheimera i inne rodzaje demencji starczej): dawka dobowa zwykle 20 mg 2–3 razy dziennie. Maksymalna dawka dobowa może wynosić 200 mg; czas leczenia od 1 miesiąca do 1 roku. Atonia jelit i zapobieganie jej: 20 mg (1 tabletka) 2–3 razy na dobę przez 1–2 tygodnie. Szczególne populacje: ograniczone dane farmakokinetyczne u pacjentów w podeszłym wieku – zalecana ostrożność. Ostrożnie w zaburzeniach czynności wątroby. Farmakokinetyki nie badano w zaburzeniach czynności nerek – zalecana ostrożność. Nie określono bezpieczeństwa stosowania u dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat.

Bezwzględne przeciwwskazania: - padaczka - zaburzenia pozapiramidowe z hiperkinezją - dławica piersiowa - znaczna bradykardia - astma oskrzelowa - niedrożność jelit lub dróg moczowych - zaostrzenie choroby wrzodowej żołądka lub dwunastnicy - zaburzenia przedsionkowe - ciąża - okres karmienia piersią Ostrożnie: - choroba wrzodowa żołądka lub dwunastnicy w wywiadzie - tyreotoksykoza - choroby układu krążenia - choroby układu oddechowego oraz ostre zaburzenia oddechowe w wywiadzie

Leki hamujące OUN: jednoczesne podanie z lekami działającymi depresyjnie na OUN może nasilać działanie sedatywne. Inne cholinergiki: nasilenie działania i działań niepożądanych ipidakryny przy skojarzeniu z innymi inhibitorami cholinesterazy oraz lekami M-cholinomimetycznymi; skojarzenie z lekami cholinergicznymi zwiększa ryzyko przełomu cholinergicznego u chorych na miastenię. Beta-adrenolityki: zastosowane przed leczeniem mogą zwiększać ryzyko zwolnienia rytmu serca. Cerebrolizyna: poprawia wpływ ipidakryny na stan psychiczny.

Profil działań niepożądanych wynika z pobudzenia receptorów M-cholinergicznych. Możliwe są działania niepożądane związane z pobudzeniem M-cholinoreceptorów. Serce: często – kołatanie serca, bradykardia. Przewód pokarmowy: często – ślinotok, nudności; niezbyt często – wymioty (przy stosowaniu dużych dawek); rzadko – biegunka, ból w nadbrzuszu. Skóra: często – nadmierna potliwość; niezbyt często – objawy alergii skórnej (świąd, wysypka) (przy stosowaniu dużych dawek). Układ nerwowy: niezbyt często – zawroty głowy, ból głowy, senność (przy stosowaniu dużych dawek). Układ oddechowy: niezbyt często – zwiększenie wydzielania oskrzelowego. Mięśnie: niezbyt często – skurcze mięśni (przy stosowaniu dużych dawek). Stany ogólne: niezbyt często – osłabienie (przy stosowaniu dużych dawek). Układ immunologiczny: z częstością nieznaną reakcja nadwrażliwości – w tym alergiczne zapalenie skóry, wstrząs anafilaktyczny, astma, toksyczna nekroliza naskórka, rumień, pokrzywka, świszczący oddech, obrzęk krtani; przy podaniu we wstrzyknięciu także wysypka w miejscu wstrzyknięcia. Postępowanie: ślinotok i bradykardię można zmniejszyć środkami przeciwcholinergicznymi (np. atropiną). W razie wystąpienia działań niepożądanych wskazane jest zmniejszenie dawki lub krótka przerwa w leczeniu (1 do 2 dni).

Przeciwwskazana w ciąży – wzmaga napięcie i skurcze macicy, co grozi przedwczesnym porodem. Przeciwwskazana również w okresie karmienia piersią. Wpływ na płodność u ludzi – brak danych.

Niewielki lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Możliwe uspokojenie polekowe – ostrożność w razie wystąpienia tego objawu.

Wchłanianie: po podaniu doustnym szybko wchłaniana z przewodu pokarmowego, głównie w dwunastnicy, częściowo w jelicie cienkim; stężenie maksymalne w osoczu w ciągu jednej godziny po dawce 10 mg. Dystrybucja: wiązanie z białkami osocza 40–55%; szybka dystrybucja do tkanek – po osiągnięciu równowagi w osoczu pozostaje tylko 2%. Metabolizm: wątrobowy. Eliminacja: nerkowa i pozanerkowa, głównie z moczem; okres półtrwania 40 min; wydalanie z moczem głównie na drodze wydzielania kanalikowego, a tylko 1/3 dawki w wyniku filtracji kłębuszkowej; w postaci niezmienionej z moczem 3,7% dawki po podaniu doustnym oraz 34,8% po podaniu pozajelitowym.