Monografia substancji czynnej
Kanrenian potasu
Kalii canrenoas
Informacje przedstawione w monografii substancji zostały opracowane na podstawie wybranych Charakterystyk Produktów Leczniczych (ChPL) leków zawierających tę substancję. W związku z tym, że niektóre sekcje różnych produktów leczniczych mogą nieść niekoniecznie spójne informacje na temat tej substancji, aktualna ChPL danego preparatu pozostaje zawsze ostatecznym i wiążącym źródłem informacji o leku. Po najechaniu na zdanie pojawiają się przypisy ze źródłem ChPL produktu.
Monografia
Antagonista aldosteronu; diuretyk oszczędzający potas o działaniu i zastosowaniu zbliżonym do spironolaktonu. Kompetycyjnie blokuje wiązanie aldosteronu z jego receptorem, zmniejszając wytwarzanie białek stymulowane przez aldosteron; przeciwdziała to podstawowemu działaniu aldosteronu, tj. zwrotnemu wchłanianiu sodu i wydalaniu jonów potasu. Receptory aldosteronowe występują – poza nerkami – także w innych narządach, m.in. w śliniankach i w jelicie. Działanie ujawnia się wyłącznie w obecności endogennego lub egzogennego aldosteronu i może być hamowane przez rosnące jego stężenie. W dawkach terapeutycznych nie zmniejsza ani wytwarzania, ani wydzielania aldosteronu; biosyntezę aldosteronu hamuje dopiero w bardzo dużych dawkach. Efekt nerkowy: nasila wydalanie sodu i chlorków, w niewielkim stopniu zwiększa wydalanie wapnia, hamuje wydalanie jonów amonowych, magnezowych i potasowych oraz alkalizuje mocz. W monoterapii działanie moczopędne jest tylko nieznaczne – można je nasilić jednoczesnym podaniem diuretyków pętlowych lub tiazydowych. Przez zmniejszenie filtracji kłębuszkowej może zwiększać stężenie mocznika we krwi. Metabolizm: kanrenon jest metabolitem wspólnym dla kanrenoinianu i spironolaktonu, choć jego udział w działaniu farmakologicznym pozostaje niejasny.
Pierwotny hiperaldosteronizm. Wtórny hiperaldosteronizm w przebiegu ciężkich, przewlekłych chorób wątroby z obrzękami i wodobrzuszem; wtórny hiperaldosteronizm w przewlekłej niewydolności serca z obrzękami – gdy doustne stosowanie antagonistów aldosteronu nie jest możliwe, a działanie innych leków moczopędnych jest niewystarczające.
Dawki indywidualizowane wg nasilenia hiperaldosteronizmu. Zwykle 200–400 mg/dobę; w wyjątkowych przypadkach do 800 mg/dobę. Pojedyncza dawka zwykle 200 mg. Dzieci i młodzież: dawkę dobową podaje się w objętości roztworu dostosowanej do wieku i stanu, w trzech dawkach we wlewie dożylnym powolnym, krótkim, w odstępach godzinowych. Dzieci o masie ciała do 50 kg – dawka początkowa maksymalnie 4–5 mg/kg/dobę, następnie maksymalnie 2–3 mg/kg/dobę. Niemowlęta – dawka początkowa maksymalnie 2–3 mg/kg/dobę, następnie maksymalnie 1,5–2 mg/kg/dobę. Zaburzenia czynności nerek: przy stężeniu kreatyniny w surowicy 1,2–1,8 mg/dl i klirensie kreatyniny poniżej 60 ml/min leczenie możliwe pod warunkiem częstego monitorowania stężenia potasu w surowicy. Droga i sposób podania: dożylnie. Szybkość wstrzyknięcia nie większa niż 10 ml w ciągu 2–3 minut, aby uniknąć miejscowego podrażnienia żyły i nudności. Nie wstrzykiwać w cienkie żyły. Przy dużych dawkach lub gdy konieczna poprawa tolerancji – podanie w dawkach podzielonych lub we wlewie dożylnym trwającym około 30 minut.
Bezwzględne przeciwwskazania: - hiperkaliemia - hiponatremia - zaburzenia czynności nerek ze stężeniem kreatyniny >1,8 mg/dl i klirensem kreatyniny <30 ml/min - ostra niewydolność nerek i anuria - ciąża i karmienie piersią Ostrożnie: - zaburzenie czynności nerek ze stężeniem kreatyniny 1,2–1,8 mg/dl lub klirensem kreatyniny 60–30 ml/min - podatność na kwasicę i (lub) hiperkaliemię z powodu choroby podstawowej, np. cukrzycy - niedociśnienie tętnicze - hipowolemia - podeszły wiek z zaburzeniami czynności nerek i wątroby - zdekompensowana marskość wątroby (ryzyko odwracalnej hiperchloremicznej kwasicy metabolicznej z hiperkaliemią) - skojarzenie z innymi lekami moczopędnymi (ryzyko hiponatremii) - jednoczesne stosowanie leków zwiększających stężenie potasu - ryzyko hiperkaliemii z zaburzeniami rytmu, mogącej prowadzić do zgonu, u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub po nadmiernej podaży potasu - długotrwałe podawanie (w badaniach na zwierzętach działanie rakotwórcze); leczenie możliwie krótkie
Diuretyki: nasila działanie innych leków moczopędnych. Zwiększa ryzyko hiperkaliemii w skojarzeniu z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi; łączne stosowanie z innymi lekami moczopędnymi oszczędzającymi potas (triamteren, amiloryd), suplementami potasu lub inhibitorami ACE może prowadzić do groźnego dla życia wzrostu stężenia potasu w osoczu. Z inhibitorami ACE może zwiększać stężenie kreatyniny w osoczu; jednoczesne podanie furosemidu i inhibitora ACE grozi ostrą niewydolnością nerek. Karbenoksolon: wzajemne osłabienie – osłabia działanie karbenoksolonu. Kwas acetylosalicylowy, indometacyna oraz inne inhibitory syntezy prostaglandyn mogą osłabiać działanie kanrenoinianu potasu. Glikozydy naparstnicy: z digoksyną – możliwy wzrost jej stężenia w osoczu. Może zaburzać wyniki testów radioimmunologicznych oznaczających stężenie digoksyny we krwi. Aminy katecholowe: osłabia sercowo-naczyniowe działanie epinefryny i norepinefryny.
Profil zbliżony do spironolaktonu. Podanie dożylne może wywoływać podrażnienie lub ból w miejscu wstrzyknięcia. Zaburzenia elektrolitowe i metaboliczne: niezbyt często hiperkaliemia; rzadko hiperchloremiczna kwasica metaboliczna, hiponatremia oraz wzrost stężenia kwasu moczowego we krwi. Zaburzenia równowagi elektrolitowej mogą objawiać się zaburzeniami rytmu serca, zmęczeniem, osłabieniem i skurczami mięśni oraz zawrotami głowy. Naczyniowe: rzadko spadki ciśnienia; z częstością nieznaną zapalenie naczyń. Mięśniowo-szkieletowe: rzadko demineralizacja kości i osteomalacja. Endokrynologiczne: rzadko hirsutyzm. W porównaniu z równoważnymi dawkami spironolaktonu obserwowano mniejszą częstość ginekomastii u chorych z marskością wątroby i wodobrzuszem, a w hiperaldosteronizmie ginekomastia wywołana spironolaktonem ustępowała po zastąpieniu go kanrenonianem potasu. Oddechowe: rzadko zaburzenia głosu – chrypka lub obniżenie tembru głosu; w niektórych przypadkach, zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet, mogą one nie ustępować mimo zaprzestania leczenia. Układ rozrodczy i piersi: niezbyt często u kobiet napięcie gruczołów sutkowych, zaburzenia miesiączkowania (zatrzymanie miesiączki lub krwawienia śródmiesiączkowe) oraz krwawienie pomenopauzalne, a u mężczyzn nadwrażliwość czuciowa brodawek sutkowych i ginekomastia. Mogą wystąpić zaburzenia potencji i obniżenie libido. Żołądkowo-jelitowe: rzadko nudności, wymioty, biegunka, kurczowe bóle brzucha oraz owrzodzenia żołądka lub jelit z możliwością krwawienia. Skórne: z częstością nieznaną zaczerwienienie, pokrzywka, łuszczenie, zapalenie naczyń, rumień krążkowy, zmiany pseudotoczniowe i przypominające liszaj płaski, łysienie oraz łysienie plackowate. Krew i układ chłonny: rzadko trombocytopenia oraz eozynofilia u chorych z marskością wątroby; z częstością nieznaną agranulocytoza. Wątroba i drogi żółciowe: z częstością nieznaną uszkodzenie i zapalenie wątroby. Układ nerwowy: często bóle głowy, nadmierna senność (letarg) i ataksja; rzadko zawroty głowy. Psychiczne: rzadko przemijający zespół splątania, ustępujący po zmniejszeniu dawki lub czasowym przerwaniu leczenia. Ogólne i w miejscu podania: rzadko ból w miejscu podania.
Przeciwwskazany w ciąży i w okresie karmienia piersią. Brak danych dotyczących wpływu na płodność u ludzi.
Nawet przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami może wydłużać czas reakcji w stopniu upośledzającym zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Ryzyko dotyczy zwłaszcza początku leczenia, zamiany dotychczas stosowanych leków na inne, dołączenia kolejnych leków oraz jednoczesnego spożycia alkoholu.
Po podaniu pozajelitowym szybko przekształcany do kanrenonu. Po podaniu pozajelitowym jest szybko metabolizowany do kanrenonu. Kanrenon jest metabolitem wspólnym dla kanrenoinianu i spironolaktonu, choć jego udział w działaniu farmakologicznym pozostaje niejasny. Maksymalne stężenie w osoczu w ciągu pierwszej godziny; następnie spadek dwufazowy, ze średnim okresem półtrwania odpowiednio 5–14 godzin. Wiązanie z białkami osocza >98%. Kanrenoinian i kwas kanrenonowy wydalane przez wątrobę oraz nerki (w niewielkich ilościach). W moczu głównie w postaci glukuronianu. Po 5 dniach od pojedynczej dawki znakowanej radioaktywnie: 48% odzyskane w moczu i 14% w kale. W niewydolności nerek wydalanie leku i jego metabolitów może być spowolnione.