Kapsaicyna

Miejscowy analgetyk z grupy leków znieczulających. Wysoce selektywny agonista receptora waniloidowego TRPV1 (transient receptor potential vanilloid 1) z grupy receptorów przejściowego potencjału. Receptory TRPV1 aktywowane są także przez ciepło i kwasy; ulegają ekspresji w nerwach oraz innych tkankach, m.in. w keratynocytach naskórka, urotelium i mięśniówce gładkiej pęcherza moczowego oraz w wątrobie. Faza początkowa: aktywacja nocyceptorów TRPV1 w skórze, wywołująca podrażnienie i rumień wskutek uwolnienia wazoaktywnych neuropeptydów. Faza późna: po ekspozycji nocyceptory skóry stają się mniej wrażliwe na różne bodźce; te późne działania określane jako „znieczulenie” uważa się za odpowiedzialne za ustąpienie bólu. Czucie w nerwach skórnych bez ekspresji TRPV1 pozostaje niezmienione, w tym odczuwanie bodźców mechanicznych i wibracyjnych. Działanie przeciwbólowe wiązane z dwoma mechanizmami: wyczerpaniem substancji P z lokalnych włókien czuciowych typu C oraz desensytyzacją receptorów waniloidowych; ponieważ efekt kapsaicyny nie zależy od rozszerzenia naczyń skórnych, nie jest ona uznawana za tradycyjny środek drażniący (counter-irritant). Odwracalność: indukowane kapsaicyną zmiany nocyceptorów skóry są odwracalne – u zdrowych ochotników obserwowano powrót prawidłowej funkcji w ciągu tygodni. Neurolityczne działanie po podaniu miejscowym, prowadzące do zmniejszenia gęstości nerwów w naskórku, jest odwracalne u pacjentów z obwodowym bólem neuropatycznym.

Obwodowy ból neuropatyczny u dorosłych – w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi lekami przeciwbólowymi.

Postać transdermalna (plaster) do podania wyłącznie na skórę, zakładana przez lekarza lub personel medyczny pod nadzorem lekarza. Podanie wyłącznie na skórę. Dorośli: plaster nakłada się na najbardziej zmienione chorobowo miejsca na skórze – maksymalnie 4 plastry. Nakładany na nieuszkodzoną, niepodrażnioną, suchą skórę i pozostawiany na 30 minut na stopach (np. w neuropatii w przebiegu zakażenia HIV, w bolesnej obwodowej neuropatii cukrzycowej) oraz na 60 minut w innych lokalizacjach (np. w neuralgii popółpaścowej). Powtarzanie leczenia: przy utrzymującym się lub nawracającym obwodowym bólu neuropatycznym leczenie można powtarzać co 90 dni. Ponowne leczenie po mniej niż 90 dniach można rozważyć u wybranych pacjentów wyłącznie po starannej ocenie przez lekarza. Minimalny odstęp między terapiami wynosi 60 dni. Zaleca się odpowiednio długie leczenie oraz indywidualną ponowną ocenę skuteczności po 3 takich terapiach. Leczenie wspomagające bólu: przed zabiegiem, w celu zmniejszenia dyskomfortu związanego z nałożeniem, na leczone miejsce można nanieść środek miejscowo znieczulający lub podać doustny środek przeciwbólowy. Środek miejscowo znieczulający nakłada się na całą powierzchnię leczonego miejsca oraz na obszar do 1 cm lub 2 cm wokół niego. Pacjenci, u których ból wystąpi w trakcie i po nałożeniu, powinni otrzymać leczenie wspomagające. Zaburzenia czynności nerek i (lub) wątroby: nie ma konieczności dostosowania dawki. Dzieci i młodzież: nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności u dzieci w wieku od urodzenia do 18 lat; brak dostępnych badań.

Bezwzględne przeciwwskazania: Ostrożnie: - skóra wilgotna lub uszkodzona - okolica twarzy, powyżej linii włosów oraz w pobliżu błon śluzowych - bolesna obwodowa neuropatia cukrzycowa z ryzykiem zmian skórnych i niewydolności naczyniowej stóp - zmniejszone czucie w stopach lub zwiększone ryzyko jego wystąpienia - wcześniejsze zaburzenia czucia skórnego - skłonność do przejściowego wzrostu ciśnienia tętniczego w związku z nasileniem bólu

Nie przeprowadzono badań dotyczących interakcji, ponieważ po zastosowaniu miejscowym obserwowano jedynie przemijające, niewielkie wchłanianie substancji czynnej do krążenia ogólnego.

Miejscowo, w miejscu nałożenia, dominują reakcje przemijające: uczucie pieczenia, ból, rumień i świąd. Ciepłe, kłujące lub piekące odczucie w miejscu podania zwykle ustępuje po kilku dniach stosowania, może jednak utrzymywać się dłużej przy rzadszym niż zalecane podawaniu. Wdychanie wysuszonej pozostałości postaci miejscowych może wywołać kaszel, kichanie lub inne objawy podrażnienia dróg oddechowych. Ogółem reakcje mają charakter przemijający, samoograniczający się i zazwyczaj łagodne lub umiarkowane nasilenie. Bardzo często: ból w miejscu nałożenia, rumień w miejscu nałożenia. Często: uczucie pieczenia; nadciśnienie tętnicze; kaszel; nudności; świąd; ból kończyn, skurcze mięśni; świąd w miejscu nałożenia, grudki w miejscu nałożenia, pęcherzyki w miejscu nałożenia, obrzęk w miejscu nałożenia, opuchlizna w miejscu nałożenia, suchość w miejscu nałożenia, obrzęki obwodowe; podwyższone ciśnienie tętnicze krwi. Niezbyt często: półpasiec; zaburzenia smaku, niedoczulica; podrażnienie oka; blok przedsionkowo-komorowy I stopnia, tachykardia, kołatanie serca; podrażnienie gardła; pokrzywka w miejscu nałożenia, parestezje w miejscu nałożenia, zapalenie skóry w miejscu nałożenia, przeczulica w miejscu nałożenia, stan zapalny w miejscu nałożenia, reakcja w miejscu nałożenia, podrażnienie w miejscu nałożenia, zasinienie w miejscu nałożenia. Częstość nieznana: oparzenia w miejscu nałożenia (w tym drugiego i trzeciego stopnia); przypadkowe narażenie na produkt (w tym ból oka, podrażnienie oka oraz podrażnienie gardła i kaszel).

Dane dotyczące stosowania u kobiet w ciąży są ograniczone lub niedostępne. Z uwagi na przejściową i niewielką ekspozycję ogólnoustrojową prawdopodobieństwo zwiększenia ryzyka nieprawidłowości rozwojowych przy stosowaniu w ciąży jest niskie; mimo to wskazana ostrożność przy przepisywaniu kobietom w ciąży. Laktacja: przeciwwskazany – nie ustalono, czy kapsaicyna i (lub) jej metabolity przenikają do mleka kobiecego. W badaniach na zwierzętach wykazano przenikanie kapsaicyny i (lub) jej metabolitów do mleka, a zagrożenia dla noworodków i (lub) dzieci nie można wykluczyć; na czas leczenia należy przerwać karmienie piersią. Płodność: brak danych dotyczących wpływu na płodność u ludzi. W badaniach szkodliwego wpływu na reprodukcję u szczurów obserwowano zmniejszenie liczby i odsetka ruchomych plemników oraz zmniejszenie liczby ciąż.

Nie wywiera wpływu lub wpływ nieistotny na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Wchłanianie po aplikacji na skórę w postaci plastra jest niewielkie; podczas jednogodzinnej aplikacji do warstw naskórka i skóry wchłania się w przybliżeniu 1% kapsaicyny. Przy założeniu dostarczenia ok. 1% z plastra o powierzchni 1000 cm2 osobie o masie ciała 60 kg maksymalna możliwa dawka wynosi 0,12 mg/kg, raz na 3 miesiące. Ekspozycja układowa jest przemijająca i mała. Po 60-minutowej aplikacji plastra wykazano przemijające, małe (< 5 ng/ml) ogólnoustrojowe stężenie kapsaicyny u około jednej trzeciej pacjentów z PHN, u 3% pacjentów z bolesną obwodową neuropatią cukrzycową, a nie stwierdzono jej obecności u pacjentów z HIV-AN. Zwiększeniu powierzchni i wydłużeniu czasu leczenia towarzyszyło proporcjonalne zwiększenie odsetka pacjentów z PHN, u których stwierdzano obecność kapsaicyny w krążeniu ogólnym. Największe wykryte stężenie u pacjentów leczonych przez 60 minut wyniosło 4,6 ng/ml i wystąpiło bezpośrednio po usunięciu plastra. Kinetyka eliminacji: maksymalne stężenia w surowicy występują po około 20 minutach po usunięciu plastra i zmniejszają się bardzo szybko, ze średnim okresem półtrwania wynoszącym około 130 minut. Mierzalne stężenia obserwowano w czasie usuwania plastra, z wyraźną tendencją do zanikania w ciągu 3–6 godzin po jego usunięciu. U żadnego pacjenta nie wykryto metabolitów kapsaicyny.