Ketotifen

Lek przeciwhistaminowy o działaniu uspokajającym, wykazujący dodatkowo stabilizujący wpływ na komórki tuczne, analogiczny do kromoglikanu sodu. Niekompetycyjny antagonista receptorów histaminowych H1; z uwagi na silne działanie przeciwalergiczne może zastępować klasycznych antagonistów receptorów H1. Mechanizm przeciwastmatyczny (bez rozszerzania oskrzeli): hamuje działanie endogennych mediatorów reakcji zapalnej, dzięki czemu wywiera efekt przeciwalergiczny. Na to działanie mogą składać się: hamowanie uwalniania mediatorów alergicznych, takich jak histamina i leukotrieny; zahamowanie aktywacji granulocytów kwasochłonnych przez ludzkie rekombinowane cytokiny i w konsekwencji hamowanie ich napływu do miejsca zapalenia; hamowanie rozwoju nadreaktywności dróg oddechowych, związanej z aktywacją płytek krwi przez PAF (czynnik pobudzający płytki krwi) lub wywołanej pobudzeniem układu nerwowego w następstwie stosowania leków sympatykomimetycznych albo narażenia na alergen. Hamuje rozwój nadreaktywności oskrzeli, co przejawia się zmniejszeniem częstości i ciężkości napadów astmy. Dla podania miejscowego do oka (działanie okulistyczne): badania in vivo u zwierząt oraz in vitro sugerują dodatkowe działanie polegające na stabilizacji komórek tucznych oraz hamowaniu przenikania, aktywacji i degranulacji granulocytów kwasochłonnych.

Zapobieganie astmie oskrzelowej; objawowe leczenie chorób alergicznych: alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa oraz alergicznego zapalenia spojówek. Postać oczna: objawowe leczenie sezonowego alergicznego zapalenia spojówek. Uwaga: nieskuteczny w leczeniu ostrej reakcji alergicznej oraz w przerywaniu napadów duszności w przebiegu astmy.

Podanie doustne. Dorośli: 1 mg dwa razy na dobę, co 12 godzin, rano i wieczorem, podczas posiłku. W razie konieczności dawkę dobową można zwiększyć do 4 mg, tj. 2 mg dwa razy na dobę. Po wyższej dawce spodziewane jest szybsze wystąpienie działania. U osób wrażliwych na działanie sedatywne: powolne zwiększanie dawki przez pierwszy tydzień leczenia, rozpoczynając od 0,5 mg dwa razy na dobę, następnie zwiększając aż do osiągnięcia pełnej dawki leczniczej. Postać syropu – dawki wg masy ciała i wieku: dzieci od 7. miesiąca do 3 lat – 0,05 mg/kg mc. dwa razy na dobę, rano i wieczorem, podczas posiłku, nie więcej niż odpowiednik 2,5 ml syropu dwa razy na dobę; dzieci powyżej 3 lat i dorośli – 1 mg dwa razy na dobę, rano i wieczorem, podczas posiłku. W postaci syropu u osób wrażliwych na sedację: rozpoczęcie od 0,5 mg dwa razy na dobę przez pierwszy tydzień, ze stopniowym zwiększaniem do pełnej dawki leczniczej. Dzieci: powyżej 3 lat – 1 mg dwa razy na dobę, co 12 godzin, rano i wieczorem, podczas posiłku. U dzieci zaleca się postać syropu. Zarówno obserwacje kliniczne, jak i badania farmakokinetyczne wskazują, że u dzieci dla uzyskania optymalnego działania może być konieczne stosowanie większych dawek w mg/kg mc. niż u dorosłych; większa dawka jest równie dobrze tolerowana jak mniejsza. Podanie do oka (krople): dorośli, osoby w podeszłym wieku i dzieci w wieku 3 lat i starsze – jedna kropla do worka spojówkowego dwa razy na dobę. Nie określono bezpieczeństwa i skuteczności stosowania u dzieci poniżej 3 lat. Osoby w podeszłym wieku: bez konieczności modyfikacji dawkowania. Zaburzenia czynności nerek: brak badań i brak zaleceń dotyczących dawkowania. Zaburzenia czynności wątroby: brak badań i brak zaleceń dotyczących dawkowania. Uwagi ogólne: w zapobieganiu astmie oskrzelowej dla osiągnięcia pełnego działania terapeutycznego może być konieczne leczenie trwające kilka tygodni. Odstawianie stopniowe, przez okres 2 do 4 tygodni, ze względu na możliwość nawrotu objawów astmy.

Bezwzględne przeciwwskazania: - jednoczesne stosowanie doustnych leków przeciwcukrzycowych - padaczka - karmienie piersią Ostrożnie: - padaczka w wywiadzie, ze względu na obniżanie progu drgawkowego i ryzyko drgawek - ryzyko niewydolności nadnerczy przy nagłym odstawieniu dotychczasowych leków przeciwastmatycznych, zwłaszcza kortykosteroidów - spowolnienie reakcji z powodu działania uspokajającego - wpływ na odczyny skórne na alergeny wymaga odstawienia przed testami alergicznymi

Po podaniu doustnym ketotyfen może nasilać działanie leków hamujących czynność OUN – uspokajających, nasennych – a także leków przeciwhistaminowych, przeciwzakrzepowych i alkoholu. W postaci kropli do oczu chociaż zjawisko to nie było obserwowane podczas stosowania ketotifenu w postaci kropli do oczu, nie można wykluczyć prawdopodobieństwa wystąpienia takiego działania. Nie należy stosować doustnych leków przeciwcukrzycowych jednocześnie z ketotifenem; jednoczesne stosowanie z doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi może spowodować zmniejszenie liczby płytek krwi. Odwracalne zmniejszenie liczby płytek krwi obserwowano u nielicznych pacjentów przyjmujących ketotifen z doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi, dlatego sugeruje się, aby takiego skojarzenia unikać. Ketotifen nasila działanie leków rozszerzających oskrzela, dlatego należy zmniejszyć częstość stosowania tych leków podczas przyjmowania ketotifenu. Przy równoczesnym podawaniu do oka innych leków okulistycznych należy zachowywać odstęp co najmniej 5 minut pomiędzy kolejnymi dwoma wkropleniami.

Podanie doustne. Niezbyt często zapalenie pęcherza moczowego. Wśród zaburzeń psychicznych często: pobudzenie psychoruchowe, drażliwość, bezsenność, nerwowość. Objawy pobudzenia OUN, takie jak pobudzenie psychoruchowe, drażliwość, bezsenność i nerwowość obserwowano zwłaszcza u dzieci. Ze strony układu nerwowego niezbyt często: zawroty głowy; rzadko: uspokojenie; bardzo rzadko: drgawki; nieznana: senność, ból głowy. Uspokojenie, suchość błony śluzowej jamy ustnej i zawroty głowy mogą wystąpić na początku leczenia, ale zazwyczaj ustępują samoistnie podczas dalszego leczenia. Ze strony przewodu pokarmowego niezbyt często: suchość błony śluzowej jamy ustnej; nieznana: wymioty, nudności, biegunka. W zakresie metabolizmu rzadko: zwiększenie masy ciała. Ze strony wątroby i dróg żółciowych bardzo rzadko: zapalenie wątroby, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych. Ze strony skóry nieznana: wysypka, pokrzywka. W obrębie zaburzeń układu immunologicznego bardzo rzadko: rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona, ciężkie reakcje skórne. Podanie do oka. Często: podrażnienie oczu, ból oczu, punkcikowate zapalenie rogówki, punktowa nadżerka (erozja) nabłonka rogówki. Niezbyt często: niewyraźne widzenie (podczas zakraplania), zespół suchego oka, zaburzenia powiek, zapalenie spojówek, światłowstręt, wylew spojówkowy. Ponadto niezbyt często nadwrażliwość; ból głowy; suchość w jamie ustnej; wysypka, wyprysk, pokrzywka; senność. Po wprowadzeniu do obrotu, z częstością nieznaną: reakcje nadwrażliwości, w tym miejscowa reakcja alergiczna (głównie kontaktowe zapalenie skóry, obrzęk oczu, świąd i obrzęk powiek), uogólnione reakcje alergiczne, w tym opuchnięcie/obrzęk twarzy (w niektórych przypadkach związanych z kontaktowym zapaleniem skóry) oraz zaostrzenie istniejących wcześniej stanów alergicznych, takich jak astma i egzema; zawroty głowy.

Bezpieczeństwo stosowania w ciąży nie zostało ustalone, ponieważ nie przeprowadzono odpowiednio liczebnych, dobrze kontrolowanych obserwacji u kobiet w ciąży. Dla postaci ocznej (krople do oczu) dane dotyczące stosowania ketotifenu u kobiet w ciąży są ograniczone lub ich brak. W dawkach tolerowanych przez samice zwierząt ketotifen podawany doustnie nie wywierał wpływu na ciążę oraz około- i pourodzeniowy rozwój potomstwa. Natomiast w badaniach na zwierzętach podawane doustnie dawki toksyczne dla matki spowodowały zwiększoną umieralność przed- i pourodzeniową, lecz nie zaobserwowano działania teratogennego. Przy podaniu ogólnoustrojowym (doustnym) stosowanie w okresie ciąży dopuszczalne tylko w razie bezwzględnej konieczności. Przy podaniu do oka ogólnoustrojowa ekspozycja jest znacznie niższa niż po podaniu doustnym, a wręcz znikoma, wobec czego nie przewiduje się żadnych skutków w czasie ciąży. Dla drogi ocznej należy zachować ostrożność przy przepisywaniu kobietom w okresie ciąży, a jako środek ostrożności zaleca się unikanie stosowania w czasie ciąży. Laktacja zależy od drogi podania. Przy podaniu ogólnoustrojowym karmienie piersią jest przeciwwskazane – ketotifen przenika do mleka samic szczura; zakłada się, że przenika także do mleka kobiecego, dlatego kobiety przyjmujące ketotifen nie powinny karmić piersią. Natomiast dla postaci ocznej mimo że badania na zwierzętach wykazały przenikanie do mleka po podaniu doustnym, jest mało prawdopodobne, aby po podaniu miejscowym do oka w mleku kobiecym pojawiły się oznaczalne ilości ketotifenu, stąd postać kropli do oczu może być stosowana w okresie laktacji. Płodność: brak danych dotyczących wpływu ketotifenu na płodność u ludzi.

W pierwszych dniach stosowania reakcje mogą ulec spowolnieniu, dlatego do czasu poznania indywidualnej reakcji na lek pacjentów należy ostrzec, aby nie prowadzili pojazdów ani nie obsługiwali urządzeń mechanicznych. W tym początkowym okresie może być zaburzona zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Przy wystąpieniu zaburzeń widzenia lub senności nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać urządzeń mechanicznych.

Wchłanianie: po podaniu doustnym wchłania się prawie całkowicie z przewodu pokarmowego (w 80%–90%); biodostępność wynosi około 50% wskutek metabolizmu pierwszego przejścia obejmującego 50% dawki. Maksymalne stężenie w surowicy występuje w ciągu 2–4 godzin po podaniu. Pokarm nie wpływa na dostępność biologiczną. Podanie miejscowe do oka: po wielokrotnym podaniu do oka przez 14 dni stężenia w osoczu w większości przypadków były poniżej granicy wykrywalności (20 pg/ml). Dystrybucja: wiąże się z białkami w 75%. Przenika przez barierę łożyska, jednak stężenie w tkankach płodu jest znikome. Metabolizm: głównym metabolitem jest praktycznie nieczynny N-glukuronian ketotifenu. Eliminacja: dwufazowa, z krótkim okresem półtrwania I fazy 3–5 godzin i dłuższym II fazy 21 godzin. Około 1% dawki wydalane jest w postaci niezmienionej w moczu w ciągu 48 godzin, a 60%–70% w postaci metabolitów. Dzieci: metabolizm u dzieci jest taki sam jak u dorosłych, ale klirens całkowity jest większy, dlatego u dzieci powyżej 3 lat może być konieczne stosowanie dawek dobowych takich jak u dorosłych. Zaburzenia czynności wątroby: brak danych dotyczących farmakokinetyki u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Zaburzenia czynności nerek: brak danych dotyczących farmakokinetyki u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.