Klopamid

Diuretyk o umiarkowanym działaniu, z grupy sulfonamidów; klopamid należy do grupy heterocyklicznych, tiazydopodobnych leków moczopędnych. Ma właściwości podobne do diuretyków tiazydowych, choć nie zawiera pierścienia tiazydowego. Mechanizm: hamowanie zwrotnego wchłaniania chloru i sodu w kanalikach nerkowych, co powoduje zwiększone wydalanie wody przez nerki. Działanie moczopędne jest proporcjonalne do podanej dawki, natomiast dokładny związek między działaniem moczopędnym a hipotensyjnym nie jest w pełni poznany. Profil czasowy (po podaniu doustnym): początek działania moczopędnego około 2 godziny po podaniu, maksimum po kolejnych 1–4 godzinach, utrzymywanie się do około 24 godzin.

Obrzęki w przebiegu niewydolności mięśnia sercowego, nerek oraz wątroby.

Podanie doustne. Dorośli, obrzęki o różnym pochodzeniu: dawka początkowa, zależnie od nasilenia objawów, 20–40 mg/dobę, najlepiej rano, po posiłku. W razie potrzeby zwiększenie dawki dobowej do 60 mg; w miarę ustępowania obrzęków stopniowe jej zmniejszanie. Leczenie podtrzymujące: 10–20 mg/dobę codziennie lub co drugą dobę. Dzieci: z powodu braku odpowiednich badań stosowanie w tej grupie wiekowej niezalecane. Podeszły wiek: bez konieczności zmiany dawkowania. Zaburzenia czynności wątroby i nerek: przeciwwskazany u osób z ciężką niewydolnością nerek i wątroby.

Bezwzględne przeciwwskazania: - nadwrażliwość na inne pochodne sulfonamidowe - ciężka niewydolność nerek (klirens kreatyniny < 30 ml/min) - ostre kłębuszkowe zapalenie nerek - bezmocz - ciężka niewydolność wątroby - śpiączka wątrobowa - oporna na leczenie hipokaliemia - hiperkalcemia - ciężka hiponatremia - hipowolemia - hiperurykemia - dna moczanowa - choroba Addisona - porfiria - ciąża - okres karmienia piersią Ostrożnie: - zaburzenia czynności wątroby lub postępująca choroba wątroby, ze względu na ryzyko śpiączki wątrobowej, zwłaszcza w marskości - ciężkie zaburzenia czynności nerek, z uwagi na możliwość wystąpienia azotemii - jednoczesne leczenie glikozydami naparstnicy, ponieważ hipokaliemia może nasilać ich toksyczność - objawowa cukrzyca, w której nie jest lekiem z wyboru do długotrwałego stosowania - hipercholesterolemia, w której nie jest lekiem z wyboru do długotrwałego stosowania - ciężka miażdżyca naczyń wieńcowych lub mózgowych - toczeń rumieniowaty układowy, ze względu na możliwość wystąpienia lub nasilenia objawów - uczulenie na sulfonamidy lub penicylinę w wywiadzie, jako czynnik ryzyka ostrej jaskry zamkniętego kąta - podeszły wiek, z powodu skłonności do zaburzeń elektrolitowych i odwodnienia

Nasila działanie hipotensyjne innych leków obniżających ciśnienie tętnicze, m.in. pochodnych dihydropirydyny, trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, barbituranów oraz fenotiazyn. Choć często bywa to korzystne w leczeniu nadciśnienia, jednoczesne stosowanie wymaga ostrożności z uwagi na ryzyko niedociśnienia. Z solami litu – jednoczesne stosowanie może zwiększać stężenie litu we krwi. Zwykle nie należy łączyć tiazydów z litem, gdyż skojarzenie może prowadzić do toksycznych stężeń litu we krwi. Zwiększa ryzyko toksycznego działania glikozydów naparstnicy, dlatego przy jednoczesnym stosowaniu należy okresowo kontrolować zapis EKG oraz stężenie potasu we krwi. Hipokaliemia nasila wpływ naparstnicy na mięsień sercowy, a leczenie glikozydami może wymagać czasowego wstrzymania. Kardiotoksyczne działanie leków przeciwarytmicznych – amiodaronu, dyzopiramidu, chinidyny, sotalolu – ulega nasileniu przy jednoczesnym stosowaniu. Salicylany i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne mogą zmniejszać wpływ na ciśnienie tętnicze. Może osłabiać działanie doustnych leków przeciwzakrzepowych. Może osłabiać działanie hipoglikemizujące insuliny. Zaburzenia elektrolitowe: jednoczesne stosowanie z preparatami wapnia może zwiększać ryzyko hiperkalcemii, a z lekami przeczyszczającymi i steroidami – hipokaliemii.

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania (częstość nieznana): hiperglikemia i cukrzyca, ujawnienie cukrzycy utajonej, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hipochloremia, hiperkalcemia, hiperurykemia, ostry napad dny moczanowej oraz zwiększenie stężenia cholesterolu i triglicerydów we krwi. Ze strony układu nerwowego (częstość nieznana): zawroty głowy, ból głowy, senność. Zaburzenia serca (częstość nieznana): kołatanie serca. Ze strony przewodu pokarmowego (częstość nieznana): nudności, wymioty, biegunka, zaparcie, ból nadbrzusza, suchość błony śluzowej jamy ustnej. Skóra (częstość nieznana): zaczerwienienie. Zaburzenia ogólne (częstość nieznana): zmęczenie. Efekt klasy tiazydów: w związku ze stosowaniem tiazydów zgłaszano ponadto małopłytkowość, leukopenię, reakcje nadwrażliwości (w tym zapalenie płuc, obrzęk płuc, ciężkie reakcje skórne), niedociśnienie ortostatyczne, zapalenie trzustki, cholestazę wewnątrzwątrobową, alergiczne reakcje skórne, pokrzywkę, nadwrażliwość na światło, zaburzenia funkcji seksualnych oraz impotencję. Po zastosowaniu tiazydów i leków moczopędnych o strukturze zbliżonej do tiazydów notowano przypadki nadmiernego nagromadzenia płynu między naczyniówką a twardówką z ograniczeniem pola widzenia.

Przeciwwskazany w ciąży; przenika przez barierę łożyska i może zwiększać stężenie kwasu moczowego w płynie owodniowym. Może wywoływać zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej u ciężarnej, które mogą niekorzystnie wpływać na płód. Stosowanie w drugiej połowie ciąży grozi małopłytkowością u noworodka. Przeciwwskazany także w okresie karmienia piersią.

Na początku leczenia mogą wystąpić zawroty głowy lub uczucie nadmiernego zmęczenia, dlatego w tym okresie nie należy prowadzić pojazdów, obsługiwać maszyn ani wykonywać czynności wymagających szczególnej sprawności psychofizycznej.

Wchłanianie: szybkie i niemal całkowite z przewodu pokarmowego, ze stężeniem maksymalnym w osoczu ok. 1–2 h po podaniu doustnym; pokarm nie wpływa na wchłanianie. Wiązanie z białkami osocza ok. 46%; objętość dystrybucji ok. 1,5 l/kg. Metabolizm wątrobowy; wydalanie głównie nerkowe (ok. 1/3 dawki wydalana z moczem w postaci niezmienionej). Okres półtrwania ok. 6 godzin. Farmakokinetyka w zakresie dawek terapeutycznych liniowa. Początek diurezy w ciągu 1–2 h po dawce doustnej, maksimum po ok. 3–6 h, czas działania do 24 h. Ostrożność w niewydolności nerek – leki moczopędne mogą dodatkowo pogarszać czynność nerek; większość tiazydów jest nieskuteczna przy klirensie kreatyniny <30 ml/min i nie należy ich stosować w ciężkiej niewydolności nerek ani w bezmoczu. Niewydolność wątroby – należy unikać w ciężkiej niewydolności wątroby, gdzie może dojść do wywołania encefalopatii; w marskości wątroby większe ryzyko hipokaliemii.