Kwas alendronowy

Bisfosfonian; stosowany w leczeniu chorób kości. Hamuje osteoklastyczną resorpcję kości, bez bezpośredniego wpływu na proces tworzenia kości. Wiąże się preferencyjnie w miejscach aktywnej resorpcji kości. Zahamowana zostaje aktywność osteoklastów, natomiast ich tworzenie i wiązanie pozostają niezmienione. Tkanka kostna wytwarzana podczas leczenia ma prawidłową budowę. Chemicznie: kwas aminohydroksybutylidenobisfosfonowy – 4-amino-1-hydroksybutano-1,1-diylobis(kwas fosfonowy).

Leczenie osteoporozy u kobiet po menopauzie. Zmniejszenie ryzyka złamań kręgów oraz szyjki kości udowej.

Doustnie. Zalecana dawka to jedna tabletka 70 mg raz na tydzień. Czas trwania leczenia: nie ustalono optymalnego czasu trwania leczenia bisfosfonianami. Konieczność dalszego leczenia ocenia się okresowo, indywidualnie, w oparciu o korzyści i potencjalne ryzyko, zwłaszcza po upływie co najmniej 5 lat terapii. Suplementacja: wskazane przyjmowanie wapnia i witaminy D w przypadku niewystarczającej ich podaży w diecie. Osoby w podeszłym wieku: nie wykazano różnic związanych z wiekiem, nie ma konieczności zmniejszenia dawki. Zaburzenia czynności nerek: zmiana dawkowania nie jest konieczna przy klirensie kreatyniny większym niż 35 ml/min. Nie zalecany przy ciężkich zaburzeniach czynności nerek, gdy klirens kreatyniny jest mniejszy niż 35 ml/min, ze względu na brak odpowiednich badań klinicznych. Dzieci i młodzież: nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności u dzieci w wieku poniżej 18 lat; nie stosować w tej grupie wiekowej. Osteoporoza wywołana glikokortykosteroidami: nie prowadzono badań dawki 70 mg raz na tydzień w tym wskazaniu. Sposób podania: dla zapewnienia wchłaniania przyjmowany co najmniej 30 minut przed pierwszym tego dnia posiłkiem, napojem lub innymi lekami, popijany wyłącznie zwykłą wodą. Inne napoje (w tym woda mineralna), pokarm oraz inne leki mogą zmniejszać wchłanianie alendronianu. Dla zmniejszenia ryzyka miejscowego podrażnienia przełyku: połykany na stojąco, po wstaniu z łóżka, popijany pełną szklanką zwykłej wody (co najmniej 200 ml); połykany w całości, bez żucia i rozpuszczania w jamie ustnej, z powodu ryzyka owrzodzeń błony śluzowej jamy ustnej lub gardła; bez kładzenia się przez co najmniej 30 minut po przyjęciu, aż do pierwszego posiłku danego dnia; nie przyjmowany przed położeniem się spać ani przed wstaniem z łóżka.

Bezwzględne przeciwwskazania: - nieprawidłowości przełyku i inne stany opóźniające jego opróżnianie, np. zwężenie lub achalazja - niezdolność do utrzymania pozycji stojącej lub siedzącej przez co najmniej 30 minut - hipokalcemia Ostrożnie: - czynne zaburzenia górnego odcinka przewodu pokarmowego: trudności w połykaniu, choroby przełyku, zapalenie błony śluzowej żołądka lub dwunastnicy, owrzodzenia - niedawno (w ciągu ostatniego roku) przebyte ciężkie choroby przewodu pokarmowego, jak wrzód trawienny, czynne krwawienie z przewodu pokarmowego lub zabieg chirurgiczny górnego odcinka przewodu pokarmowego inny niż plastyka odźwiernika - rozpoznany przełyk Barretta - niewydolność nerek z klirensem kreatyniny mniejszym niż 35 ml/min - przyjmowanie glikokortykoidów, u których wchłanianie wapnia może być zmniejszone - inne zaburzenia gospodarki mineralnej, jak niedobór witaminy D i niedoczynność przytarczyc - choroba nowotworowa oraz osteoporoza ze względu na ryzyko martwicy kości żuchwy - długotrwałe leczenie osteoporozy z uwagi na ryzyko nietypowych złamań kości udowej

Wchłanianie alendronianu z przewodu pokarmowego mogą zaburzać jednocześnie przyjmowane pokarmy i napoje (w tym woda mineralna), suplementy wapnia, leki zobojętniające sok żołądkowy oraz niektóre doustne produkty lecznicze. Z tego względu należy odczekać przynajmniej 30 minut od przyjęcia alendronianu przed zastosowaniem jakiegokolwiek innego doustnego leku. Z uwagi na związane ze stosowaniem NLPZ podrażnienie przewodu pokarmowego, zaleca się ostrożność podczas jednoczesnego stosowania z alendronianem. Podczas jednoczesnego podawania estrogenów (dopochwowo, przezskórnie lub doustnie) w badaniach klinicznych nie obserwowano działań niepożądanych spowodowanych takim leczeniem skojarzonym. Poza tym nie przewiduje się innych interakcji o znaczeniu klinicznym. W badaniach klinicznych alendronian był stosowany jednocześnie z wieloma powszechnie stosowanymi lekami, nie notując niekorzystnych interakcji klinicznych.

Profil bezpieczeństwa dawki 70 mg raz na tydzień odpowiada profilowi dawki 10 mg na dobę. W rocznym badaniu u kobiet z osteoporozą po menopauzie ogólny profil bezpieczeństwa dla alendronianu w dawce 70 mg raz na tydzień był podobny do profilu dawki 10 mg na dobę. Ze strony przewodu pokarmowego. Często: ból brzucha, niestrawność, zaparcia, biegunka, wzdęcia z oddawaniem gazów, owrzodzenie przełyku, zaburzenia połykania, zarzucanie treści żołądkowej do przełyku. Niezbyt często: nudności, wymioty, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie przełyku, nadżerki przełyku, smoliste stolce. Rzadko: zwężenie przełyku, owrzodzenie błony śluzowej jamy ustnej i gardła, perforacje, wrzody i krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego. Ze strony układu mięśniowo-szkieletowego. Bardzo często: bóle mięśniowo-szkieletowe (kości, mięśni lub stawów), czasami o ciężkim nasileniu. Często: obrzęk stawów. Rzadko: martwica kości szczęki oraz podkrętarzowe złamania trzonu kości udowej (działania niepożądane charakterystyczne dla klasy bisfosfonianów). Z częstością nieznaną: nietypowe złamania innych kości. Spójne dowody z badań epidemiologicznych sugerują zwiększone ryzyko nietypowych złamań podkrętarzowych i trzonu kości udowej w przypadku długotrwałego leczenia bisfosfonianami w osteoporozie pomenopauzalnej, szczególnie powyżej trzech do pięciu lat stosowania; całkowite ryzyko takich złamań pozostaje rzadkie. Ze strony układu nerwowego. Często: ból głowy, zawroty głowy; niezbyt często: zaburzenia smaku. Ze strony ucha i błędnika. Często: zawroty głowy; bardzo rzadko: martwica kości przewodu słuchowego zewnętrznego (działanie niepożądane związane ze stosowaniem leków z grupy bisfosfonianów). Ze strony oka. Niezbyt często: zapalenie struktur oka (zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie twardówki lub zapalenie nadtwardówki). Ze strony skóry i tkanki podskórnej. Często: łysienie, świąd; niezbyt często: wysypka, rumień. Rzadko: wysypka z nadwrażliwością na światło, ciężkie reakcje skórne, w tym zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka. Zaburzenia immunologiczne. Rzadko: reakcje nadwrażliwości, w tym pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy. Zaburzenia metabolizmu i odżywiania. Rzadko: objawowa hipokalcemia, często związana z czynnikami predysponującymi. Zaburzenia ogólne. Często: osłabienie, obrzęki obwodowe. Niezbyt często: przemijające objawy jak w reakcji ostrej fazy (bóle mięśniowe, złe samopoczucie i rzadko gorączka), zazwyczaj związane z początkiem leczenia.

Przeciwwskazany w ciąży; dane dotyczące stosowania u kobiet ciężarnych są brak lub ograniczone. W badaniach na zwierzętach: u ciężarnych szczurów wywoływał zaburzenia porodu związane z hipokalcemią. Wbudowywanie do kości a płodność: bisfosfoniany odkładają się w macierzy kostnej, skąd uwalniają się stopniowo przez lata; ilość zdeponowana w kości dorosłego, a więc mogąca powrócić do krwiobiegu, zależy od wielkości dawki i czasu stosowania. Brak danych o zagrożeniu dla płodu ludzkiego; teoretycznie istnieje jednak ryzyko uszkodzenia płodu, zwłaszcza układu kostnego, gdy do ciąży dojdzie po zakończeniu terapii. Nie oceniono wpływu takich zmiennych jak odstęp od odstawienia do zapłodnienia, rodzaj bisfosfonianu czy droga podania (dożylna lub doustna) na ryzyko dla płodu. Laktacja: przeciwwskazany; nie wiadomo, czy substancja lub jej metabolity przenikają do mleka ludzkiego, a ryzyka dla noworodka/niemowlęcia nie można wykluczyć.

Alendronian nie wpływa lub wpływa nieistotnie na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Mogą jednak wystąpić działania niepożądane – niewyraźne widzenie, zawroty głowy oraz silne bóle kości, mięśni lub stawów – które mogą wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Indywidualna odpowiedź na leczenie bywa zmienna.

Wchłanianie: biodostępność doustna u kobiet wynosiła 0,64% w zakresie dawek od 5 do 70 mg, podawanych po całonocnej przerwie w posiłkach i na dwie godziny przed standardowym śniadaniem. Maleje wraz ze skróceniem odstępu od posiłku: do 0,46% i 0,39%, gdy alendronian był podawany na godzinę lub pół godziny przed standardowym śniadaniem. Bliska zeru, gdy alendronian był podawany ze standardowym śniadaniem, lub do dwóch godzin po standardowym śniadaniu. Jednoczesne podawanie alendronianu z kawą lub sokiem pomarańczowym zmniejszało dostępność biologiczną o około 60%. Skuteczność w osteoporozie zachowana, jeśli podawano go przynajmniej 30 minut przed pierwszym posiłkiem lub napojem przyjmowanym w ciągu dnia. Prednizon w postaci doustnej (20 mg trzy razy na dobę przez pięć dni) nie spowodował znaczącej klinicznie zmiany w dostępności biologicznej alendronianu (średnie zwiększenie wynoszące od 20% do 44%). Dystrybucja: średnia objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym, z wyłączeniem kości, wynosi u ludzi co najmniej 28 litrów. Stężenia leku w osoczu po doustnym podaniu dawek terapeutycznych są zbyt małe, by można je było wykazać (<5 ng/ml). Wiązanie z białkami osocza u ludzi wynosi około 78%. W badaniach na szczurach po podaniu dożylnym w dawce 1 mg/kg mc. początkowo przenika do tkanek miękkich, a następnie ulega ponownej szybkiej dystrybucji do kości lub jest wydalany w moczu. Metabolizm: brak danych dotyczących metabolizmu alendronianu u zwierząt lub u ludzi. Wydalanie: głównie nerkowe – po dożylnym podaniu pojedynczej dawki alendronianu znakowanego izotopem [14C], w ciągu 72 godzin około 50% radioaktywności zostało wydalone w moczu i niewiele lub wcale radioaktywności zostało odzyskane w kale. Po dożylnym podaniu pojedynczej dawki 10 mg alendronianu klirens nerkowy alendronianu wynosił 71 ml/min, a klirens ogólnoustrojowy nie przekraczał 200 ml/min. Stężenie w osoczu zmniejszyło się o ponad 95% w ciągu sześciu godzin po podaniu dożylnym. Okres półtrwania szacuje się u ludzi na ponad 10 lat, co odzwierciedla uwalnianie alendronianu z kośćca. U szczurów alendronian nie jest wydalany przez transportowe układy kwasów ani zasad w nerkach, dlatego też przypuszcza się, że nie ma wpływu na wydalanie innych produktów leczniczych przez te układy w organizmie człowieka. Zaburzenia czynności nerek: produkt leczniczy, który nie został nagromadzony w kościach jest szybko wydalany w moczu. Wprawdzie nie ma odpowiednich danych klinicznych, istnieje prawdopodobieństwo, że podobnie jak u zwierząt, usuwanie alendronianu przez nerki może być zmniejszone u pacjentów z zaburzeniem czynności nerek. Dlatego też w grupie pacjentów z zaburzeniem czynności nerek można się spodziewać nieco większego nagromadzenia alendronianu w kościach.