Kwas cholowy

Naturalnie występujący kwas żółciowy, obecny w niewielkich ilościach w żółci ludzkiej. Hamuje syntezę i wydzielanie cholesterolu przez wątrobę oraz wchłanianie cholesterolu w jelicie. Klasa/grupa: leki stosowane w leczeniu chorób dróg żółciowych i wątroby, kwas żółciowy i jego pochodne (ATC A05AA).

Wrodzone zaburzenia syntezy pierwotnych kwasów żółciowych wywołane niedoborem oksydoreduktazy 3β-hydroksy-Δ5-C27-steroidowej lub 5β-reduktazy-Δ4-3-oksosteroidowej; u niemowląt, dzieci i młodzieży w wieku od 1 miesiąca do 18 lat oraz u osób dorosłych.

Leczenie inicjowane i nadzorowane przez doświadczonego gastroenterologa/hepatologa, a u dzieci przez pediatrę gastroenterologa/hepatologa. Dawkę dostosowuje się indywidualnie w oddziale specjalistycznym na podstawie profilów chromatograficznych kwasu żółciowego we krwi i (lub) moczu. Niedobór oksydoreduktazy 3β-hydroksy-Δ5-C27-steroidowej oraz niedobór 5β-reduktazy-Δ4-3-oksosteroidowej: dawka dobowa od 5 do 15 mg/kg u niemowląt, dzieci, młodzieży i osób dorosłych. We wszystkich grupach wiekowych minimalna dawka wynosi 50 mg i jest dostosowywana poprzez stopniowe zwiększanie o 50 mg; u osób dorosłych dawka dobowa nie powinna przekraczać 500 mg. Dzieci i młodzież: stosowany u niemowląt w wieku od 1 miesiąca oraz u dzieci i młodzieży; dawka dobowa u niemowląt od 1 miesiąca do 2 lat oraz u dzieci i młodzieży wynosi od 5 do 15 mg/kg mc. i dostosowywana indywidualnie u każdego pacjenta. Dawkę dobową obejmującą więcej niż jedną kapsułkę można podzielić w celu naśladowania ciągłego wytwarzania kwasu cholowego w organizmie i ograniczenia liczby jednorazowo połykanych kapsułek. Dostosowanie dawki: podczas rozpoczynania leczenia i dostosowywania dawki intensywnie monitoruje się stężenie kwasu żółciowego w surowicy i moczu (co najmniej raz na trzy miesiące w pierwszym roku i co sześć miesięcy w drugim roku), oznaczając nieprawidłowe metabolity kwasu żółciowego. Wybiera się najniższą dawkę kwasu cholowego skutecznie obniżającą stężenie metabolitów kwasu żółciowego do poziomu najbliższego zeru. Równoczesne podwyższenie GGT, ALT i (lub) stężenia kwasów żółciowych w surowicy powyżej wartości prawidłowych może świadczyć o przedawkowaniu; przemijające podwyższenie aktywności aminotransferaz w początkowym okresie leczenia, przy prawidłowym GGT i obniżającym się lub prawidłowym stężeniu kwasów żółciowych, nie wskazuje na konieczność zmniejszenia dawki. Po okresie wdrażania leczenia parametry kwasów żółciowych i czynności wątroby ocenia się przynajmniej raz w roku, z odpowiednim dostosowaniem dawki. Szczególne grupy: u osób w podeszłym wieku (od 65 lat), z zaburzeniami czynności nerek oraz z zaburzeniami czynności wątroby dawkę dostosowuje się indywidualnie; zaburzenia czynności wątroby o nasileniu lekkim do ciężkiego związane z niedoborami enzymatycznymi zwykle ulegają poprawie pod wpływem leczenia kwasem cholowym. Hipertriglicerydemia rodzinna: możliwe słabe wchłanianie kwasu cholowego w jelicie; u dorosłych może być potrzebna i bezpieczna wyższa dawka, znacznie przekraczająca graniczną dawkę dobową 500 mg. Sposób podania: doustnie, w trakcie posiłku, mniej więcej o tej samej porze każdego dnia, rano i (lub) wieczorem; przyjmowanie podczas posiłku może zwiększyć dostępność biologiczną kwasu cholowego i poprawić tolerancję leczenia. Kapsułki połyka się w całości, popijając wodą; u niemowląt i dzieci niepotrafiących połknąć kapsułki jej zawartość można dodać do mieszanki dla niemowląt lub soku.

Bezwzględne przeciwwskazania: - jednoczesne stosowanie fenobarbitalu lub prymidonu Ostrożnie: - ryzyko ostrej hepatotoksyczności, w tym przypadków zakończonych zgonem - wcześniej istniejące zaburzenia czynności wątroby wymagające ścisłego monitorowania, z przerwaniem leczenia przy braku poprawy czynności wątroby w ciągu pierwszych 3 miesięcy - hipertriglicerydemia rodzinna, w której możliwe jest słabe wchłanianie jelitowe i konieczność dawki przekraczającej 500 mg/dobę u dorosłych

Leki wiążące kwasy żółciowe – cholestyramina, kolestypol, kolesewelam – oraz niektóre leki zobojętniające kwas solny w żołądku (np. wodorotlenek glinu) wiążą kwasy żółciowe i prowadzą do ich eliminacji, co może zmniejszać wpływ kwasu żółciowego. Dawka leków wiążących kwasy żółciowe lub środków zobojętniających kwas solny w żołądku musi być podana w odstępie 5 godzin od podania dawki kwasu żółciowego, niezależnie od tego, który z produktów zostanie zastosowany jako pierwszy. Cyklosporyna zmienia właściwości farmakokinetyczne kwasu żółciowego poprzez hamowanie wychwytu wątrobowego i wydzielania wątrobowo-żółciowego kwasów żółciowych oraz jego właściwości farmakodynamiczne poprzez hamowanie 7α-hydroksylazy cholesterolowej. Należy unikać jednoczesnego stosowania tych leków; gdy podawanie cyklosporyny jest konieczne, należy bardzo dokładnie monitorować stężenie kwasu żółciowego w surowicy i w moczu oraz odpowiednio dostosować dawkę. Fenobarbital oraz prymidon, częściowo metabolizowany do fenobarbitalu, antagonizują wpływ kwasu cholowego. Jako egzogenny kwas żółciowy wchodzi w interakcje z innym kwasem żółciowym podawanym doustnie: konkurencyjnie hamuje wchłanianie pozostałych kwasów żółciowych, w tym kwasu cholowego, oraz zastępuje je w puli jelitowo-wątrobowej, ograniczając skuteczność hamowania syntezy kwasu żółciowego na drodze ujemnego sprzężenia zwrotnego pod wpływem przyjmowanego doustnie kwasu cholowego. Przy skojarzeniu z kwasem cholowym w pojedynczych dawkach oba produkty należy podawać osobno – jeden rano, drugi wieczorem, niezależnie od kolejności zastosowania; przy dawkach dzielonych należy je podawać w odstępie kilku godzin.

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: biegunka; zaburzenia wątroby i dróg żółciowych: zwiększenie aktywności aminotransferaz oraz kamica pęcherzyka żółciowego; zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: świąd – częstość występowania tych działań jest nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych). Obserwowano nasilanie się świądu i (lub) biegunki; reakcje te ustępowały po zmniejszeniu dawki i mogą świadczyć o przedawkowaniu. Objawy związane z przedawkowaniem i ustępujące po zmniejszeniu dawki to biegunka, zwiększenie aktywności aminotransferaz oraz świąd. Kamicę pęcherzyka żółciowego obserwowano po leczeniu długotrwałym. Rozwój kamieni żółciowych związany z leczeniem długotrwałym zgłoszono u niewielkiej liczby pacjentów.

Dane u ludzi ograniczone (mniej niż 20 ciąż); w narażonych ciążach nie obserwowano działań niepożądanych, a ciąże zakończyły się urodzeniem zdrowych dzieci. Badania na zwierzętach nie ujawniły bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na reprodukcję. Zaleca się kontynuację leczenia w czasie ciąży, przy dokładnym monitorowaniu stanu matki i płodu. Laktacja: dozwolony – substancja i jej metabolity przenikają do mleka kobiecego, jednak w dawkach leczniczych nie przewiduje się wpływu na noworodki/dzieci karmione piersią; dopuszczalne stosowanie podczas karmienia piersią. Płodność: brak danych o wpływie na płodność, jednak w dawkach leczniczych nie przewiduje się takiego wpływu. Antykoncepcja: nie ma potrzeby stosowania antykoncepcji przez kobiety w wieku rozrodczym ani ich partnerów; przy podejrzeniu ciąży wskazane wykonanie testu ciążowego.

Bez wpływu lub o nieistotnym wpływie na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Wchłania się z przewodu pokarmowego i podlega krążeniu jelitowo-wątrobowemu. Wchłaniany z przewodu pokarmowego, ulega recyklingowi jelitowo-wątrobowemu. Częściowo sprzęgany w wątrobie przed wydzieleniem do żółci. Pod wpływem bakterii jelitowych postać wolna i sprzężona ulega 7α-dehydroksylacji do kwasu litocholowego; część wydalana bezpośrednio z kałem, reszta wchłaniana i głównie sprzęgana oraz siarczanowana w wątrobie przed wydaleniem z kałem. W porównaniu z kwasem chenodeoksycholowym w mniejszym stopniu podlega takiej degradacji bakteryjnej.