Kwas gadoterowy

Paramagnetyczny środek kontrastowy do obrazowania metodą rezonansu magnetycznego (MRI). Jonowy kompleks gadolinu złożony z tlenku gadolinu i kwasu 1,4,7,10-tetraazacyklododekano-N,N',N",N"'-tetraoctowego (DOTA); występuje w postaci soli megluminowej. Bez swoistej aktywności farmakodynamicznej. Działanie wzmacniające kontrast wynika z efektu paramagnetycznego (relaksacyjność): skracanie czasu relaksacji podłużnej (spin-siatka, T1) ok. 3,4 mmol⁻¹·L·s⁻¹ oraz czasu relaksacji poprzecznej (spin-spin, T2) ok. 4,27 mmol⁻¹·L·s⁻¹.

Środek kontrastowy do diagnostyki, wskazany do wzmocnienia kontrastu w obrazowaniu metodą rezonansu magnetycznego (MRI) w celu lepszego zobrazowania i określenia granic zmian. Stosowany wyłącznie, gdy informacje diagnostyczne są niezbędne i nie można ich uzyskać stosując MRI bez wzmocnienia kontrastowego. Dorośli, dzieci i młodzież (0–18 lat): MRI ośrodkowego układu nerwowego (OUN), obejmujące zmiany patologiczne w obrębie mózgu, kręgosłupa i otaczających tkanek. MRI całego ciała, obejmujące zmiany patologiczne w obrębie wątroby, nerek, trzustki, miednicy, płuc, serca, piersi i układu mięśniowo-szkieletowego. Nie jest wskazany do diagnostyki całego ciała u dzieci w wieku do 6 miesięcy. Wyłącznie dorośli: Angiografia MR obejmująca zmiany patologiczne i zwężenia w tętnicach innych niż wieńcowe.

Wyłącznie do podawania dożylnego. Zasada ogólna: stosować najmniejszą dawkę zapewniającą wzmocnienie kontrastowe wystarczające dla celów diagnostycznych; dawkę oblicza się w oparciu o masę ciała pacjenta i nie powinna ona przekraczać zalecanej dawki na kilogram masy ciała. Dorośli – MRI mózgu i kręgosłupa: zalecana dawka 0,1 mmol/kg mc., co odpowiada 0,2 ml/kg mc. W badaniach układu nerwowego dawki wynoszą od 0,1 do 0,3 mmol/kg mc., co odpowiada 0,2 do 0,6 ml/kg mc. U pacjentów z guzem mózgu podanie dodatkowej dawki 0,2 mmol/kg mc., co odpowiada 0,4 ml/kg mc., może poprawić widoczność guza i ułatwić podjęcie decyzji o leczeniu. MRI całego ciała (wątroba, nerki, trzustka, miednica, płuca, serce, piersi, układ mięśniowo-szkieletowy): zalecana dawka wynosi 0,1 mmol/kg mc., co odpowiada 0,2 ml/kg mc. Angiografia: zalecana dawka we wstrzyknięciu dożylnym wynosi 0,1 mmol/kg mc., co odpowiada 0,2 ml/kg mc. W wyjątkowych okolicznościach (np. w razie nieosiągnięcia obrazów o zadowalającej jakości obejmujących rozległy obszar unaczynienia) uzasadnione może być podanie drugiej, kolejnej dawki 0,1 mmol/kg mc., odpowiadającej 0,2 ml/kg mc. Gdy przed rozpoczęciem angiografii przewiduje się podanie 2 kolejnych dawek, korzystne może być podanie w każdej dawce 0,05 mmol/kg mc., odpowiadającej 0,1 ml/kg mc., w zależności od dostępnego sprzętu do badań obrazowych. Szczególne populacje. Zaburzenia czynności nerek: dawka dla dorosłych ma zastosowanie u pacjentów z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności nerek (GFR ≥ 30 ml/min/1,73 m²). Podeszły wiek (≥65 lat): nie ma konieczności dostosowywania dawki; należy zachować ostrożność. Zaburzenia czynności wątroby: stosuje się dawki przewidziane dla dorosłych; zaleca się ostrożność, zwłaszcza w okresie okołooperacyjnym związanym z przeszczepieniem wątroby. Dzieci i młodzież (0–18 lat) – MRI mózgu i kręgosłupa / MRI całego ciała: zalecana i jednocześnie maksymalna dawka wynosi 0,1 mmol/kg mc.; nie należy podawać więcej niż jednej dawki podczas skanowania. U noworodków do 4. tygodnia życia i niemowląt do 1. roku życia, z uwagi na niedojrzałość czynności nerek, stosować dopiero po dokładnym rozważeniu, w dawce nieprzekraczającej 0,1 mmol/kg mc.; nie podawać więcej niż jednej dawki podczas badania obrazowego. Wobec braku informacji na temat wielokrotnego podawania, nie należy powtarzać wstrzyknięć, chyba że odstęp pomiędzy kolejnymi wstrzyknięciami wynosi co najmniej 7 dni. Nie zaleca się wykonywania skanu całego ciała u dzieci w wieku poniżej 6 miesięcy. Angiografia: nie jest wskazany w angiografii u dzieci w wieku poniżej 18 lat z uwagi na niewystarczające dane dotyczące skuteczności i bezpieczeństwa. U noworodków i niemowląt wymagana dawka powinna być podawana ręcznie. Sposób podania. Szybkość infuzji 3–5 ml/min; przy badaniach angiograficznych można stosować większą szybkość infuzji, do 120 ml/min, tzn. 2 ml/sek. W miarę możliwości środek kontrastowy powinien być podawany donaczyniowo pacjentowi w pozycji leżącej. Po podaniu pacjent powinien być monitorowany przez co najmniej pół godziny, ponieważ większość działań niepożądanych występuje w tym okresie. Obrazowanie MRI ze wzmocnieniem kontrastowym można rozpocząć bezpośrednio po podaniu; optymalne obrazowanie w ciągu 45 minut od wstrzyknięcia. Optymalna sekwencja obrazowania – obrazy T1-zależne.

Bezwzględne przeciwwskazania: - nadwrażliwość na megluminę lub inny środek kontrastowy zawierający gadolin - podanie dokanałowe (wyłącznie droga dożylna) Ostrożnie: - wcześniejsza reakcja nadwrażliwości po środku kontrastowym zawierającym gadolin (pacjent wysokiego ryzyka) - astma, zwłaszcza niewyrównana leczeniem (możliwe zaostrzenie objawów) - stosowanie beta-adrenolityków (nasilenie reakcji nadwrażliwości, słaba odpowiedź na leczenie agonistami receptorów beta) - skłonność do alergii, katar sienny, pokrzywka, wrażliwość na środki kontrastowe - ostre lub przewlekłe zaburzenia czynności nerek (ryzyko nerkopochodnego włóknienia układowego) - podeszły wiek 65 lat i powyżej (możliwe zmniejszenie klirensu nerkowego) - noworodki do 4 tygodnia życia i niemowlęta do 1. roku życia (niedojrzała czynność nerek) - ciężkie choroby układu krążenia - niski próg drgawkowy

Nie zaobserwowano interakcji z innymi produktami leczniczymi; nie przeprowadzono formalnych badań dotyczących interakcji z lekami. Beta-adrenolityki, substancje wazoaktywne, inhibitory konwertazy angiotensyny, antagoniści receptora angiotensyny II: osłabienie skuteczności mechanizmów krążeniowej kompensacji zaburzeń ciśnienia krwi. Ponadto u leczonych beta-adrenolitykami podanie środka kontrastowego może zwiększać częstość reakcji nadwrażliwości.

Ogółem reakcje przejściowe, o nasileniu łagodnym do umiarkowanego; najczęściej reakcje w miejscu wstrzyknięcia, nudności i ból głowy. Zaburzenia układu immunologicznego: niezbyt często nadwrażliwość; bardzo rzadko reakcja anafilaktyczna i rzekomoanafilaktyczna. Zaburzenia psychiczne: rzadko lęk; bardzo rzadko pobudzenie. Zaburzenia układu nerwowego: niezbyt często ból głowy, zaburzenia smaku, zawroty głowy, senność, parestezje (w tym uczucie pieczenia); rzadko stan przedomdleniowy; bardzo rzadko śpiączka, drgawki, omdlenie, drżenie, zaburzenia węchu. Zaburzenia oka: rzadko obrzęk powiek; bardzo rzadko zapalenie spojówek, przekrwienie oczu, nieostre widzenie, nasilone łzawienie. Zaburzenia serca: rzadko kołatanie serca; bardzo rzadko częstoskurcz, zatrzymanie serca, zaburzenia rytmu serca, rzadkoskurcz. Zaburzenia naczyniowe: niezbyt często niedociśnienie i nadciśnienie tętnicze; bardzo rzadko bladość, rozszerzenie naczyń krwionośnych. Zaburzenia oddechowe: rzadko kichanie; bardzo rzadko kaszel, duszność, przekrwienie błony śluzowej nosa, zatrzymanie oddechu, skurcz oskrzeli, skurcz krtani, obrzęk gardła, suchość gardła, obrzęk płuc. Zaburzenia żołądka i jelit: niezbyt często nudności, ból brzucha; rzadko wymioty, biegunka, nadmierna produkcja śliny. Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: niezbyt często wysypka; rzadko pokrzywka, świąd, nadmierna potliwość; bardzo rzadko rumień, wyprysk, obrzęk naczynioruchowy; częstość nieznana nerkopochodne włóknienie układowe. Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe: bardzo rzadko skurcze mięśni, osłabienie mięśni, ból pleców. Zaburzenia ogólne i w miejscu podania: niezbyt często uczucie gorąca, uczucie zimna, astenia, reakcje w miejscu wstrzyknięcia (wynaczynienie, ból, dyskomfort, obrzęk, stan zapalny, uczucie chłodu); rzadko ból w klatce piersiowej, dreszcze; bardzo rzadko złe samopoczucie, dyskomfort w klatce piersiowej, gorączka, obrzęk twarzy, martwica w miejscu wstrzyknięcia (w przypadku wynaczynienia), zapalenie żył powierzchniowych. Badania diagnostyczne: bardzo często zmniejszona saturacja tlenem. Działania obserwowane przy stosowaniu innych dożylnych środków kontrastowych do MRI, mogące wystąpić i przy tej substancji: hemoliza; splątanie; przejściowa ślepota, ból oczu; dzwonienie w uszach, ból ucha; astma; suchość w jamie ustnej; pęcherzowe zapalenie skóry; nietrzymanie moczu, martwica cewek nerkowych, ostra niewydolność nerek; wydłużenie odstępu PR w elektrokardiogramie, zwiększenie stężenia żelaza we krwi, zwiększenie stężenia bilirubiny we krwi, zwiększenie stężenia ferrytyny w surowicy, nieprawidłowe wyniki testów czynności wątroby. Dzieci i młodzież: profil bezpieczeństwa nie wykazuje szczególnych zmian w porównaniu z dorosłymi; większość reakcji to objawy żołądkowo-jelitowe lub objawy nadwrażliwości.

Dane dotyczące stosowania w ciąży są ograniczone. Gadolin przenika przez łożysko; nie wiadomo, czy narażenie na gadolin wiąże się z niepożądanym działaniem na płód. Badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na reprodukcję. Nie stosować w okresie ciąży, chyba że stan kliniczny kobiety wymaga podania kwasu gadoterowego. Laktacja: dozwolony – gadolinowe środki kontrastowe przenikają do mleka matki w bardzo małych ilościach. W dawkach klinicznych nie przewiduje się wpływu na karmione niemowlę, z uwagi na niewielkie ilości wydzielane do mleka oraz słabe wchłanianie z przewodu pokarmowego. Decyzję o kontynuacji lub wstrzymaniu karmienia piersią na 24 godziny od podania podejmują lekarz i karmiąca matka. Płodność: brak dostępnych danych klinicznych dotyczących wpływu na płodność.

Nie prowadzono badań nad wpływem na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Pacjenci ambulatoryjni powinni uwzględnić możliwość wystąpienia nudności podczas kierowania pojazdami lub obsługiwania maszyn.

Po podaniu dożylnym ulega szybkiej dystrybucji do płynu pozakomórkowego; objętość dystrybucji wynosi około 18 litrów, co w przybliżeniu odpowiada objętości płynu pozakomórkowego. Nie wiąże się z białkami, takimi jak albuminy surowicy. Słabo wydzielany do mleka matki, powoli przenika barierę łożyskową. Nie podlega metabolizmowi – nie wykryto żadnych metabolitów. Szybko eliminowany (89% po 6 godzinach, 95% po 24 godzinach) w postaci niezmienionej przez nerki, drogą filtracji kłębuszkowej; wydalanie ze stolcem nieistotne. Okres półtrwania: do około 1,6 godziny u pacjentów z prawidłową czynnością nerek. W zaburzeniu czynności nerek wydłuża się – do 5 godzin przy klirensie kreatyniny od 30 do 60 ml/min i około 14 godzin przy klirensie kreatyniny od 10 do 30 ml/min. W doświadczeniach na zwierzętach wykazano możliwość usuwania przez hemodializę.