Makrogol

Osmotyczny środek przeczyszczający; kod ATC A06AD15. Makrogol wysokocząsteczkowy (masa cząsteczkowa 4000) – długi liniowy polimer zatrzymujący cząsteczki wody siłą wiązań wodorowych. Czynny osmotycznie, nieulegający wchłanianiu poliglikol etylenowy. Po podaniu doustnym zwiększa objętość płynów w jelicie. Zwiększa zawartość płynu w jelitach – w razie potrzeby nawet do ilości wywołującej biegunkę (analogicznie do wypicia dużej ilości płynów przy opróżnianiu jelita); mniejsze ilości prowadzą do zwiększenia miękkości stolca. Właściwości przeczyszczające wynikają z niewchłoniętego z jelit płynu. Uważa się, że nawet długotrwałe stosowanie nie prowadzi do zmian neurologicznych w jelitach, choć nie przeprowadzono badań dotyczących tego zagadnienia. Opisywano również właściwości przeciwbakteryjne makrogoli.

Objawowe leczenie przewlekłego zaparcia; u dorosłych oraz u dzieci w wieku od 8 lat. Rozluźnienie oraz zmiękczenie suchego, twardego stolca (zastój kału w jelicie/zablokowanie jelita kamieniami kałowymi). Wyłącznie tymczasowe leczenie pomocnicze dodatkowo do leczenia zaparcia odpowiednim trybem życia i dietą; przed rozpoczęciem leczenia lekarz powinien stwierdzić, czy przyczyną zaparcia nie są zaburzenia organiczne. U dzieci leku nie należy stosować dłużej niż przez 3 miesiące.

Droga podania: doustna, po rozpuszczeniu proszku w wodzie. Zawartość saszetki rozpuszcza się w około 50 ml wody bezpośrednio przed użyciem i przyjmuje rano. Przewlekłe zaparcie: Dorośli i dzieci powyżej 8 lat: zwykle 12 g raz lub dwa razy na dobę; dawkę można zwiększyć lub zmniejszyć w zależności od odpowiedzi na leczenie. Dzieci 2–7 lat: u dzieci w wieku 2–3 lat zwykle 6 g/dobę, a u dzieci 4–7 lat 6 g raz lub dwa razy na dobę; dawkę dostosowuje się do odpowiedzi na leczenie, tak by uzyskać regularne wypróżnianie i miękki stolec. Dane dotyczące skuteczności u dzieci poniżej 2 lat są ograniczone – nie zaleca się stosowania w tej grupie. Czas leczenia zaparcia: zwykle maksymalnie dwa tygodnie; w razie potrzeby można powtórzyć; długotrwałe stosowanie środków przeczyszczających zazwyczaj nie jest zalecane. Leczenie długotrwałe może być konieczne w ciężkim, przewlekłym zaparciu związanym ze stwardnieniem rozsianym, chorobą Parkinsona lub u leczonych lekami powodującymi zaparcie (zwłaszcza opioidami i lekami przeciwcholinergicznymi). Schemat alternatywny (dawka niższa): 1–2 saszetki (10–20 g) na dobę, najlepiej w jednej dawce rano; dawkę dobową dostosowuje się indywidualnie do uzyskanego efektu – od jednej saszetki co drugi dzień (zwłaszcza u dzieci) do maksymalnie dwóch saszetek na dobę. Działanie rozpoczyna się w ciągu 24–48 godzin po podaniu. U dzieci leczenie nie powinno trwać dłużej niż 3 miesiące ze względu na brak wystarczających danych klinicznych dotyczących stosowania powyżej 3 miesięcy. Zastój kału w jelicie (zmiękczenie suchego stolca): Dorośli i dzieci powyżej 12 lat: 5–10 saszetek jednodawkowych (5–10 × 12 g) na dobę przez 1–3 dni. Zaburzenia czynności układu krążenia: dawkę dzieli się tak, aby nie przyjmować więcej niż dwie saszetki w ciągu godziny.

Bezwzględne przeciwwskazania: - niedrożność jelit związana z fizjologicznymi lub czynnościowymi zaburzeniami czynności ściany jelit; podejrzenie niedrożności mechanicznej jelit lub objawowe zwężenie jelit - perforacja przewodu pokarmowego lub zwiększone ryzyko perforacji przewodu pokarmowego - ciężka choroba zapalna jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, toksyczne rozszerzenie okrężnicy) - ból brzucha o nieustalonej przyczynie Ostrożnie: - w razie biegunki u osób ze skłonnością do zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej (podeszły wiek, zaburzenia układu krążenia, wątroby lub nerek, przyjmowanie leków moczopędnych) z monitorowaniem elektrolitów - osoby w podeszłym wieku oraz ze skłonnością do zaburzeń rytmu serca - przy dużych objętościach u pacjentów z zaburzeniami odruchu wymiotnego, zapaleniem przełyku z zarzucaniem treści żołądkowej lub obniżonym poziomem świadomości - skłonność do regurgitacji lub zachłyśnięcia - dzieci z zaburzeniami neurologicznymi z dysfunkcją oromotoryczną narażone na aspirację - ryzyko niedokrwiennego zapalenia jelita grubego oraz jednoczesne stosowanie leków przeczyszczających o działaniu stymulującym (bisakodyl, pikosiarczan sodu) - dwutlenek siarki mogący rzadko wywoływać ciężkie reakcje nadwrażliwości i skurcz oskrzeli - u dzieci leczenie nieprzekraczające 3 miesięcy z powodu braku danych

Podczas stosowania może nastąpić przejściowe obniżenie stopnia wchłaniania innych leków, prowadzące do zmniejszenia ich skuteczności, w szczególności produktów o wąskim indeksie terapeutycznym lub krótkim okresie półtrwania, takich jak digoksyna, leki przeciwpadaczkowe, kumaryny i leki immunosupresyjne. Leki przyjęte w ciągu godziny od rozpoczęcia płukania jelita doustną mieszaniną makrogolu z elektrolitami mogą zostać wypłukane z przewodu pokarmowego bez wchłonięcia. Zwiększa rozpuszczalność substancji rozpuszczalnych w alkoholu i względnie nierozpuszczalnych w wodzie. Może wchodzić w interakcje ze środkami zagęszczającymi do żywności na bazie skrobi – zmniejsza skuteczność ich działania zagęszczającego poprzez upłynnianie preparatów, które muszą pozostać gęste u osób z trudnościami w połykaniu. Po wchłonięciu układowym: w podłożu makrogolowym może być zmniejszona aktywność bacytracyny lub benzylopenicyliny.

Ogólnie przeważnie łagodne i przemijające; dotyczyły głównie układu żołądkowo-jelitowego. Dorośli. Często: ból i (lub) rozdęcie brzucha, nudności, wzdęcia z oddawaniem gazów, biegunka. Biegunka zazwyczaj ustępuje po zmniejszeniu dawki. Niezbyt często: wymioty, pilna potrzeba oddania stolca, nietrzymanie stolca. Bardzo rzadko: reakcje nadwrażliwości (rumień, świąd, wysypka, obrzęk twarzy, obrzęk Quinckego, pokrzywka, wstrząs anafilaktyczny). Z częstością nieznaną: zaburzenia elektrolitowe (hiponatremia, hipokaliemia) i (lub) odwodnienie, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku. Dzieci i młodzież. Często: ból brzucha, biegunka (mogąca powodować ból odbytu). Niezbyt często: wymioty, wzdęcia, nudności. Z częstością nieznaną: reakcje nadwrażliwości (wstrząs anafilaktyczny, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, wysypka, świąd). Makrogole cechują się względnie małą toksycznością, choć jest ona największa dla makrogoli o małej masie cząsteczkowej. Były wiązane z reakcjami nadwrażliwości, takimi jak pokrzywka. Nadwrażliwość na makrogole jest rzadka, ale opisywano zarówno natychmiastowe reakcje pokrzywkowe, jak i opóźnione alergiczne kontaktowe zapalenie skóry; z przyjęciem makrogoli wiązano również reakcję anafilaktyczną.

Dane kliniczne dotyczące stosowania w ciąży są ograniczone – mniej niż 300 kobiet w ciąży. Badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na reprodukcję; makrogol 4000 nie powodował wad rozwojowych u szczurów ani u królików. Nie należy się spodziewać wpływu na ciążę, ponieważ ekspozycja ogólnoustrojowa jest minimalna; może być stosowany w okresie ciąży. Laktacja: brak danych dotyczących przenikania do mleka ludzkiego. Nie należy się spodziewać wpływu na organizm noworodków/dzieci karmionych piersią, ponieważ ekspozycja ogólnoustrojowa na makrogol 4000 u kobiet karmiących piersią jest minimalna; może być stosowany podczas karmienia piersią. Płodność: nie przeprowadzono badań dotyczących płodności, jednak ponieważ makrogol 4000 nie jest znacząco wchłaniany, nie przewiduje się wpływu na płodność.

Nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Wchłanianie zależne od masy cząsteczkowej: ciekłe makrogole mogą wchłaniać się po podaniu doustnym, natomiast makrogole o dużej masie cząsteczkowej, takie jak makrogol 3350, nie są znacząco wchłaniane z przewodu pokarmowego. Dla makrogolu 4000 dane farmakokinetyczne potwierdzają brak wchłaniania z przewodu pokarmowego oraz brak biotransformacji po podaniu doustnym. Ewentualnie wchłonięte niewielkie ilości są wydalane z moczem w postaci niezmienionej. Wchłanianie przezskórne: istnieją dowody wchłaniania makrogoli w przypadku nałożenia na uszkodzoną skórę. Eliminacja układowa: makrogole przenikające do krążenia ogólnego są wydalane głównie w postaci niezmienionej z moczem; makrogole o małej masie cząsteczkowej mogą ulegać częściowej biotransformacji.