Metylofenidat

Psychoanaleptyk pobudzający OUN, sympatykomimetyk o działaniu ośrodkowym, stosowany w ADHD. Łagodnie pobudza ośrodkowy układ nerwowy, z bardziej zauważalnym wpływem na psychikę niż na aktywność ruchową. Chemia: ester alkaliczny kwasu fenylooctowego. Cząsteczka zawiera szkielet fenyloetyloaminy odpowiedzialny za działanie podobne do amfetaminy. Zawiera dwa centra chiralne, a więc cztery stereoizomery; farmakodynamicznie aktywną konfiguracją jest izomer treo, a d-izomer jest farmakologicznie bardziej aktywny niż l-izomer. Mechanizm: w badaniach na zwierzętach wywiera pośrednie działanie sympatykomimetyczne poprzez uwalnianie noradrenaliny z wewnątrzneuronalnych magazynów neuronów adrenergicznych i hamowanie jej wychwytu zwrotnego. Zależnie od dawki, wraz ze wzrostem stężenia w OUN, uwalnia również dopaminę i hamuje jej zwrotny wychwyt. W przeciwieństwie do amfetaminy, u zwierząt uprzednio otrzymujących rezerpinę katecholaminy nie są uwalniane, tzn. rezerpina hamuje stereotypie wywołane przez metylofenidat. U ludzi sposób działania nie jest w pełni poznany, jednak uważa się, że działanie pobudzające wynika z hamowania wychwytu zwrotnego dopaminy w ciele prążkowanym, bez wyzwalania jej uwalniania. Mechanizm, poprzez który wywiera działanie psychiczne i behawioralne, nie jest jasno określony. Skutki farmakodynamiczne: pośrednie działanie sympatykomimetyczne u ludzi może prowadzić do wzrostu ciśnienia tętniczego, przyspieszenia akcji serca i zmniejszenia napięcia mięśni gładkich oskrzeli, choć zwykle nie jest bardzo wyraźne. Pobudzenie ośrodkowe objawia się m.in. wzrostem koncentracji, wydajności i podejmowania decyzji, aktywności psychofizycznej oraz tłumieniem zmęczenia i wyczerpania fizycznego. Tłumi apetyt, w dużych dawkach może powodować wzrost temperatury ciała, a wysokie dawki lub długotrwałe stosowanie mogą wywołać stereotypie behawioralne. Farmakokinetyka: łatwo wchłania się z przewodu pokarmowego; obecność pokarmu przyspiesza szybkość wchłaniania, lecz nie zmienia ilości wchłoniętej; szczytowe stężenia w osoczu po podaniu doustnym osiągane po ok. 2 h; podlega nasilonemu metabolizmowi pierwszego przejścia. Wiązanie z białkami jest niskie; wydalany w postaci metabolitów głównie z moczem, w niewielkich ilościach z kałem, a mniej niż 1% pojawia się w moczu jako niezmieniony związek. Głównym metabolitem jest kwas rytalinowy (kwas 2-fenylo-2-piperydylooctowy); okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi ok. 2 h. Przenika do mleka kobiecego.

ADHD (zespół nadpobudliwości ruchowej z deficytem uwagi): element kompleksowego programu leczenia u dzieci od 6 lat oraz u dorosłych, gdy inne metody terapeutyczne okazały się niewystarczająco skuteczne. Całościowy program obejmuje działania psychologiczne, edukacyjne i społeczne oraz farmakoterapię. Farmakoterapia nie jest wskazana u wszystkich dzieci z ADHD; decyzję podejmuje się po dokładnej ocenie ciężkości i przewlekłości objawów w odniesieniu do wieku dziecka. Zastosowanie leku rozważa się dopiero po nieskuteczności środków edukacyjnych i psychospołecznych. U dorosłych: warunkiem rozpoznania jest potwierdzenie występowania ADHD już w dzieciństwie, ustalone retrospektywnie na podstawie dokumentacji lub ustrukturyzowanych narzędzi/wywiadów; rozpoznanie powinno obejmować umiarkowane lub ciężkie zaburzenie funkcjonowania w co najmniej 2 obszarach (społecznym, związanym z nauką i (lub) zawodowym).

Leczenie ADHD inicjowane i nadzorowane przez lekarza doświadczonego w terapii tego zaburzenia, np. specjalistę pediatrę, psychiatrę dzieci i młodzieży lub psychiatrę. Zasady ogólne: na początku terapii konieczna ostrożność podczas zwiększania dawki; zwiększanie należy rozpocząć od możliwie najmniejszej dawki. Dawka dobierana indywidualnie, zależnie od potrzeb i odpowiedzi na leczenie. Należy dążyć do satysfakcjonującej kontroli objawów przy najmniejszej możliwej dawce dobowej. W ADHD czas podania dopasowuje się tak, by efekt pokrywał okres największych trudności w szkole (dzieci) i problemów społecznych oraz zaburzeń zachowania. Postać o zmodyfikowanym uwalnianiu: odpowiada podaniu dwa razy na dobę metylofenidatu o natychmiastowym uwalnianiu; ok. 50% substancji czynnej uwalnia się natychmiastowo, pozostałe 50% po ok. 4 godzinach. Przyjmowana raz na dobę zapewnia porównywalną całkowitą ekspozycję (AUC) w stosunku do postaci o natychmiastowym uwalnianiu podawanej dwa razy na dobę. Dzieci (6 lat i starsze): postać o zmodyfikowanym uwalnianiu stosowana raz dziennie, rano. Zalecana dawka początkowa 20 mg; leczenie można rozpocząć od 10 mg, jeśli wg oceny lekarza konieczne jest rozpoczęcie od mniejszej dawki. Alternatywnie rozpoczęcie od postaci o natychmiastowym uwalnianiu w dawce 10 mg i stopniowe zwiększanie zgodnie ze schematem tej postaci. Maksymalna dawka dobowa 60 mg. Postępowanie przy zbyt wczesnym ustępowaniu działania wieczorem u dzieci: mogą ponownie wystąpić zaburzenia zachowania lub problemy z zasypianiem; mała dawka postaci o natychmiastowym uwalnianiu pod koniec dnia może rozwiązać ten problem. Można też rozważyć schemat postaci o natychmiastowym uwalnianiu dwa razy na dobę. Nie należy kontynuować postaci o przedłużonym uwalnianiu, jeśli konieczna jest dodatkowa późna dawka postaci o natychmiastowym uwalnianiu, chyba że taka sama dodatkowa dawka była konieczna także przy standardowym schemacie postaci o natychmiastowym uwalnianiu przy równoważnej dawce porannej. Dorośli: postać o zmodyfikowanym uwalnianiu stosowana raz dziennie, zwykle rano; pora może być dostosowana indywidualnie, ale nie zbyt późno rano, aby uniknąć zaburzeń snu. Zalecana dawka początkowa 20 mg; u dorosłych w leczeniu ADHD należy stosować jedynie metylofenidat o zmodyfikowanym uwalnianiu. Nie należy przekraczać maksymalnej dawki dobowej 80 mg. Dorośli niestosujący wcześniej metylofenidatu: dawka początkowa 20 mg raz na dobę. Dawkę można zwiększać co tydzień o 20 mg na dobę. Pacjenci przechodzący ze schematu dziecięcego na dorosły: leczenie można kontynuować w takiej samej dawce dobowej. Jeśli wcześniej stosowano postać o natychmiastowym uwalnianiu, dawkę należy odpowiednio dostosować. Zmiana leczenia z postaci o natychmiastowym uwalnianiu na postać o zmodyfikowanym uwalnianiu: dawka powinna być równa całkowitej dawce dobowej postaci o natychmiastowym uwalnianiu, nie przekraczając 60 mg u dzieci i 80 mg u dorosłych. Przeliczenie: 5 mg dwa razy na dobę → 10 mg raz na dobę; 10 mg dwa razy → 20 mg; 15 mg dwa razy → 30 mg; 20 mg dwa razy → 40 mg; 30 mg dwa razy → 60 mg; w innych schematach dawkę początkową dobiera się wg oceny klinicznej. Dawkę można zwiększać co tydzień o 10 mg; maksymalna dawka dobowa w ADHD wynosi 60 mg u dzieci i 80 mg u dorosłych. Ocena i przerywanie leczenia: jeśli po miesiącu stosowania w odpowiednio dostosowanej dawce nie ma poprawy, leczenie należy odstawić. Dawkę należy zmniejszyć lub przerwać leczenie w przypadku paradoksalnego nasilenia objawów lub innych ciężkich działań niepożądanych. Leczenie należy okresowo odstawiać w celu oceny stanu pacjenta; poprawa może utrzymywać się zarówno podczas okresowego, jak i trwałego odstawienia; leczenie można wznowić dla kontroli objawów. Terapia nie musi być bezterminowa; u dzieci z ADHD zwykle można ją przerwać w czasie dojrzewania lub po jego zakończeniu. Leczenie długotrwałe (>12 miesięcy): lekarz decydujący o podawaniu ponad 12 miesięcy powinien okresowo weryfikować przydatność terapii, podejmując próby przerwania leczenia, aby ocenić funkcjonowanie pacjenta bez farmakoterapii. Zaleca się odstawienie co najmniej raz w roku (u dzieci najlepiej w czasie wakacji), aby ocenić stan pacjenta. Specjalne grupy: nie stosować u pacjentów w podeszłym wieku. Nie badano postaci o zmodyfikowanym uwalnianiu u pacjentów powyżej 60 lat. Metylofenidat nie był badany w zaburzeniach czynności wątroby – konieczna ostrożność. Nie był też badany w zaburzeniach czynności nerek – konieczna ostrożność. Nie stosować u dzieci w wieku poniżej 6 lat. Sposób podania: doustnie raz na dobę, rano; można przyjmować z posiłkiem lub bez posiłku. Nie należy przyjmować zbyt późno rano ze względu na ryzyko zaburzeń snu. Kapsułki można połykać w całości lub wysypać ich zawartość na niewielką ilość jedzenia; nie wolno ich rozgniatać, żuć ani dzielić. Jedzenia nie należy podgrzewać, gdyż wpływa to na zmodyfikowane uwalnianie. Peletek wysypanych na jedzenie nie można żuć ani rozgniatać.

Bezwzględne przeciwwskazania: - jaskra - guz chromochłonny nadnerczy - jednoczesne stosowanie nieselektywnych i nieodwracalnych inhibitorów MAO lub okres do 14 dni po ich odstawieniu, z uwagi na ryzyko przełomu nadciśnieniowego - nadczynność tarczycy lub tyreotoksykoza - obecna lub przebyta ciężka depresja, jadłowstręt psychiczny/zaburzenia łaknienia, skłonności samobójcze, objawy psychotyczne, ciężkie zaburzenia nastroju, mania, schizofrenia lub zaburzenia osobowości typu borderline - obecna lub przebyta ciężka, epizodyczna (typ I) choroba afektywna dwubiegunowa niepoddająca się skutecznej kontroli - ciężkie nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, zarostowa choroba tętnic, choroba niedokrwienna serca, wrodzone wady serca z istotnymi zaburzeniami hemodynamicznymi, kardiomiopatie, przebyty zawał mięśnia sercowego, groźne dla życia zaburzenia rytmu oraz kanałopatie - choroby naczyń mózgowych, tętniak mózgu, anomalie naczyniowe, w tym zapalenie naczyń lub udar Ostrożnie: - stany, w których zdrowiu pacjenta zagraża wzrost ciśnienia tętniczego lub częstości akcji serca - nieprawidłowości budowy serca, kardiomiopatia, znaczne zaburzenia rytmu lub inne ciężkie choroby serca, ze względu na ryzyko nagłej śmierci - dodatkowe czynniki ryzyka naczyniowo-mózgowego, w tym choroby układu sercowo-naczyniowego w wywiadzie oraz jednoczesne przyjmowanie leków podwyższających ciśnienie tętnicze - psychoza, gdyż leczenie może zaostrzyć zaburzenia zachowania i myślenia - współistniejąca choroba afektywna dwubiegunowa, zwłaszcza nieleczona typu I, z uwagi na ryzyko epizodu mieszanego/maniakalnego - tiki ruchowe i werbalne oraz zespół Tourette'a - istniejące stany lękowe, pobudzenie lub napięcie - padaczka oraz nieprawidłowości w zapisie EEG, z uwagi na obniżenie progu drgawkowego - rozpoznane uzależnienie od alkoholu lub leków, ze względu na ryzyko nadużywania - emocjonalna niestabilność, w tym osoby z historią uzależnienia od alkoholu lub leków - niewydolność nerek lub wątroby, wobec braku doświadczenia klinicznego - wiek powyżej 60 lat, gdyż bezpieczeństwo i skuteczność nie zostały ocenione - wiek poniżej 6 lat, gdyż bezpieczeństwo i skuteczność nie zostały ocenione - długotrwałe stosowanie u dzieci, wobec spowolnienia przyrostu masy ciała i opóźnienia rozwoju fizycznego - nietolerancja fruktozy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedobór sacharazy-izomaltazy

Wpływ na inne leki: nie ustalono, jak metylofenidat zmienia stężenia w osoczu leków podawanych jednocześnie, dlatego zalecana jest ostrożność przy łączeniu z innymi lekami, zwłaszcza o wąskim indeksie terapeutycznym. Metabolizm i CYP450: metylofenidat nie jest metabolizowany przez cytochrom P450 w stopniu istotnym klinicznie, a induktory i inhibitory CYP450 nie wpływają znacząco na jego farmakokinetykę. Enancjomery d- i l- metylofenidatu nie hamują w sposób znaczący izoenzymów CYP1A2, 2C8, 2C9, 2C19, 2D6, 2E1 ani 3A. Leki o wąskim indeksie terapeutycznym: metylofenidat może hamować metabolizm kumarynowych leków przeciwzakrzepowych, leków przeciwdrgawkowych (fenobarbital, fenytoina, prymidon) oraz niektórych leków przeciwdepresyjnych – trójpierścieniowych oraz selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny. Przy rozpoczynaniu i przerywaniu leczenia może być konieczne dostosowanie dawek tych leków oraz kontrola ich stężeń w osoczu (a przy kumarynie – czasów krzepnięcia). Zgodnie z tym opisano, że stężenie metylofenidatu we krwi zmniejszyło się, a objawy zespołu nadpobudliwości nasiliły, po rozpoczęciu leczenia karbamazepiną. Leki hipotensyjne: metylofenidat może osłabiać skuteczność leków stosowanych w nadciśnieniu tętniczym. Leki podwyższające ciśnienie: zalecana jest ostrożność u pacjentów przyjmujących równocześnie inne leki mogące podnosić ciśnienie tętnicze. Inhibitory MAO: z powodu ryzyka przełomu nadciśnieniowego metylofenidat jest przeciwwskazany u pacjentów leczonych (obecnie lub w ciągu ostatnich 2 tygodni) nieselektywnymi, nieodwracalnymi inhibitorami MAO. Anestetyki halogenowe: istnieje ryzyko nagłego wzrostu ciśnienia tętniczego w trakcie zabiegu chirurgicznego, dlatego przy planowej operacji nie należy stosować metylofenidatu w dniu zabiegu. Ośrodkowo działający agoniści receptora alfa-2: bezpieczeństwo skojarzenia z klonidyną i innymi ośrodkowo działającymi agonistami receptora alfa-2 nie zostało systematycznie ocenione. Leki dopaminergiczne: zalecana jest ostrożność przy łączeniu z lekami dopaminergicznymi, w tym przeciwpsychotycznymi; ponieważ dominującym działaniem metylofenidatu jest zwiększanie zewnątrzkomórkowego stężenia dopaminy, możliwe są interakcje farmakodynamiczne z bezpośrednimi i pośrednimi agonistami dopaminy (w tym z lewodopą i trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi) oraz z antagonistami dopaminy (w tym lekami przeciwpsychotycznymi). Leki zobojętniające: jednoczesne stosowanie leków zobojętniających może istotnie zmniejszać wchłanianie metylofenidatu.

Bardzo często: ból głowy; bezsenność, nerwowość; zmniejszenie łaknienia. Często – zaburzenia psychiczne: labilność emocjonalna, agresja, pobudzenie, lęk, depresja, drażliwość, nietypowe zachowania, niepokój ruchowy, zaburzenia snu, zmniejszone libido, napady paniki, stres, bruksizm. Zaburzenia układu nerwowego: drżenie, senność, zawroty głowy, dyskineza, hiperaktywność psychoruchowa. Metabolizm: jadłowstręt, umiarkowane zmniejszenie masy ciała i wzrostu w czasie długotrwałego stosowania u dzieci, zmniejszenie masy ciała u dorosłych. Zakażenia: zapalenie jamy nosowej i gardła. Serce: zaburzenia rytmu serca, kołatanie serca, tachykardia. Naczynia: nadciśnienie tętnicze krwi, obwodowe marznięcie. Układ oddechowy: kaszel, ból gardła i krtani, duszność. Przewód pokarmowy: nudności, suchość w jamie ustnej; ból brzucha, biegunka, dyskomfort w jamie brzusznej, wymioty, dyspepsja, ból zębów – objawy te zwykle występują na początku leczenia, można je łagodzić równoczesnym przyjmowaniem pokarmu. Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe: ból stawów. Objawy ogólne: gorączka, opóźnienie wzrostu w przypadku przedłużonego stosowania u dzieci, uczucie roztrzęsienia, zmęczenie, pragnienie. W badaniach diagnostycznych: zmiany ciśnienia tętniczego krwi i tętna (zwykle zwiększenie), zmniejszenie masy ciała. Niezbyt często – nadwrażliwość: reakcje nadwrażliwości, takie jak obrzęk naczynioruchowy, reakcje anafilaktyczne, obrzęk uszu, zmiany pęcherzowe, złuszczanie się skóry, pokrzywka, świąd, wysypka i wypryski skórne. Zaburzenia psychiczne: zaburzenia psychotyczne, omamy słuchowe, wzrokowe i dotykowe, złość, myśli samobójcze, zmiany nastroju, wahania nastroju, płaczliwość, tiki, pogorszenie istniejących już tików w zespole Tourette'a, nadmierna czujność, napięcie. Układ nerwowy: sedacja, akatyzja. Zaburzenia oka: podwójne widzenie, niewyraźne widzenie. Serce: ból w klatce piersiowej. Przewód pokarmowy: zaparcia. Wątroba: zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych. Skóra: obrzęk naczynioruchowy, reakcje pęcherzowe, złuszczanie się naskórka. Mięśnie: ból mięśni, drgawki mięśni, sztywność mięśni. Nerki: krwiomocz. W badaniach: szmery w sercu, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych. Rzadko – zaburzenia psychiczne: mania, dezorientacja, zaburzenia libido. Serce: dławica piersiowa. Zaburzenia oka: trudności w akomodacji, rozszerzenie źrenic, zaburzenia widzenia. Skóra: wysypka plamista, rumień. Układ rozrodczy: ginekomastia. Bardzo rzadko – zaburzenia krwi: niedokrwistość, leukopenia, małopłytkowość, plamica małopłytkowa. Zaburzenia psychiczne: próby samobójcze (także dokonane samobójstwo), przemijający nastrój depresyjny, nietypowe myślenie, apatia, powtarzanie zachowań, nadmierna koncentracja. Układ nerwowy – poważne: drgawki, ruchy choreoatetotyczne, przemijające niedokrwienne zaburzenia neurologiczne, złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS; zgłoszenia słabo udokumentowane, w większości przypadków pacjenci otrzymywali również inne produkty lecznicze, więc rola metylofenidatu nie jest jasna); zaburzenia naczyniowo-mózgowe (w tym zapalenie naczyń, krwotoki mózgowe, zdarzenia mózgowo-naczyniowe, zapalenie tętnic mózgowych, zatory naczyń mózgowych), napady drgawkowe typu grand mal, migrena, dysfemia. Naczynia: zapalenie i (lub) zamknięcie tętnic mózgowych, objaw Raynauda. Serce: zatrzymanie krążenia, zawał mięśnia sercowego. Wątroba: zaburzenia czynności wątroby, w tym śpiączka wątrobowa. Skóra: rumień wielopostaciowy, złuszczające zapalenie skóry, stała wysypka polekowa. Mięśnie: skurcze mięśni. Objawy ogólne: nagła śmierć sercowa. W badaniach: zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej we krwi, zwiększenie stężenia bilirubiny we krwi, zmniejszenie liczby płytek, nieprawidłowa liczba białych krwinek. Częstość nieznana – zaburzenia krwi: pancytopenia. Zaburzenia psychiczne: urojenia, zaburzenia myślenia, stany splątania, uzależnienie, słowotok; przypadki nadużywania i uzależnienia zgłaszano częściej dla postaci leku o natychmiastowym uwalnianiu. Układ oddechowy: krwawienie z nosa. Mięśnie: szczękościsk. Nerki: nietrzymanie moczu. Serce: tachykardia nadkomorowa, bradykardia, skurcze dodatkowe komór, skurcze dodatkowe. Układ rozrodczy: zaburzenia erekcji, priapizm, intensywne i długotrwałe erekcje. Objawy ogólne: dyskomfort w klatce piersiowej, wysoka gorączka. Z danych uzupełniających: opisywano reakcje nadwrażliwości; do reakcji skórnych należały złuszczające zapalenie skóry i rumień wielopostaciowy. Występowały też plamica, małopłytkowość i leukopenia. Odnotowano hepatotoksyczność ze zwiększeniem aktywności enzymów wątrobowych związaną ze stosowaniem doustnym, a także uszkodzenie wątrobowokomórkowe z żółtaczką, gorączką i złym samopoczuciem po dożylnym nadużyciu tabletek. W odniesieniu do wpływu na wzrost – stosowanie u dzieci wiązano ze zmniejszeniem centyli masy ciała po roku terapii oraz postępującym spadkiem centyli wzrostu istotnym po 2 latach; w innych obserwacjach ostateczny wzrost nie był ograniczony, a po odstawieniu leku obserwowano kompensacyjne nadgonienie wzrostu.

Umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn; może wywoływać zawroty głowy, senność oraz zaburzenia widzenia – zaburzenia akomodacji oka, podwójne i niewyraźne widzenie. W razie wystąpienia tych objawów wskazane unikanie potencjalnie ryzykownych czynności, w tym prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.

Wchłanianie z przewodu pokarmowego szybkie i niemal całkowite; obecność pokarmu w żołądku przyspiesza szybkość wchłaniania, ale nie zmienia całkowitej wchłoniętej ilości. Podanie z posiłkiem lub bez posiłku jest dopuszczalne; nie stwierdzono różnic w biodostępności po podaniu ze śniadaniem o dużej zawartości tłuszczu lub z musem jabłkowym w porównaniu z podaniem na czczo. Maksymalne stężenie w osoczu osiągane po ok. 2 h od dawki doustnej; podlega nasilonemu efektowi pierwszego przejścia. W postaci o zmodyfikowanym uwalnianiu profil dwufazowy – dwa wyraźne szczyty stężenia w odstępie ok. czterech godzin. Wiązanie z białkami niskie; we krwi rozdzielany między osocze (57%) i erytrocyty (43%), z białkami osocza wiąże się w 10–33%. Objętość dystrybucji: 2,65±1,1 L/kg mc. dla d-metylofenidatu oraz 1,8±0,9 L/kg mc. dla l-metylofenidatu. Łatwo przenika przez barierę krew–mózg. Przenika do mleka kobiecego. Metabolizm szybki i rozległy; biotransformacja zachodzi głównie za pośrednictwem karboksyloesterazy CES1A1. Głównym metabolitem jest kwas rytalinowy (kwas 2-fenylo-2-piperydynooctowy). Maksymalne stężenie kwasu alfa-fenylopiperydynooctowego w osoczu osiągane po ok. 2 h i jest 30–50 razy większe niż stężenie związku macierzystego. Okres półtrwania tego metabolitu jest ok. dwukrotnie dłuższy niż metylofenidatu, a jego średni klirens ogólnoustrojowy wynosi 0,17 L/h/kg mc. Kwas alfa-fenylopiperydynooctowy wykazuje niską aktywność farmakologiczną lub nie wykazuje jej wcale i odgrywa podrzędną rolę terapeutyczną. Wykrywane są jedynie niewielkie ilości metabolitów hydroksylowanych (hydroksymetylofenidat, kwas hydroksylowy); aktywność terapeutyczną wykazuje głównie związek macierzysty. Eliminacja: okres półtrwania w fazie eliminacji z osocza ok. 2 h. Średni klirens: 0,40±0,12 L/h/kg mc. dla d-metylofenidatu oraz 0,73±0,28 L/h/kg mc. dla l-metylofenidatu. Wydalanie głównie z moczem w postaci metabolitów; po podaniu doustnym ok. 78–97% dawki wydalane z moczem, a 1–3% z kałem w postaci metabolitów w ciągu 48–96 h. Mniej niż 1% pojawia się w moczu w postaci niezmienionej. Znaczna część dawki jest wydalana z moczem jako kwas alfa-fenylopiperydynooctowy (60–86%), prawdopodobnie niezależnie od pH. Czynność nerek: zaburzenia czynności nerek prawie nie wpływają na wydalanie nerkowe niezmienionej postaci metylofenidatu. Wydalanie nerkowe kwasu alfa-fenylopiperydynooctowego może jednak ulegać ograniczeniu, co stwarza możliwość kumulacji dawki u pacjentów z niewydolnością nerek. Farmakokinetyka u dzieci: brak widocznych różnic w farmakokinetyce metylofenidatu u dzieci z zespołem hiperkinetycznym/ADHD względem zdrowych osób dorosłych.