Metyloprednizolon

Glikokortykosteroid o silnym działaniu przeciwzapalnym; grupa: leki hormonalne do stosowania uogólnionego. Metyloprednizolon jest kortykosteroidem o głównie glukokortykoidowym profilu działania; 4 mg metyloprednizolonu odpowiada aktywnością przeciwzapalną ok. 5 mg prednizolonu. Silniej działa przeciwzapalnie niż prednizolon, przy słabszym zatrzymywaniu sodu i wody. Mechanizm molekularny: glikokortykosteroidy przenikają przez błony komórkowe i wiążą się ze swoistymi receptorami cytoplazmatycznymi; powstałe kompleksy wnikają do jądra komórkowego, wiążą się z DNA (chromatyna) i pobudzają transkrypcję mRNA oraz syntezę licznych enzymów, prawdopodobnie odpowiedzialnych za większość efektów obserwowanych po podaniu ogólnym. Maksymalna aktywność farmakologiczna występuje później niż szczytowe stężenie we krwi, co sugeruje, że efekty wynikają raczej z modyfikacji aktywności enzymów niż z działania bezpośredniego. Działanie przeciwzapalne i immunosupresyjne: redukcja liczby komórek immunologicznie czynnych w okolicy ogniska zapalnego; zwężenie światła naczyń krwionośnych; stabilizacja błon lizosomalnych; hamowanie fagocytozy; zmniejszenie wytwarzania prostaglandyn i ich pochodnych. Estry postaci miejscowej (aceponian): metyloprednizolonu aceponian wiąże się z wewnątrzkomórkowym receptorem glikokortykosteroidowym, co dotyczy zwłaszcza jego głównego metabolitu – 17-propionianu-6α-metyloprednizolonu, powstającego w skórze po odłączeniu grupy estrowej. Kompleks steroid-receptor indukuje syntezę makrokortyny, która hamuje uwalnianie kwasu arachidonowego i tym samym tworzenie mediatorów zapalnych – prostaglandyn i leukotrienów. Działanie immunosupresyjne wiąże się z hamowaniem syntezy cytokin oraz słabo poznanym działaniem antymitotycznym. Efekt wazokonstrykcyjny wynika z hamowania syntezy rozszerzających naczynia prostaglandyn lub nasilenia kurczącego naczynia działania adrenaliny. Wpływ metaboliczny i pozazapalny: poza wpływem na procesy zapalne i immunologiczne glikokortykosteroidy oddziałują na metabolizm węglowodanów, białek i tłuszczów; działają także na układ sercowo-naczyniowy, mięśnie szkieletowe i ośrodkowy układ nerwowy. powodują katabolizm białek, a uwolnione aminokwasy w wątrobie przekształcane są w glukozę i glikogen (glukoneogeneza); wskutek zmniejszonego wchłaniania glukozy w tkankach obwodowych może wystąpić hiperglikemia i glukozuria, szczególnie u osób ze skłonnością do cukrzycy. wywołują lipolizę (głównie w kończynach) oraz efekt lipogenny (klatka piersiowa, szyja, głowa), co prowadzi do redystrybucji tkanki tłuszczowej. Potencja i profil: 4 mg metyloprednizolonu odpowiada działaniu przeciwzapalnemu 20 mg hydrokortyzonu; efekt mineralokortykosteroidowy jest minimalny (200 mg metyloprednizolonu odpowiada 1 mg dezoksykortykosteronu). Ester octanowy: metyloprednizolonu octan jest steroidem o silnym działaniu przeciwzapalnym, o właściwościach jak metyloprednizolon, lecz słabiej rozpuszczalny i wolniej metabolizowany, przez co działa dłużej.

Glikokortykosteroid o działaniu obejmującym leczenie objawowe wielu chorób oraz – w zaburzeniach endokrynologicznych – terapię substytucyjną. Glikokortykosteroidy stosuje się jedynie w leczeniu objawowym, z wyjątkiem zaburzeń endokrynologicznych, kiedy są stosowane w leczeniu substytucyjnym. Drogi podania: domięśniowa – gdy leczenie doustne nie może być zastosowane; dożylna; dostawowa, do kaletki maziowej, okołostawowa oraz bezpośrednio na zmianę chorobową; doodbytnicza; a także miejscowa na skórę. Zaburzenia endokrynologiczne: pierwotna lub wtórna niedoczynność kory nadnerczy (lekami z wyboru są hydrokortyzon lub kortyzon; w razie konieczności syntetyczne analogi można stosować jednocześnie z mineralokortykosteroidami, przy czym u niemowląt i dzieci uzupełniające podawanie mineralokortykosteroidów jest szczególnie istotne); ostra niedoczynność kory nadnerczy; leczenie wstrząsu wywołanego niewydolnością kory nadnerczy albo wstrząsu nieodpowiadającego na konwencjonalne leczenie, w razie potwierdzenia lub podejrzenia niewydolności kory nadnerczy; przed zabiegami chirurgicznymi oraz w przypadku ciężkiej choroby lub urazu u pacjentów ze zdiagnozowaną niewydolnością kory nadnerczy lub zmniejszonym poziomem hormonów nadnerczy; wrodzony przerost nadnerczy; hiperkalcemia w przebiegu choroby nowotworowej; nieropne zapalenie tarczycy. Choroby reumatyczne (krótkotrwałe leczenie wspomagające w zaostrzeniu): pourazowa choroba zwyrodnieniowa stawów; zapalenie nadkłykcia; zapalenie błony maziowej w przebiegu choroby zwyrodnieniowej stawów; ostre nieswoiste zapalenie pochewki ścięgna; reumatoidalne zapalenie stawów, w tym młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów (w niektórych przypadkach jako leczenie podtrzymujące małymi dawkami); łuszczycowe zapalenie stawów; ostre dnawe zapalenie stawów; zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa; ostre i podostre zapalenie kaletki maziowej. Układowe choroby tkanki łącznej (zaostrzenie lub leczenie podtrzymujące): toczeń rumieniowaty układowy; układowe zapalenie wielomięśniowe i zapalenie skórno-mięśniowe; ostre reumatyczne zapalenie mięśnia sercowego; zapalenie nerek w przebiegu tocznia; guzkowe zapalenie tętnic; zespół Goodpastura. Choroby dermatologiczne: pęcherzyca; pęcherzowe opryszczkowate zapalenie skóry; ciężka odmiana rumienia wielopostaciowego (zespół Stevensa-Johnsona); ciężka postać łojotokowego zapalenia skóry; złuszczające zapalenie skóry; ziarniniak grzybiasty; ciężka postać łuszczycy. Choroby alergiczne (ciężkie lub uniemożliwiające funkcjonowanie, przy nieskuteczności leczenia tradycyjnego): astma oskrzelowa; reakcja nadwrażliwości na leki; wyprysk kontaktowy (kontaktowe zapalenie skóry); reakcje pokrzywkowe po transfuzji; atopowe zapalenie skóry; ostry obrzęk krtani niezwiązany z infekcją (lekiem pierwszego wyboru jest adrenalina); choroba posurowicza. Choroby oczu (ciężkie ostre i przewlekłe procesy alergiczne i zapalne oka oraz jego przydatków): półpasiec oczny; reakcja nadwrażliwości na leki; zapalenie tęczówki oraz zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego; zapalenie w obrębie przedniego odcinka oka; zapalenie naczyniówki i siatkówki; alergiczne zapalenie spojówek; rozlane zapalenie błony naczyniowej tylnego odcinka oka; alergiczne brzeżne owrzodzenia rogówki; zapalenie nerwu wzrokowego; zapalenie rogówki; współczulne zapalenie błony naczyniowej. Choroby przewodu pokarmowego (leczenie układowe w ostrej fazie/zaostrzeniu): wrzodziejące zapalenie jelita grubego; choroba Leśniowskiego-Crohna. Choroby układu oddechowego: piorunująca lub rozsiana gruźlica płuc jednocześnie z odpowiednim leczeniem przeciwgruźliczym; objawowa sarkoidoza; beryloza; zespół Loefflera niepoddający się leczeniu innymi lekami; zachłystowe zapalenie płuc; umiarkowane lub ciężkie zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis jiroveci u pacjentów z AIDS (jako leczenie wspomagające, gdy podane w ciągu pierwszych 72 godzin od wstępnego leczenia skierowanego przeciwko Pneumocystis). Choroby krwi: wtórna małopłytkowość u dorosłych; niedobór erytroblastów w szpiku (erytroblastopenia); nabyta (autoimmunologiczna) niedokrwistość hemolityczna; wrodzona niedokrwistość hipoplastyczna; idiopatyczna plamica małopłytkowa u dorosłych (wyłącznie podawanie dożylne, przeciwwskazane jest podawanie domięśniowe). Choroby nowotworowe (leczenie paliatywne): białaczki i chłoniaki u dorosłych; ostra białaczka u dzieci; poprawa jakości życia pacjentów z nowotworami w stadium terminalnym. Obrzęki: wywołanie diurezy albo remisji białkomoczu w zespole nerczycowym – bez mocznicy, idiopatycznym oraz w przebiegu tocznia rumieniowatego. Układ nerwowy: obrzęk mózgu związany z obecnością guza – pierwotnym lub przerzutowym – i (lub) związany z leczeniem chirurgicznym lub radioterapią; zaostrzenie w przebiegu stwardnienia rozsianego; ostre urazy rdzenia kręgowego, przy czym leczenie należy rozpocząć w ciągu ośmiu godzin od urazu. Inne: gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych przy obecności bloku podpajęczynówkowego lub w sytuacji zagrożenia takim blokiem, wraz z odpowiednim leczeniem przeciwgruźliczym; włośnica z zajęciem układu nerwowego lub mięśnia sercowego; przeszczepianie narządów; zapobieganie nudnościom i wymiotom związanym z chemioterapią nowotworu. Podanie dostawowe, do kaletki maziowej i okołostawowe (krótkotrwała terapia uzupełniająca): zapalenie błony maziowej w przebiegu choroby zwyrodnieniowej stawów; zapalenie nadkłykcia; reumatoidalne zapalenie stawów; ostre nieswoiste zapalenie pochewki ścięgna; ostre i podostre zapalenie kaletki maziowej; pourazowa choroba zwyrodnieniowa stawów; ostre dnawe zapalenie stawów. Podanie bezpośrednio do zmiany chorobowej: keloidy; ograniczone miejscowo, przerostowe, nacieknięte, zapalne zmiany w przebiegu liszaja płaskiego, łuszczycy plackowatej, ziarniniaka obrączkowatego oraz przewlekłego liszaja prostego (ograniczonego neurodermitu); toczeń rumieniowaty krążkowy (ogniskowy); łysienie plackowate; obumieranie tłuszczowate skóry; leczenie guzów torbielowatych, zapaleń rozcięgien lub zapaleń ścięgien (ganglionów). Stosowanie miejscowe na skórę: łagodna do umiarkowanej ostra egzema egzogenna (alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia, wyprysk pieniążkowaty, wyprysk potnicowy, wyprysk pospolity) i egzema endogenna (atopowe zapalenie skóry, neurodermit), wyprysk łojotokowy z silnym stanem zapalnym – u dorosłych oraz u niemowląt w wieku 4 miesięcy lub starszych, dzieci i młodzieży.

Zasady ogólne: dawkowanie ustala się indywidualnie w zależności od ciężkości choroby, rokowania, oczekiwanego czasu trwania choroby oraz odpowiedzi na leczenie; dawkowanie dostosowuje się do ciężkości choroby i reakcji pacjenta, a okres leczenia powinien być jak najkrótszy. Zaleca się najmniejszą skuteczną dawkę zapewniającą kontrolę choroby przez możliwie najkrótszy czas. Dawkę podtrzymującą ustala się stopniowo zmniejszając dawkę początkową w odpowiednich odstępach aż do najmniejszej dawki zapewniającej odpowiedź kliniczną. Po stosowaniu dłuższym niż kilka dni zmniejszanie dawki i (lub) odstawienie powinno przebiegać stopniowo. Po długim okresie stosowania nie wolno nagle przerywać leczenia – odstawiać stopniowo. W razie wystąpienia samoistnej remisji w schorzeniu przewlekłym leczenie należy przerwać. Przy współistniejącym stresie dawkowanie należy zwiększyć. Dzieci: u niemowląt i dzieci dawki zmniejsza się, przy czym dawkowanie powinno zależeć raczej od ciężkości choroby niż od przeliczenia wg wieku lub masy ciała. Przy podaniu układowym dawka nie powinna być mniejsza niż 0,5 mg/kg mc. na dobę. PODANIE UKŁADOWE (octan – domięśniowo): Przeliczanie z terapii doustnej: przy oczekiwanym długotrwałym działaniu dawkę tygodniową oblicza się mnożąc doustną dawkę dobową przez 7 i podaje w jednym wstrzyknięciu. Zespół nadnerczowo-płciowy: 40 mg domięśniowo co dwa tygodnie w pojedynczym wstrzyknięciu. Reumatoidalne zapalenie stawów (leczenie podtrzymujące): tygodniowa dawka domięśniowa 40–120 mg; w zmianach skórnych ustępujących pod wpływem kortykosteroidów zwykle 40–120 mg octanu metyloprednizolonu domięśniowo w odstępach od jednego do czterech tygodni. Zapalenie skóry po sumaku jadowitym: pojedyncza dawka domięśniowa 80–120 mg przynosi złagodzenie w ciągu 8–12 godzin; w przewlekłym kontaktowym zapaleniu skóry wstrzyknięcia można powtarzać co 5–10 dni. Łojotokowe zapalenie skóry: tygodniowa dawka 80 mg; w astmie po 80–120 mg domięśniowo poprawa w ciągu 6–48 godzin. Działanie utrzymuje się od kilku dni do dwóch tygodni. PODANIE MIEJSCOWE (octan – dostawowo i okołostawowo): Wielkość dawki dostawowej zależy od wielkości stawu i ciężkości stanu. Dawki orientacyjne: stawy duże (kolanowe, skokowe, barkowe) 20–80 mg; średnie (łokciowe, nadgarstki) 10–40 mg; małe (śródręczno-paliczkowe, międzypaliczkowe, mostkowo-obojczykowe, barkowo-obojczykowe) 4–10 mg. W schorzeniach przewlekłych wstrzyknięcia można powtarzać w odstępach od jednego do pięciu lub więcej tygodni, zależnie od uzyskanej poprawy. Ganglion, zapalenie ścięgna, zapalenie nadkłykcia: dawki 4–30 mg zależnie od ciężkości stanu; w stanach nawracających lub przewlekłych konieczne może być powtórne wstrzyknięcie. Schorzenia skórne (śródzmianowo): 20–60 mg octanu metyloprednizolonu do zmiany; w większych zmianach 20–40 mg w kilku wstrzyknięciach; unikać ilości mogących wywołać przebarwienie skóry z ryzykiem niewielkiego ogniska martwicy. Zwykle jedno do czterech wstrzyknięć, a odstępy między nimi zależą od rodzaju zmiany i czasu trwania poprawy. PODANIE WE WLEWIE DOODBYTNICZYM (octan): Wrzodziejące zapalenie jelita grubego: 40–120 mg w postaci wlewek doodbytniczych lub ciągłego wlewu, od trzech do siedmiu razy tygodniowo przez co najmniej dwa tygodnie, jako leczenie uzupełniające. U wielu pacjentów objawy udaje się opanować podaniem 40 mg w objętości 30–300 ml wody. PODANIE UKŁADOWE (bursztynian sodowy – dożylnie, domięśniowo, wlew dożylny): Roztwór soli sodowej bursztynianu metyloprednizolonu podaje się we wstrzyknięciach dożylnych lub domięśniowych albo we wlewie dożylnym. W stanach nagłych w początkowym okresie preferowana jest iniekcja dożylna. Gdy konieczne jest szybkie uzyskanie maksymalnego działania hormonalnego, wskazane jest podanie dożylne dobrze rozpuszczalnej soli sodowej bursztynianu. Po początkowym okresie stosowania w nagłych sytuacjach należy rozważyć przejście na postać o wydłużonym działaniu lub podanie doustne. Stany zagrożenia życia: 30 mg/kg mc. dożylnie przez co najmniej 30 minut; dawkę można powtarzać co 4–6 godzin przez okres nieprzekraczający 48 godzin. Terapia pulsacyjna: pulsy dożylne 250 mg na dobę lub więcej przez kilka dni (zwykle ≤5 dni) w zaostrzeniach lub oporności na standardowe leczenie – m.in. choroby reumatyczne, toczeń rumieniowaty układowy, stany z obrzękami jak zapalenie kłębuszków nerkowych czy nefropatia toczniowa. W stwardnieniu rozsianym opornym na standardowe leczenie (lub w zaostrzeniach) 30-minutowe pulsy dożylne 500 mg lub 1000 mg na dobę przez 3 lub 5 dni. Leczenie wspomagające innych schorzeń: dawka początkowa dożylna 10–500 mg zależnie od stanu klinicznego; w krótkoterminowym leczeniu ciężkich stanów ostrych mogą być potrzebne większe dawki. Dawki do 250 mg podaje się dożylnie przez co najmniej 5 minut, większe przez co najmniej 30 minut; kolejne dawki dożylnie lub domięśniowo w odstępach zależnych od odpowiedzi i stanu klinicznego. PODANIE MIEJSCOWE NA SKÓRĘ (emulsja 1 mg/g): Stosowany miejscowo na skórę – raz na dobę cienką warstwą, delikatnie rozetrzeć w miejscach zajętych chorobą. U dorosłych zwykle nie dłużej niż 2 tygodnie. W wyprysku łojotokowym z silnym stanem zapalnym zmiany na twarzy leczy się nie dłużej niż tydzień. Dzieci i młodzież: nie ma konieczności dostosowania dawkowania u niemowląt w wieku 4 miesięcy lub starszych, dzieci i młodzieży. Czas leczenia u dzieci należy ograniczyć do minimum. Bezpieczeństwo u niemowląt poniżej 4 miesięcy nie zostało ustalone. Monitorowanie: w trakcie leczenia przewlekłego regularnie wykonuje się badanie ogólne moczu, oznaczenie glukozy dwie godziny po posiłku, pomiar ciśnienia tętniczego i masy ciała oraz prześwietlenie klatki piersiowej. U pacjentów z chorobą wrzodową w wywiadzie lub z nasilonymi objawami dyspeptycznymi wskazane jest przeglądowe badanie radiologiczne górnego odcinka przewodu pokarmowego.

Bezwzględne przeciwwskazania: - uogólnione zakażenia grzybicze - podanie dooponowe (dokanałowe) i nadtwardówkowe - podanie dożylne - podanie donosowe oraz do gałki ocznej i innych miejsc, takich jak skóra pokrywająca czaszkę, jama ustno-gardłowa, zwój klinowo-podniebienny - stosowanie szczepionek żywych lub żywych atenuowanych przy immunosupresyjnych dawkach kortykosteroidów - u wcześniaków i noworodków (postać dożylna) - gruźlica lub kiła skóry (postać miejscowa) - zakażenia wirusowe skóry, np. opryszczka lub ospa wietrzna/półpasiec (postać miejscowa) - bakteryjna i grzybicza choroba skóry (postać miejscowa) - trądzik różowaty (postać miejscowa) - okołoustne zapalenie skóry (postać miejscowa) - owrzodzenia skóry (postać miejscowa) - trądzik pospolity (postać miejscowa) - zanikowe choroby skóry (postać miejscowa) - odczyn poszczepienny w obszarze przewidzianym do leczenia (postać miejscowa) Ostrożnie: - cukrzyca z ryzykiem jej pogorszenia oraz predyspozycją do rozwoju u pacjentów długotrwale leczonych - czynna, utajona gruźlica lub dodatni wynik próby tuberkulinowej z ryzykiem nawrotu - choroba lub zespół Cushinga - niedoczynność tarczycy z nasileniem działania kortykosteroidów - nadczynność tarczycy z ryzykiem tyreotoksycznego porażenia okresowego przy hipokaliemii - istniejąca niestabilność emocjonalna lub tendencje psychotyczne - zaburzenia przebiegające z drgawkami - miastenia - opryszczka oczna lub półpasiec z objawami ocznymi ze względu na ryzyko perforacji rogówki - czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego, dyslipidemia i nadciśnienie tętnicze przy dużych dawkach i długotrwałym leczeniu - zastoinowa niewydolność serca - zaburzenia zakrzepowo-zatorowe lub skłonność do nich - nadciśnienie tętnicze - nieswoiste wrzodziejące zapalenie jelita grubego z zagrożeniem perforacją lub ropniem, zapalenie uchyłków, świeże zespolenia jelitowe, czynna lub utajona choroba wrzodowa - marskość wątroby ze szczególnie nasilonym działaniem glikokortykosteroidów - niewydolność nerek - twardzina układowa ze względu na ryzyko twardzinowej kryzy nerkowej - podejrzewany lub stwierdzony guz chromochłonny ze względu na ryzyko przełomu - wysokie ryzyko zespołu rozpadu guza (nowotwory o wysokim wskaźniku proliferacji, dużej masie i wrażliwości na leki cytotoksyczne) - urazowe uszkodzenie mózgu (stosowanie ogólnoustrojowe niezalecane) - ostre zakażenie w obrębie miejsca podania dostawowego, dokaletkowego lub dościęgnowego - staw objęty w przeszłości zakażeniem (podanie miejscowe) - staw niestabilny (podanie dostawowe) - jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A, w tym kobicystatu - jednoczesne stosowanie kwasu acetylosalicylowego i NLPZ z kortykosteroidami - jednoczesne stosowanie doustnych leków przeciwzakrzepowych i antagonistów witaminy K - dłuższe leczenie u niemowląt i dzieci ze względu na ryzyko zahamowania wzrostu - niemowlęta poniżej 4 miesięcy oraz dzieci od 4 miesięcy do 3 lat (postać miejscowa) - wcześniaki ze względu na ryzyko kardiomiopatii przerostowej - rozległe powierzchnie skóry, większe niż 40% powierzchni ciała (postać miejscowa) - stosowanie pod opatrunkiem okluzyjnym (postać miejscowa) - szybkie dożylne podanie dużych dawek (ponad 0,5 g w czasie poniżej 10 minut) ze względu na ryzyko zaburzeń rytmu, zapaści krążeniowej lub zatrzymania akcji serca

Metyloprednizolon jest substratem enzymów cytochromu P450 (CYP) i jest metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4. Enzym ten katalizuje 6β-hydroksylację steroidów, niezbędny etap metabolizmu fazy I, w przypadku kortykosteroidów endogennych i syntetycznych. Inhibitory CYP3A4: leki hamujące aktywność CYP3A4 zmniejszają klirens wątrobowy i zwiększają stężenie metyloprednizolonu w osoczu, przez co może być konieczne dostosowanie dawki, aby uniknąć toksyczności steroidu. Do inhibitorów należą: izoniazyd; aprepitant i fosaprepitant; itrakonazol i ketokonazol; inhibitory proteazy HIV; kobicystat; diltiazem; etynyloestradiol/noretyndron; sok grejpfrutowy; cyklosporyna; klarytromycyna i erytromycyna; troleandomycyna. Dodatkowo metyloprednizolon może spowodować wzrost wskaźnika acetylacji i klirensu izoniazydu. Induktory CYP3A4: leki indukujące aktywność CYP3A4 zwiększają klirens wątrobowy i w ten sposób zmniejszają stężenie metyloprednizolonu w osoczu, co może wymagać zwiększenia dawkowania, aby uzyskać oczekiwany efekt kliniczny. Należą do nich ryfampicyna; karbamazepina; fenobarbital i fenytoina. Inne substraty CYP3A4: w obecności innego substratu CYP3A4 może zmienić się klirens wątrobowy metyloprednizolonu, a więc niezbędne jest odpowiednie dostosowanie dawki, a przy jednoczesnym podawaniu może wzrosnąć ryzyko wystąpienia działań niepożądanych związanych z jednym z leków. Substratami są m.in. cyklofosfamid i takrolimus. Cyklosporyna: przy jednoczesnym stosowaniu z metyloprednizolonem występuje wzajemne hamowanie metabolizmu, co może zwiększać stężenie jednego lub obu leków w osoczu i ryzyko działań niepożądanych; opisywano również występowanie drgawek. Doustne leki przeciwzakrzepowe (antagoniści witaminy K oraz leki niebędące antagonistami witaminy K): wpływ jednoczesnego stosowania może być zmienny – donoszono zarówno o zwiększonym, jak i zmniejszonym działaniu tych leków przeciwzakrzepowych, dlatego należy kontrolować wskaźniki krzepnięcia krwi, aby zapewnić odpowiednie działanie przeciwzakrzepowe. Inhibitory proteazy HIV: indynawir i rytonawir mogą zwiększać stężenie kortykosteroidów w osoczu, a kortykosteroidy mogą indukować metabolizm inhibitorów proteazy HIV, co może spowodować zmniejszenie ich stężenia w osoczu. NLPZ: jednoczesne stosowanie kortykosteroidów z NLPZ może zwiększać częstość występowania krwawień i owrzodzeń przewodu pokarmowego; metyloprednizolon może zwiększać klirens kwasu acetylosalicylowego podawanego w wysokich dawkach, co może prowadzić do zmniejszenia stężenia salicylanów w surowicy, natomiast przerwanie leczenia metyloprednizolonem może prowadzić do wzrostu stężenia salicylanów i zwiększenia ryzyka ich toksyczności. Leki przeciwcholinergiczne: kortykosteroidy mogą wpływać na ich działanie – podczas jednoczesnego stosowania dużych dawek kortykosteroidów i leków blokujących przewodnictwo nerwowo-mięśniowe donoszono o ostrej miopatii. Ponadto obserwowano antagonistyczne działanie na mechanizm blokady przewodnictwa nerwowo-mięśniowego pankuronium i wekuronium, czego można oczekiwać w przypadku wszystkich kompetycyjnych blokerów przewodnictwa nerwowo-mięśniowego. Inhibitory cholinoesterazy: steroidy mogą zmniejszać ich wpływ u pacjentów z miastenią. Leki przeciwcukrzycowe: może być konieczne dostosowanie ich dawki, ponieważ kortykosteroidy mogą zwiększyć stężenie glukozy we krwi. Aminoglutetymid: wywołana nim supresja czynności nadnerczy może zaostrzyć zmiany hormonalne wywołane przez długotrwałe leczenie glikokortykosteroidami. Leki zmniejszające stężenie potasu: podczas jednoczesnego stosowania (np. diuretyków) należy uważnie obserwować pacjentów pod kątem rozwoju hipokaliemii; ryzyko to jest także zwiększone przy łącznym stosowaniu kortykosteroidów z amfoterycyną B, ksantynami lub agonistami beta-2. Niezgodności: zaleca się dożylne podawanie soli sodowej bursztynianu metyloprednizolonu osobno, bez innych związków podawanych dożylnie, aby uniknąć problemów związanych ze zgodnością lub stabilnością. Wykazano niezgodność fizyczną w roztworze m.in. z allopurynolem sodu, chlorowodorkiem doksapramu, tygecykliną, chlorowodorkiem diltiazemu, glukonianem wapnia, bromkiem wekuronium, bromkiem rokuronium, besylanem cisatrakurium, glikopirolinianem i propofolem.

Profil działań niepożądanych odpowiada glikokortykosteroidom. Szybkie wstrzyknięcie dużych dawek dożylnych wiązano z zapaścią krążeniową. Metyloprednizolon może w nieco mniejszym stopniu niż prednizolon powodować zatrzymanie sodu i wody. Przy podaniu na skórę, zwłaszcza na duże powierzchnie, uszkodzoną skórę lub pod opatrunkiem okluzyjnym, kortykosteroidy mogą wchłaniać się w ilościach wystarczających do wywołania działania ogólnoustrojowego. Po podaniu niezalecanymi drogami dooponową/nadtwardówkową: zapalenie pajęczynówki, zaburzenia czynności żołądka i jelit lub pęcherza moczowego, ból głowy, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, niedowład poprzeczny/porażenie poprzeczne, napady drgawkowe, zaburzenia czucia. Z częstością nieznaną (dla podania układowego/pozajelitowego): Zakażenia: zakażenia oportunistyczne, zakażenia, zapalenie otrzewnej, zakażenia w miejscu wstrzyknięcia. Zapalenie otrzewnej może być pierwszym objawem przedmiotowym lub podmiotowym zaburzeń żołądka i jelit, takich jak perforacja, zaparcie lub zapalenie trzustki. Krew i układ chłonny: leukocytoza. Układ immunologiczny: reakcje nadwrażliwości, reakcje anafilaktyczne, reakcje anafilaktoidalne. Zaburzenia endokrynologiczne: zespół Cushinga, supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespół odstawienia steroidów. Metabolizm i odżywianie: kwasica metaboliczna, lipomatoza nadtwardówkowa, retencja sodu, zatrzymanie płynów, zasadowica hipokaliemiczna, dyslipidemia, zaburzenia tolerancji glukozy, zwiększenie zapotrzebowania na insulinę (lub doustne leki przeciwcukrzycowe u pacjentów z cukrzycą), lipomatoza, zwiększenie łaknienia mogące prowadzić do zwiększenia masy ciała. Zaburzenia psychiczne: zaburzenia afektywne (nastrój depresyjny, nastrój euforyczny, niestabilność emocjonalna, uzależnienie od leku, myśli samobójcze), zaburzenia psychotyczne (stan pobudzenia maniakalnego, urojenia, omamy, schizofrenia), zaburzenia umysłowe, zmiany osobowości, stan splątania, lęk, zmiany nastroju, nieprawidłowe zachowania, bezsenność, drażliwość. Układ nerwowy: zwiększenie ciśnienia śródczaszkowego (z obrzękiem tarczy nerwów wzrokowych [łagodne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe]), napady drgawkowe, niepamięć, zaburzenia funkcji poznawczych, zawroty głowy, ból głowy. Zaburzenia oka: chorioretinopatia, zaćma, jaskra, wytrzeszcz; ślepota. Rzadkie przypadki ślepoty związanej z leczeniem podawanym wokół zmiany w okolicach twarzy i głowy. Zaburzenia ucha i błędnika: zawroty głowy pochodzenia błędnikowego. Zaburzenia serca: zastoinowa niewydolność serca u podatnych pacjentów; arytmia. Zaburzenia naczyniowe: zdarzenia zakrzepowe, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, uderzenia gorąca. Układ oddechowy: zator tętnicy płucnej, czkawka. Zaburzenia żołądka i jelit: wrzody trawienne (z możliwością następczej perforacji i krwawienia), perforacja jelita, krwawienie z żołądka, zapalenie trzustki, wrzodziejące zapalenie przełyku, zapalenie przełyku, wzdęcia, ból brzucha, biegunka, niestrawność, nudności. Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych: zapalenie wątroby, zwiększona aktywność enzymów wątrobowych (zwiększona aktywność aminotransferazy alaninowej, zwiększona aktywność aminotransferazy asparaginowej); zapalenie wątroby zgłaszano przy podaniu dożylnym. Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: obrzęk naczynioruchowy, nadmierne owłosienie, wybroczyny, wylewy krwawe podskórne lub dotkankowe, zanik skóry, rumień, nadmierne pocenie się, rozstępy skórne, wysypka, świąd, pokrzywka, trądzik, odbarwienia skóry, zapalenie tkanki podskórnej. Zgłoszono kilka przypadków zapalenia tkanki podskórnej po zmniejszeniu dawki lub przerwaniu terapii, zwłaszcza po długotrwałym leczeniu dużymi dawkami; zapalenie tkanki podskórnej występuje częściej u dzieci i młodzieży niż u osób dorosłych i w większości przypadków ustępuje samoistnie. Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej: osłabienie mięśni, bóle mięśniowe, miopatia, zanik mięśni, osteoporoza, martwica kości, złamania patologiczne, neuropatyczne zwyrodnienie stawów, bóle stawowe, zahamowanie wzrostu; zaostrzenie bólu po wstrzyknięciu (po podaniu dostawowym, okołostawowym i do pochewki ścięgna). Zaburzenia układu rozrodczego: nieregularne miesiączki. Zaburzenia ogólne i w miejscu podania: zaburzone gojenie się ran, obrzęk obwodowy, uczucie zmęczenia, złe samopoczucie, reakcje w miejscu wstrzyknięcia; jałowy ropień. Badania diagnostyczne: zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, zmniejszenie tolerancji węglowodanów, zmniejszenie stężenia potasu we krwi, zwiększenie stężenia wapnia w moczu, zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej we krwi, zwiększenie stężenia mocznika we krwi, zahamowanie odpowiedzi na testy skórne. Urazy i powikłania po zabiegach: złamania kompresyjne kręgosłupa, zerwanie ścięgna. Przy stosowaniu miejscowym na skórę najczęściej obserwowanym działaniem niepożądanym było pieczenie w miejscu zastosowania. Często: w miejscu podania pieczenie. Niezbyt często: wyprysk, złuszczanie i pęknięcia skóry; w miejscu podania – ból, pęcherzyki, świąd, nadżerki. Częstość nieznana: nieostre widzenie. Podobnie jak w przypadku innych kortykosteroidów do stosowania miejscowego, mogą wystąpić następujące miejscowe działania niepożądane (częstość nieznana): zanik skóry, suchość w miejscu podania i rumień w miejscu podania, rozstępy skórne, zapalenie mieszków włosowych w miejscu podania, nadmierne owłosienie, teleangiektazja, okołoustne zapalenie skóry, przebarwienia skóry, trądzik i (lub) alergiczne reakcje skórne. Do działań ogólnoustrojowych może dojść z powodu wchłaniania zastosowanych miejscowo produktów leczniczych zawierających kortykosteroidy.

Płodność: w badaniach na zwierzętach kortykosteroidy upośledzały płodność; brak danych o wpływie na płodność przy podaniu miejscowym metyloprednizolonu aceponianu. Ciąża: część badań na zwierzętach wskazuje, że kortykosteroidy podawane matce mogą wywoływać wady rozwojowe płodu, jednak u kobiet ciężarnych nie wydają się powodować wad wrodzonych. W przypadku podania miejscowego brak wystarczających danych u kobiet w ciąży; w badaniach na zwierzętach metyloprednizolonu aceponian działał embriotoksycznie i (lub) teratogennie w dawkach przekraczających leczniczą. Badania epidemiologiczne sugerują możliwość zwiększonego ryzyka rozszczepu jamy ustnej u noworodków kobiet leczonych glikokortykosteroidami ogólnoustrojowo w pierwszym trymestrze ciąży. Stosowanie dopuszczalne wyłącznie po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka dla matki i płodu. Miejscowych kortykosteroidów należy zasadniczo unikać w pierwszym trymestrze; w ciąży i podczas laktacji unikać leczenia dużych obszarów skóry, długotrwałej terapii i opatrunków okluzyjnych. Przenikanie i skutki u płodu/noworodka (podanie układowe): kortykosteroidy łatwo przechodzą przez barierę łożyskową. w jednym badaniu retrospektywnym stwierdzono zwiększoną częstość niskiej masy urodzeniowej u dzieci matek leczonych kortykosteroidami; ryzyko zależy od dawki i może być zmniejszone przez stosowanie mniejszych dawek. noworodki matek otrzymujących w ciąży znaczne dawki glikokortykosteroidów należy obserwować pod kątem niewydolności kory nadnerczy, choć noworodkowa niewydolność kory nadnerczy po ekspozycji in utero występuje rzadko. u niemowląt matek długotrwale leczonych kortykosteroidami w ciąży obserwowano rozwój zaćmy. nie stwierdzono wpływu na przebieg porodu. jeśli konieczne jest przerwanie długotrwałej kortykoterapii w ciąży, odstawianie powinno być stopniowe, choć w niektórych sytuacjach (np. terapia substytucyjna niewydolności kory nadnerczy) leczenie należy kontynuować, a nawet zwiększyć dawki. Laktacja: ograniczone – kortykosteroidy przenikają do mleka ludzkiego i u dzieci karmionych piersią mogą hamować wzrost oraz wpływać na wytwarzanie endogennych glikokortykosteroidów. Stosowanie przy podaniu układowym dopuszczalne wyłącznie po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka dla matki i niemowlęcia. Przy podaniu miejscowym: u szczurów metyloprednizolonu aceponian zasadniczo nie przenikał do potomstwa z mlekiem, nie wiadomo jednak, czy przenika do mleka ludzkiego ani czy wchłanianie ogólnoustrojowe po zastosowaniu miejscowym jest wystarczające, by był wykrywalny w mleku. wymagana ostrożność u kobiet karmiących; nie stosować na skórę piersi.

Wpływu podania układowego na zdolność prowadzenia pojazdów lub obsługiwania maszyn nie badano; nie oceniano tego w sposób systematyczny. Podczas leczenia mogą wystąpić objawy zaburzające sprawność: zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zaburzenia wzroku i uczucie zmęczenia; a także zawroty głowy, zaburzenia równowagi, zaburzenia wzroku i uczucie zmęczenia. W razie zaobserwowania takich działań pacjent nie powinien prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn. Postać do stosowania miejscowego na skórę (1 mg/g) nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Wchłanianie zależne od drogi podania: sól sodowa bursztynianu szybko wchłania się po podaniu domięśniowym, ze szczytowym stężeniem w osoczu osiąganym po ok. 2 godzinach. Po podaniu dożylnym: wlewy w dawce 30 mg/kg mc. w ciągu 20 minut lub 1 g w ciągu 30–60 minut dają szczyt stężenia w osoczu po ok. 15 minutach, wynoszący niemal 20 mg/ml; ok. 25 minut po dożylnym bolusie 40 mg stwierdza się szczytowe stężenie 42–47 mg/100 ml. Domięśniowo: po podaniu pojedynczej dawki 40 mg średnia wartość maksymalnego stężenia w osoczu wyniosła ok. 14,8 ng/ml; wg innej charakterystyki iniekcja domięśniowa 40 mg daje szczyt ok. 34 mg/100 ml po ok. 120 minutach. Wartości szczytowe po podaniu domięśniowym są mniejsze niż po dożylnym, ale stężenie utrzymuje się dłużej – całkowita ilość wchłoniętego metyloprednizolonu jest przy obu drogach taka sama. Farmakokinetyka jest liniowa i nie zależy od drogi podania. Sól sodowa bursztynianu jest in vivo szybko hydrolizowana przez cholinesterazy do wolnego metyloprednizolonu. Stosowany miejscowo na skórę (aceponian): szybkość i zakres wchłaniania przezskórnego zależą od struktury chemicznej substancji, składu i stężenia podłoża, warunków ekspozycji oraz stanu skóry. Wchłanianie przez skórę ze sztucznie wywołanym stanem zapalnym jest bardzo niskie (0,24% dawki) i tylko nieznacznie wyższe niż przez skórę nienaruszoną (0,15% dawki), natomiast przez skórę uprzednio uszkodzoną przez zdzieranie naskórka wyraźnie wyższe (15% dawki). Dystrybucja: znaczna dystrybucja tkankowa, przenikanie przez barierę krew–mózg oraz do mleka kobiet karmiących piersią; przenika przez łożysko. Pozorna objętość dystrybucji ok. 1,4 l/kg; wiązanie z białkami osocza ok. 77%. Metabolizm: metabolizowany w wątrobie do nieaktywnych metabolitów – głównie 20α-hydroksymetyloprednizolonu i 20β-hydroksymetyloprednizolonu. Przemiana wątrobowa zachodzi głównie z udziałem izoenzymu CYP3A4. Może być również substratem dla glikoproteiny P (białka transportowego ABC), co wpływa na dystrybucję tkankową i interakcje z innymi lekami. Aceponian stosowany miejscowo: ulega hydrolizie w naskórku i skórze właściwej do głównego metabolitu – 17-propionianu-6α-metyloprednizolonu – wiążącego się z receptorem glikokortykosteroidowym silniej niż związek macierzysty, co wskazuje na bioaktywację w skórze; po przeniknięciu do krwiobiegu jest szybko sprzęgany z kwasem glukuronowym, co prowadzi do jego dezaktywacji. Eliminacja: metabolity wydzielane głównie z moczem w postaci glukuronidów, siarczanów i wolnych związków; po dożylnym podaniu metyloprednizolonu znakowanego C14 75% radioaktywności odzyskano w moczu w ciągu 96 godzin, 9% w kale po 5 dniach i 20% w żółci. Średni okres półtrwania w fazie eliminacji 1,8–5,2 godziny; całkowity klirens ok. 5–6 ml/min/kg. Okres półtrwania soli sodowej w osoczu wynosi 2,3–4 godziny i nie wydaje się zależeć od drogi podania. Okres półtrwania tkankowy wynosi 18–36 godzin. Rozdźwięk między farmakokinetyką a działaniem: glikokortykoid o średnim czasie działania, biologiczny okres półtrwania 12–36 godzin; wewnątrzkomórkowa aktywność powoduje wyraźną różnicę między okresem półtrwania w osoczu a farmakologicznym – działanie utrzymuje się mimo zmniejszenia stężenia w osoczu do nieoznaczalnego. Czas trwania działania przeciwzapalnego odpowiada w przybliżeniu czasowi supresji osi podwzgórze–przysadka–nadnercza. Odpowiedź kliniczna zwykle po 4–6 godzinach, a w leczeniu astmy pierwsze korzystne efekty po 1–2 godzinach.