Moksonidyna

Lek przeciwnadciśnieniowy o działaniu ośrodkowym, agonista receptora imidazolowego; strukturalnie zbliżony do klonidyny. Miejscem działania przeciwnadciśnieniowego jest ośrodkowy układ nerwowy; działa selektywnie na receptory imidazolowe w pniu mózgu. Receptory te zlokalizowane są w brzuszno-bocznej części rdzenia przedłużonego, w obszarze regulacji układu współczulnego. Ich pobudzenie zmniejsza aktywność układu współczulnego i obniża ciśnienie krwi. Dodatkowo agonista ośrodkowych receptorów alfa2-adrenergicznych, o stosunkowo małym powinowactwie do nich. Może to tłumaczyć niewielką częstość uspokojenia i suchości błony śluzowej jamy ustnej. U ludzi zmniejsza układowy opór naczyniowy, co prowadzi do obniżenia ciśnienia tętniczego. W dwumiesięcznych badaniach poprawiała wrażliwość na insulinę o 21% w porównaniu z placebo u pacjentów otyłych i opornych na insulinę z umiarkowanym nadciśnieniem.

Nadciśnienie tętnicze pierwotne.

Doustnie, niezależnie od posiłków. Dawka początkowa 0,2 mg/dobę; maksymalna dawka dobowa 0,6 mg w dwóch dawkach podzielonych. Maksymalna dawka pojedyncza 0,4 mg; dawkę dostosowuje się do indywidualnej reakcji na leczenie. Niewydolność nerek: dawka początkowa u pacjentów z umiarkowaną (30 ml/min &lt; GFR < 60 ml/min) do ciężkiej (GFR &lt;30 ml/min) niewydolnością nerek wynosi 0,2 mg/dobę. Przy dobrej tolerancji dawkę można zwiększyć do 0,4 mg/dobę w niewydolności umiarkowanej i do 0,3 mg/dobę w niewydolności ciężkiej. Hemodializa: dawka początkowa 0,2 mg/dobę, w razie potrzeby i dobrej tolerancji zwiększana do 0,4 mg/dobę. Dzieci i młodzież: nie zaleca się stosowania poniżej 18 lat z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.

Jednoczesne stosowanie z innymi lekami przeciwnadciśnieniowymi wywołuje efekt addycyjny. Działanie hipotensyjne moksonidyny może być nasilane przez inne leki przeciwnadciśnieniowe oraz leki wywołujące hipotensję. Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne: ponieważ mogą zmniejszać skuteczność leków przeciwnadciśnieniowych działających ośrodkowo, ich jednoczesne stosowanie z moksonidyną nie jest zalecane. Nasilenie działania sedatywnego: moksonidyna może nasilać sedatywne działanie trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych (należy unikać równoczesnego stosowania), leków uspokajających, alkoholu oraz leków nasennych. Może również nasilać działanie uspokajające benzodiazepin. U pacjentów przyjmujących lorazepam moksonidyna w umiarkowanym stopniu nasilała zaburzenia funkcji poznawczych. Eliminacja nerkowa: wydalana przez kanaliki nerkowe, co nie pozwala wykluczyć interakcji z innymi substancjami usuwanymi tą samą drogą.

Profil zbliżony do klonidyny, lecz z mniejszą sedacją i prawdopodobnie mniejszą częstością suchości błony śluzowej jamy ustnej. Objawy występujące najczęściej: suchość błony śluzowej jamy ustnej, zawroty głowy, osłabienie oraz senność, przy czym ich nasilenie często zmniejsza się po pierwszych tygodniach terapii. Bardzo często: suchość błony śluzowej jamy ustnej. Często: ból głowy, zawroty głowy, senność; biegunka, nudności, wymioty, dyspepsja; wysypka, świąd; osłabienie; bóle pleców; bezsenność. Niezbyt często: szumy uszne; omdlenia; niedociśnienie, w tym niedociśnienie ortostatyczne; obrzęk naczynioruchowy; obrzęki; bóle karku; nerwowość.

Brak danych klinicznych dotyczących stosowania w ciąży u ludzi. W badaniach na zwierzętach wykazano szkodliwy wpływ na płód; potencjalne zagrożenie dla ludzi nie jest znane. Stosowanie w ciąży tylko w razie bezwzględnej konieczności. Laktacja: przeciwwskazany – przenika do mleka matki, dlatego przeciwwskazana w okresie karmienia piersią. Gdy leczenie uznane za bezwzględnie konieczne – konieczne przerwanie karmienia piersią.

Nie prowadzono badań nad wpływem moksonidyny na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Należy jednak uwzględnić możliwość wystąpienia senności lub zawrotów głowy, obserwowanych po jej podaniu.

Wchłanianie: po podaniu doustnym szybko (tmax ok. 1 h) i niemal całkowicie wchłaniana z górnego odcinka przewodu pokarmowego; całkowita biodostępność ok. 88%, bez istotnego efektu pierwszego przejścia. Pokarm nie wpływa na farmakokinetykę. Dystrybucja: wiązanie z białkami osocza (in vitro) ok. 7,2%. Metabolizm: jedyny wykrywany w osoczu metabolit to odwodorniona moksonidyna, o aktywności farmakodynamicznej ok. 1/10 aktywności związku macierzystego. Eliminacja: głównie nerkowa. Po 24 h z moczem wydalane jest 78% dawki w postaci macierzystej i 13% jako moksonidyna odwodorniona; pozostałe metabolity ok. 8% dawki; poniżej 1% z kałem. Okres półtrwania w fazie eliminacji ok. 2,5 h dla substancji macierzystej oraz ok. 5 h dla metabolitu. Podeszły wiek: związane z wiekiem zmiany farmakokinetyki, prawdopodobnie wskutek zmniejszonej aktywności metabolicznej i (lub) nieco większej biodostępności, nieuznane jednak za klinicznie istotne. Zaburzenia czynności nerek: eliminacja istotnie zależna od klirensu kreatyniny. W umiarkowanej niewydolności nerek (GFR 30–60 ml/min) stężenie w osoczu w stanie równowagi ok. 2× większe, a okres półtrwania ok. 1,5× dłuższy niż przy prawidłowej czynności nerek (GFR > 90 ml/min). W ciężkiej niewydolności (GFR < 30 ml/min) stężenie ok. 3× większe, a okres półtrwania ok. 3× dłuższy, bez kumulacji po podaniu wielokrotnym. W schyłkowej niewydolności nerek (GFR < 10 ml/min) u dializowanych stężenie 6× większe, a okres półtrwania 4× dłuższy. Dawkę należy dostosować indywidualnie. W niewielkim stopniu usuwana podczas hemodializy.