Nandrolon

Steryd anaboliczny o pewnych właściwościach androgennych. Budowa chemiczna zbliżona do testosteronu; w porównaniu z nim silniejsze działanie anaboliczne, a słabsze androgenne. Słabsze działanie androgenne tłumaczone metabolizmem do 5α-dihydronandrolonu, wykazującego mniejsze powinowactwo do receptora androgenowego, w przeciwieństwie do 5α-dihydrotestosteronu o zwiększonym wiązaniu z receptorem. Wyraźne działanie anaboliczne i antykataboliczne; w dawce terapeutycznej nieznaczna aktywność androgenna i progestagenna. Wpływ na metabolizm białek i wapnia: działanie oszczędzające azot; wpływ na metabolizm białek wykorzystywany terapeutycznie w stanach niedoboru białek, takich jak przewlekłe choroby wyniszczające oraz po dużych zabiegach chirurgicznych, oparzeniach i ciężkich urazach. Korzystny wpływ na metabolizm wapnia, prowadzący do zwiększenia masy kostnej w osteoporozie. Ester: podawany jako ester dekanianowy, który wydłuża działanie do około trzech tygodni; w krążeniu hydrolizowany do nandrolonu. Budowa a bezpieczeństwo: brak grupy alfa-alkilowej przy C17, odpowiadającej za zaburzenia czynności wątroby i zastój żółci.

Osteoporoza. Osteoporoza; wspomagająco – obok leczenia swoistego i postępowania dietetycznego – w stanach chorobowych z ujemnym bilansem azotowym.

Sposób podania: głębokie wstrzyknięcie domięśniowe. Dorośli (w tym osoby w podeszłym wieku): osteoporoza – 50 mg co 3 tygodnie; jako uzupełnienie swoistego leczenia i zaleceń dietetycznych w stanach z ujemnym bilansem azotowym – 25–50 mg co 2 tygodnie. Warunek skuteczności: dla uzyskania optymalnego działania leczniczego konieczna podaż odpowiednich ilości witamin, soli mineralnych i białek w diecie wysokokalorycznej. Ocena odpowiedzi: początek działania leczniczego może się znacznie różnić osobniczo; brak zadowalającej poprawy w ciągu 3–6 miesięcy – leczenie należy zakończyć. Dzieci i młodzież: nie ustalono dotychczas bezpieczeństwa ani skuteczności; ostrożnie u dzieci przed okresem dojrzewania.

Bezwzględne przeciwwskazania: - ciąża - rozpoznany lub podejrzewany rak gruczołu krokowego oraz rak piersi u mężczyzn - nadwrażliwość na orzeszki ziemne lub soję - hiperkalcemia - nowotwory androgenozależne Ostrożnie: - nowotwory piersi, nadnerczak, rak oskrzeli oraz przerzuty do kości, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku - niewydolność serca oraz zaburzenia czynności nerek lub wątroby, ze względu na ryzyko obrzęków i zastoinowej niewydolności serca - stan po zawale mięśnia sercowego, nadciśnienie tętnicze, padaczka lub migrena, z uwagi na ryzyko pogorszenia lub nawrotu choroby - cukrzyca, ze względu na możliwą poprawę tolerancji glukozy - jednoczesne leczenie przeciwzakrzepowe pochodnymi kumaryny - dzieci przed okresem dojrzewania, z uwagi na ryzyko przyspieszonego kostnienia chrząstek nasadowych i dojrzewania płciowego - kobiety oraz osoby zawodowo posługujące się głosem, ze względu na ryzyko wirylizacji i obniżenia tonu głosu

Leki indukujące enzymy mikrosomalne mogą obniżać, a inhibitory enzymatyczne – podwyższać stężenia dekanianu nandrolonu, co może wymagać dostosowania dawki. Insulina i doustne leki przeciwcukrzycowe: sterydy anaboliczne mogą poprawiać tolerancję glukozy i zmniejszać zapotrzebowanie na insulinę oraz inne leki przeciwcukrzycowe u pacjentów z cukrzycą; konieczne monitorowanie chorych na cukrzycę, zwłaszcza na początku i na zakończenie leczenia oraz okresowo w jego trakcie. Doustne antykoagulanty: w dużych dawkach nasila działanie przeciwzakrzepowe pochodnych kumaryny (warfaryna, acenokumarol, fenprokumon). Wskazana ścisła kontrola czasu protrombinowego i w razie potrzeby redukcja dawki antykoagulantu. ACTH lub kortykosteroidy: jednoczesne podawanie ze sterydami anabolicznymi może sprzyjać powstawaniu obrzęków; ostrożnie zwłaszcza u pacjentów z chorobami serca lub wątroby oraz ze skłonnością do obrzęków. Rekombinowana ludzka erytropoetyna (rhEPO): skojarzenie z nandrolonem, zwłaszcza u kobiet, może umożliwić zmniejszenie dawki erytropoetyny stosowanej w niedokrwistości. Interakcje z badaniami laboratoryjnymi: możliwe obniżenie stężenia globuliny wiążącej tyroksynę i w konsekwencji zmniejszenie całkowitej tyroksyny (T4) w surowicy oraz zwiększenie wychwytu T3 i T4 na żywicy, przy niezmienionym stężeniu wolnej frakcji hormonu tarczycy i bez klinicznych cech zaburzeń jej czynności.

Charakter działań niepożądanych wynika z aktywności androgenno-anabolicznej cząsteczki; jest to steryd anaboliczny o pewnych właściwościach androgennych. Z uwagi na właściwości substancji działania niepożądane mogą nie ustąpić szybko po jej odstawieniu. Nasilenie zależy od stosowanych dawek, częstości stosowania i całkowitego czasu stosowania. Endokrynologiczne: wirylizacja. Metaboliczne: hiperlipidemia. Psychiczne: zwiększony popęd płciowy. Naczyniowe: nadciśnienie tętnicze. Układ oddechowy: dysfonia. Żołądkowo-jelitowe: nudności. Wątroba i drogi żółciowe: zaburzenia czynności wątroby; plamica wątrobowa. Ponadto opisano wewnątrzwątrobową cholestazę u pacjenta otrzymującego związek nandrolonu. Skóra i tkanka podskórna: trądzik; wysypka; świąd; hirsutyzm. Mięśniowo-szkieletowe: przedwczesne kostnienie chrząstek nasadowych. Nerki i drogi moczowe: utrudnione oddawanie moczu. Układ rozrodczy i piersi: łagodny rozrost gruczołu krokowego; priapizm; powiększenie prącia; powiększenie łechtaczki; rzadkie miesiączkowanie; brak miesiączki; zmniejszenie liczby plemników. Ogólne i w miejscu podania: obrzęki; reakcje w miejscu wstrzyknięcia. Produkty podawane we wstrzyknięciach mogą z reguły wywoływać reakcje miejscowe w miejscu wstrzyknięcia. Badania diagnostyczne: zmniejszenie stężenia cholesterolu HDL; zwiększenie stężenia hemoglobiny. Porfiria: wiązano stosowanie z ostrymi napadami porfirii, a substancję uznaje się za niebezpieczną u chorych z porfirią. W kontekście nadużywania sterydów anaboliczno-androgennych (często w skojarzeniu z testosteronem, w dawkach większych niż zalecane w zatwierdzonych wskazaniach) zgłaszano dodatkowe działania niepożądane. Endokrynologiczne: wtórna niedoczynność gonad. Psychiczne: depresja, wrogość, agresja, zaburzenia psychotyczne, mania, paranoja, urojenia i drażliwość. Sercowo-naczyniowe: zawał mięśnia sercowego, niewydolność serca, przewlekła niewydolność serca, zatrzymanie serca, nagły zgon sercowy, przerost mięśnia sercowego, kardiomiopatia, arytmia komorowa, częstoskurcz komorowy; żylne i (lub) tętnicze zdarzenia zakrzepowo-zatorowe (w tym zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zakrzepica tętnic wieńcowych, niedrożność tętnicy szyjnej, zakrzepica śródczaszkowych zatok żylnych), zdarzenie naczyniowo-mózgowe i udar niedokrwienny. Część przypadków zakończona zgonem. Wątroba i drogi żółciowe: zastój żółci, uszkodzenie wątroby, żółtaczka i niewydolność wątroby. Skóra: łysienie. Układ rozrodczy: zanik jąder, azoospermia, ginekomastia, bezpłodność u mężczyzn i zanik gruczołów sutkowych u kobiet. Dzieci i młodzież: u dzieci stosujących androgeny przed okresem dojrzewania występowały przedwczesne dojrzewanie płciowe, wzrost częstości występowania erekcji, powiększenie prącia, przedwczesne kostnienie chrząstek nasadowych.

Przeciwwskazany w ciąży. Dane dotyczące stosowania u kobiet ciężarnych są niewystarczające, a ze względu na ryzyko wirylizacji płodu nie należy go podawać w tym okresie. Zajście w ciążę w trakcie leczenia stanowi wskazanie do jego przerwania. Laktacja: przeciwwskazany – brak wystarczających danych o stosowaniu podczas karmienia piersią, dlatego nie należy go w tym okresie stosować. Płodność: u mężczyzn może upośledzać płodność poprzez zmniejszenie wytwarzania nasienia. U kobiet może powodować rzadkie miesiączki lub zahamowanie cyklu miesiączkowego.

Nie wywiera wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów ani obsługiwania maszyn.

Po głębokim podaniu domięśniowym powstaje forma depot, a dekanian nandrolonu uwalnia się wolno z miejsca wstrzyknięcia do krwi. Okres półtrwania tej postaci: 5–15 dni. We krwi ester jest szybko hydrolizowany do nandrolonu, z okresem półtrwania wynoszącym godzinę lub krócej. Średni okres półtrwania złożonego procesu hydrolizy, dystrybucji i eliminacji nandrolonu wynosi ok. 4 h. Metabolizowany w wątrobie. Główne metabolity wydalane z moczem: 19-norandrosteron i 19-noretiocholanolon. Nie wiadomo, czy metabolity te wykazują działanie farmakologiczne.