Nifuroksazyd

Pochodna 5‑nitrofuranu; lek przeciwbiegunkowy, przeciwzakaźny i przeciwzapalny stosowany w zakażeniach przewodu pokarmowego (kod ATC: A07AX03). Działa bakteriostatycznie oraz miejscowo przeciwbakteryjnie w świetle jelita. Słabo wchłania się z przewodu pokarmowego. Mechanizm: dokładny mechanizm działania nie jest w pełni poznany. Aktywacja cząsteczki zachodzi poprzez bakteryjny enzym NADPH‑nitroreduktazę – do nitroanionu, a następnie do reaktywnych, elektrofilnych produktów pośrednich, które hamują syntezę białka w wyniku interakcji z bakteryjnymi białkami rybosomalnymi. Ponadto prawdopodobnie hamuje aktywność dehydrogenaz i syntezę białek w komórkach bakteryjnych. Skuteczność nie zależy od pH w świetle jelita. Spektrum: bakterie Gram‑dodatnie z rodzajów Staphylococcus i Streptococcus oraz Gram‑ujemne z rodziny Enterobacteriaceae z rodzajów: Citrobacter, Campylobacter, Enterobacter, Escherichia, Klebsiella, Salmonella, Shigella, Yersinia; a także in vitro na bakterie z rodziny Vibrionaceae: Vibrio cholerae i nie‑choleryczne Vibrio. Nieaktywny wobec Proteus mirabilis, Proteus vulgaris, Pseudomonas aeruginosa oraz Providentia. Nie zaburza prawidłowej flory bakteryjnej przewodu pokarmowego ani nie powoduje powstawania szczepów opornych.

Ostre i przewlekłe biegunki pochodzenia bakteryjnego; inne schorzenia przebiegające z biegunką, np. ostre zatrucia pokarmowe. U dorosłych i dzieci powyżej 7 lat – ostra lub przewlekła biegunka w przebiegu zakażeń bakteryjnych przewodu pokarmowego. W zakresie tych zakażeń m.in. biegunka podróżnych, biegunka pokarmowa, zapalenie żołądka i jelit.

Droga podania: doustnie. Dorośli i dzieci od 7 lat – zawiesina: 220 mg 4 razy na dobę, co 6 godzin. Dorośli i dzieci od 7 lat – kapsułki: 1 kapsułka 4 razy na dobę, co 6 godzin. Dorośli – tabletki: 800 mg na dobę w 2-4 dawkach podzielonych. Dzieci – tabletki: w wieku powyżej 6 lat: 600-800 mg na dobę w 2-4 dawkach podzielonych; w wieku powyżej 7 lat: 600-800 mg na dobę w 2-4 dawkach podzielonych. Dzieci – zawiesina: od ukończenia 1 miesiąca do 6 miesięcy: 110 mg – 220 mg 2 razy na dobę, co 12 godzin; od 7 miesięcy do 6 lat: 220 mg 3 razy na dobę co 8 godzin. Sposób przyjmowania: tabletki połyka się w całości, popijając odpowiednią ilością płynu (szklanka wody); nie należy ich przegryzać ani kruszyć. Kapsułkę połyka się w całości, popijając odpowiednią ilością wody. Zawiesinę przed użyciem wstrząsa się do uzyskania jednolitej konsystencji; po odmierzeniu dawki połyka się, można popić wodą. Czas trwania leczenia – kapsułki: stosuje się przez 3 dni, a jeśli po tym okresie objawy nie ustąpią, należy zwrócić się do lekarza. Tabletki: nie należy stosować dłużej niż 3 dni bez konsultacji z lekarzem; jeśli objawy nasilą się lub nie ustąpią po 3 dniach, należy skontaktować się z lekarzem; nie stosować dłużej niż 7 dni. Zawiesinę zaleca się przyjmować przez okres 7 dni. Nawadnianie: podczas leczenia ostrych biegunek konieczne jest stałe uzupełniające nawadnianie doustne lub dożylne, w zależności od stanu ogólnego pacjenta; w przypadku ciężkiej i długotrwałej biegunki, ciężkich wymiotów lub niechęci do jedzenia, należy rozważyć nawadnianie drogą dożylną.

Bezwzględne przeciwwskazania: - nadwrażliwość na pochodne nitrofuranu - wcześniaki i noworodki przed ukończeniem pierwszego miesiąca życia - dzieci poniżej 7 lat - niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (ryzyko niedokrwistości hemolitycznej) Ostrożnie: - wystąpienie reakcji nadwrażliwości (duszność, obrzęk twarzy, warg, języka, wysypka, świąd) wymaga natychmiastowego odstawienia - utrzymywanie się biegunki po 3 dniach leczenia wymaga pogłębionej diagnostyki i rozważenia antybiotykoterapii - ciężkie inwazyjne biegunki wymagające antybiotyku ogólnoustrojowego, gdyż wchłania się jedynie częściowo (10-20%) z przewodu pokarmowego - biegunka zakaźna z objawami zakażenia ogólnoustrojowego wymagająca leków przeciwbakteryjnych o dystrybucji układowej - cukrzyca - jednoczesne spożywanie alkoholu

Spożywanie alkoholu w trakcie leczenia może wywołać reakcje disulfiramopodobne. Ryzyko podobnej reakcji istnieje przy jednoczesnym stosowaniu z metronidazolem, sulfonamidami, cefalosporynami, chloramfenikolem, nitrofurantoiną oraz gryzeofulwiną. Ze względu na silne właściwości adsorpcyjne nie zaleca się równoczesnego przyjmowania innych leków doustnych.

Reakcje nadwrażliwości o nieznanej częstości: wysypka skórna, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, wstrząs anafilaktyczny. Opisano jeden przypadek świerzbiączki guzkowej w przebiegu alergii kontaktowej na nifuroksazyd. Ze strony krwi: opisano jeden przypadek granulocytopenii. Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (częstość nieznana): ból brzucha, nudności, nasilenie biegunki; pojawiają się one w indywidualnych przypadkach nadwrażliwości na nifuroksazyd. Przy niewielkim nasileniu tych dolegliwości nie ma konieczności specjalnego leczenia ani przerwania stosowania; przy dużym nasileniu należy odstawić i unikać kolejnych ekspozycji na pochodne nitrofuranu. U pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej istnieje ryzyko niedokrwistości hemolitycznej.

Ciąża: dane dotyczące stosowania nifuroksazydu u kobiet w ciąży są ograniczone; badania na zwierzętach dotyczące szkodliwego wpływu na rozrodczość są niewystarczające; nifuroksazyd wykazuje możliwy potencjał mutagenny. Z tego względu nie jest zalecany do stosowania w okresie ciąży i nie należy go stosować u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznej antykoncepcji. Laktacja: przeciwwskazany – nie wiadomo, czy nifuroksazyd lub jego metabolity przenikają do mleka ludzkiego. Ze względu na słabą biodostępność (wchłanianie z przewodu pokarmowego wynosi około 10–20% dawki) stężenie w mleku może być małe; nie można jednak wykluczyć wpływu na mikrobiom przewodu pokarmowego u niemowląt karmionych piersią. Ze względu na brak doświadczenia z praktyki klinicznej stosowanie w okresie karmienia piersią nie jest zalecane. Płodność: brak wystarczających informacji pochodzących z badań na zwierzętach dotyczących wpływu na płodność.

Nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów ani obsługiwania maszyn.

Słabo wchłaniany z przewodu pokarmowego; antybakteryjny, słabo wchłaniany z przewodu pokarmowego. Po podaniu doustnym wchłaniany częściowo (10–20%) i w znacznym stopniu metabolizowany, przy czym główne cząsteczki krążące we krwi to metabolity. Duże stężenie w świetle jelit warunkuje działanie przeciwbakteryjne. Szybko wydalany z kałem.